Galileo Galilei foi un astrónomu, filósofu, inxenieru, matemáticu y físicu italianu mui venceyáu cola revolución científica. Home perimportante del Renacimientu, tuvo bien d'interés por cuasi toles ciencies y artes (música, lliteratura, pintura). Los sos fitos inclúin la meyora del telescopiu, gran variedá d'observaciones astronómiques, la primer llei del movimientu y un apoyu determinante pal copernicanismu. Ta consideráu como'l «padre de l'astronomía moderna», el «padre de la física moderna» y el «padre de la ciencia».
El so trabayu esperimental ye consideráu complementariu a los escritos de Francis Bacon nel esablecimientu del métodu científicu modernu, d'igual manera a como lo fai la so carrera científica a la de Johannes Kepler. Cúidase que'l so llabor franció les teoríes afitaes pola física aristotélica, mientres que'l so enfrentamientu cola Inquisición preséntase davezu como'l meyor exemplu del conflictu ente relixón y ciencia na sociedá occidental.
Nacencia y infancia Galileo, que nació en Pisa cuando ésta pertenecía al Gran Ducáu de Toscana, foi'l mayor de seyes hermanos y foi fíu d'un músicu y matemáticu florentín llamáu Vincenzo Galilei, que quería qu'estudiara melecina. Los Galilei, que yeren una familia de la baxa nobleza y se dedicaben al comerciu, encargáronse de la formación de Galileo hasta los 10 años, edá cola que pasó a cargu d'un vecín relixosu llamáu Jacopo Borghini, cuando los sos padres marcharen pa Florencia. Per aciu d'ésti, el pequeñu Galileo entró nel conventu de Santa María de Vallombrosa, que lu llevó a plantegase l'amecedura a la vida relixosa, dalgo qu'a so pá nun-y gustó. Poro, Vincenzo Galilei -un home abondu escépticu- aprovechó una infeición nel güeyu que tenía so fíu pa sacalu del conventu alegando «falta d'atenciones». En 1581 so padre inscribiólu na Universidá de Pisa, onde estudió melecina, filosofía y matemátiques.
L'enclín científicu En1583 Galileo entama estudios de matemátiques gracies a Ostilio Ricci, un amigu de la familia y alumnu de Tartaglia. Ricci tenía'l vezu, estrañu na dómina, d'amestar la teoría a la práutica esperimental. Atrayó-y la obra d'Euclides, y, ensin interés pola melecina, y tovía menos poles reñes escolástiques y la filosofía aristotélica, Galileo empobina los sos estudios hacia les matemátiques. De magar entós, sigue a Pitágores, Platón y Arquímedes y opónse a les teoríes d'Aristóteles. Tamién descubre la llei de la isocronía de los péndulos, primer etapa de lo que pa elli será una nueva ciencia: la mecánica. Dientro de la corriente humanista, redauta un panfletu xabaz escontra los profesores de la so época. A lo llargo de la so vida, Galileo refugó que lu compararen colos profesores del so tiempu, lo que-y supunxo bien d'enemigos. Dos años más tarde torna a Florencia ensin diploma, pero con grandes conocimientos y con bién d'interés pola ciencia.
Enantes del telescopiu De Florencia a Pisa (1585-1592) Galileo escomienza a demostrar munchos teoremes sobre'l centru de gravedá de dalgunos sólidos dientro de Theoremata circa centrum gravitis solidum y anicia en 1586 la reconstitución de la balanza hidrostática d'Arquímedes o bilancetta. Al tiempu continúa los sos estudios sobro les oscilaciones del péndulu pesante y inventa'lpulsómetru. Esti aparatu val pa midir el pulsu y apurre una escala de tiempu, dalgo que nun esistía daquella. Tamién entama los sos estudios sobro la cayida de los cuerpos. En 1588 l'Academia Florentina convídalu a presentar dos lleiciones sobro «la forma, el llugar y la dimensión del infiernu de Dante Alighieri.»
Al mesmu tiempu busca un emplegu de profesor nuna universidá; alcuéntrase entós con personaxes perimportantes, como'l padre xesuita Christopher Clavius, escelencia de la matemática nel Colexu Pontifical, o'l matemáticu Guidobaldo del Monte. Ésti mesmu encamiéntalu al duque Fernandu I de Medici, que lu noma pa la cátedra de matemátiques de la Universidá de Pisa por 60 escudos d'oru añales. La so lleición d'entamu foi'l 12 de payares de 1589.
En 1590 y 1591 descubre la cicloide y úsala pa dibuxar arcos de pontes. D'igual manera, esperimenta cola cayida de los cuerpos y redauta la so primer obra de mecánica, el De motu. La realidá ye qu'estes «esperiencies» son anguaño puestes en dulda y podríen ser una invención del so primer biógrafu, Vincenzo Viviani. Asina y too, el volume tien idees nueves pa la dómina, pero espón tamién los pegoyos de la escuela aristotélica y el sistema de Ptolomeo. Galileo va deprendelos a los alumnos a lo llargo de munchu tiempu dempués de convencese de la exautitú del sistema copernicanu, faltu de pruebes tanxibles.
La Universidá de Padua (1592-1610) Nel añu 1592 treslladóse a la Universidá de Padua y exerció como profesor de xeometría, mecánica y astronomía hasta 1610. La marcha de Pisa desplícase por diferencies con ún de los fíos del gran duque Fernandu I de Medici. Padua pertenecía a la poderosa República de Venecia, lo que dio a Galileo una gran llibertá intelectual, pos la Inquisición nun tenía muncha influencia elli. Inclusive, magar los patricios de la república entregaran a Giordano Bruno a la institución eclesiástica, Galileo podía desenvolver les sos investigaciones ensin muncha esmolición.
Ellina enseña mecánica aplicada, matemática, astronomía y arquiteutura militar. Tres la muerte de so padre en 1591, Galileo tien qu'ayudar a cubrir les necesidaes de la familia. Entama a dar numberoses clases particulares a estudiantes ricos, a los qu'agospia en casa, pero nun ye un bon xestor y namái l'encontu financieru de los sos proteutores y amigos-y permiten equilibrar les cuentes.
En 1599 Galileo participa na fundación de l'Accademia dei Ricovrati col abá Federico Cornaro. Nesi añu conoz a Marina Gamba, una guapa moza veneciana cola que se rellacionará hasta 1610, anque nun casaron nin vivieron xuntos. En 1600 nació la primer fía de Galileo, Virginia, siguida pola so hermana Livia en 1601. En 1606 llegó un neñu, Vincenzo. Dempués de la separación, ensin conflictu, Galileo faise cargu de Vincenzo y unvia a les neñes a un conventu, ya que'l güelu sentencia que son «incasables» al ser illexítimes. Sicasí Vicenzo será llexitimáu y casará con Sestilia Bocchineri.
L'añu 1604 1604 foi un annus mirabilis pa Galilwo:
En xunetu, probó la so bomba d'agua nun xardín de Padua. N'ochobre descubrió la llei del movimientu uniforme aceleráu, qu'elli venceyó a una llei de velocidaes enquivocaes N'avientu escomenzó les sos observaciones d'una nova conocida como poco dende'l 10 d'ochobre. Dedicó cinco lleiciones al tema nel mes siguiente, y en febreru de 1605 espublizó'l Dialogo de Cecco da Ronchitti da Bruzene in perpuosito de la stella Nova xunta Girolamo Spinelli. Anque l'apaición d'una nueva estrella y la so desapaición repentina contradicíase cola teoría afitada de la inalterabilidá de los cielos, Galileo continuó tovía como aristotélicu en públicu, magar qu'en priváu yera yá copernicanu. Asperó la prueba irrefutable sobre la qu'apoyase pa denunciar l'aristotelismu.
Tornando a los sos estudios sobro'l movimientu, Galileo enseñó que los proyeutiles siguíen, nel vacíu, trayeutories parabóliques. Tovía fadrá falta la gravitación universal de Newton pa xeneralizales a los misiles balísticos, onde les trayeutories son, n'efeutu, elíptiques.
De 1606 a 1609 En 1606 Galileo anicia'l so primer termoscopiu, primer aparatu na hestoria que permite comparar de manera oxetiva'l nivel de calor y de fríu. Nesi añu Galileo y dos de los sos amigos amalecen el mesmu día d'una enfermedá infeiciosa. Namái sobrevive Galileo, que quedará impidíu de reumatismu pal restu de la so vida. Nos dos años siguientes estudió les estructures de los imanes. Tovía puen vese los sos trabayos al respeutive nel muséu d'historia de Florencia.
El telescopiu y les sos consecuencies Invención del telescopiu En mayu de 1609 Galileo recibe de París una carta de Jacques Badovere, ún de los sos antiguos alumnos, que-y confirma una falancia insistente: la esistencia d'un telescopiu que permite ver los oxetos llonxanos. Fabricáu n'Holanda, esti telescopiu permitiría ver estrelles invisibles a simple vista. Namái con esta descripción, Galileo, que yá nun da cursos a Cosimo II de Medici, constrúi'l so primer telescopiu. Al contrario que'l telescopiu holandés, ésti nun deforma los oxetos y enántalos seyes veces, el doble que l'aparatu holandés. Tamién ye l'únicu de la época que consigue obtener una imaxe derecha gracies al emplegu d'una lente diverxente nel ocular.
El 21 d'agostu, malpenes rematáu'l so segundu telescopiu (enanta ocho o nueve vegaes), preséntalu al Senáu de Venecia. La demostración asocede nel picu del Campanile de la plaza de San Marcos. Los espectadores queden entusiasmaos: ante los sos güeyos, Murano, allugáu a 2 km y mediu, abulta tar namái a 300 m. Galileo ufre'l so instrumentu y apurre los derechos a la República de Venecia, perinteresada poles aplicaciones militares del oxetu. Como recompensa ye confirmáu de por vida nel so puestu de Padua, mientres les sos ganancies se dupliquen. Queda llibre, a la fin, de les sos dificultaes financieres.
Asina y too, Galileo nun dominaba la teoría óptica y los instrumentos fabricaos por elli son de calidá variable. Dalgunos telescopios son cuasi inutilizables, polo menos na observancia astronómica. N'abril de 1610 en Bolonia, por exemplu, la demostración ye una llaceria, como informa Martin Horky nuna carta a Kepler. Pola so parte, Galileo reconoció en marzu de 1610 que, de más de 60 telescopios que construyera, namái dalgunos yeren afayadizos. Bien de testimonios, inclusive'l de Kepler, confirmen la mediocridá de los primeros instrumentos.
Observancia de la Lluna thumb|Fases de la Lluna, dibuxaes por Galileo Galilei en 1616. A lo llargo de la seronda, Galileo continuó desenrollando'l so telescopiu, y en payares fabrica un instrumentu qu'aumenta vente vegaes. Emplega tiempu pa empobinar el telescopiu hacia'l cielu. Rápidamente, observando les fases de la Lluna, descubre qu'esti astru nun ye perfeutu, como cuntaba la teoría aristotélica. La física aristotélica, que tenía autoridá daquella, estremaba dos mundos: El mundu «subllunar», qu'abarca la Tierra y tolo que s'afaya ente la Tierra y la Lluna. Nesti mundu too ye imperfeutu y camuda. El mundu «suprallunar», qu'escomienza na Lluna y s'espurre más allá. Nesta fastera nun hai otra cosa más que formes xeométriques perfeutes (esferes) y movimientos regulares inmutables (circulares).
Galileo observó una fastera de transición ente la solombra y la lluz, el terminador, que nun yera regular, lo que, poro, invalidaba la teoría aristotélica y afirmaba la esistencia de cuetos na Luna. Galileo inclusive albidró la so altura en 7000 metros, más que'l cuetu más altu conocíu daquella. Hai que dicir que los preseos téunicos daquella nun permitíen conocer l'altor de los cuetos terrestres ensin fantasíes. Cuando Galileo espubliza'l so Sidereus nuncius, atalanta que los cuetos lluniegos son más elevaos que los de la Tierra, anque en realidá son equivalentes.
Atalantando nes estrelles En poques selmanes descubre la naturaleza de la Vía Láctea, cunta les estrelles de la constelación d'Orión y comprueba que delles estrelles visibles a simple vista son, en verdá, cúmulos d'estrelles. Galileo observa los aniellos de Saturnu pero nun los identifica sinón como estraños «apéndices» (como dos ases). Tovía tendrá que pasar mediu sieglu pa que Huygens, emplegando telescopios más perfeutos, pueda observar la verdadera forma de los aniellos. Galileo tamién estudia les manches solares.