Pueblu (del llatín populus) ye'l conxuntu de persones qu'integren una nación, anque tamién puede entendese como parte d'un país, el d'una rexón o'l d'una llocalidá, ya inclusive asimilase al mesmu conceutu de país o de llocalidá (especialmente pa una población rural).
Sicasí, la definición de pueblu ye bien complexa, polémica y non exenta d'ambigüedá; y #ser dende los oríxenes de los sistemes xurídicos y del pensamientu políticu occidental:
Tal definición básase, como esi propiu testu indica, en conceutos políticos de l'antigüedá clásica; como'l recoyíu por Marcu Tuliu Cicerón, quien definió pueblu como "l'asociación basada nel consentimientu del derechu y na comunidá d'intereses" (añu 54 a. C.).[cita Sicasí inclusive naquelles feches -dende'l tiempu de la República romana- reconocíase'l doble uso del términu, tal como ye reflexáu na frase Senatvs Popvlvsqve Romanvs (SPQR, el Senáu y el Pueblu Romanu) pa designar a la totalidá de la población constituyente del Estáu, en referencia a los patricios (que formaben el Senáu) y a los plebeyos.
La continuidá d'esa influencia tantu del derechu romanu como del medieval permanez nes concepciones sociu-llegales actuales, nes que xeneralmente s'entiende pueblu como'l conceutu humanu del Estáu nel que cada unu de los integrantes tien la titularidá non solo de derechos y obligaciones civiles, sinón qu'amás, de derechos y obligaciones políticos". [cita
Tamién puede entendese como una identificación étnica (racial o cultural), sobre manera n'espresiones como pueblos primitivos o pueblos indíxenes de l'actualidá, o pueblos antiguos en dómines históriques pasaes.
Sicasí, el conceutu de pueblu nes naciones estáu modernes y sobre manera nes naciones de ciudadanos contemporánees (bien plurales y heteroxénees na so composición demográfica, social, antropolóxica, y cultural, y qu'inclusive ponen en valor eses diferencies) correspuende a un términu propiu del derechu constitucional:Sicasí'l tracamundiu que'l mesmu llibru de Siete Partíes reconoz sigue hasta'l presente. Una definición lexicográfica habitual de pueblu como "tou grupu de persones que constitúin una comunidá o otru grupu en virtú d'una cultura, relixón o elementu similar comunes", cubre non solo'l conxuntu de ciudadanos na so totalidá, sinón cualesquier subsección.Diccionario Webster de la lengua inglesa.
En concretu, el conceutu de lo popular venceyáu a los estratos sociales baxos o pueblu llanu podría ser vistu como un grupu (el constituyíu pola xente menuda, según menestrales y llabradores" qu'indicaben les Partíes, o la xente común y humilde qu'indica'l DRAE); pero un grupu especial que, cuando nun ye ignoráu o despreciáu por vulgar y rústicu, ye idealizáu y valoráu al consideralo portador d'unos teóricos y perennes valores populares; elementos identificadores del conxuntu social (del pueblu en sentíu ampliu) d'una forma más xenuina o menos viciada que los de les clases dirixentes, élites o clases altes (que n'ocasiones son les primeres n'asonsañar les traces más tradicionales de lo popular -casticismu y costumismu-, dacuando como simple moda, dacuando col propósitu de frenar el cambéu social). Tales seríen costumes (costumes populares), cultura (cultura popular) o otros elementos distintivos, incluyendo los relixosos (relixosidá popular, o la condición del cristianu vieyu) y los artísticos (folclor, música popular y arte popular); inclusive los llingüísticos (xíriga, vulgarismu -vistos peyorativamente-), que (vistos apreciativamente) son el mesmu orixe de les llingües modernes como llingua vulgar o popular (casu de les llingües romances frente al llatín).La necesidá de #confirmación per aclamación del pueblu de Roma a cada nuevu Papa escoyíu sigui faciéndose na actualidá cola fórmula Habemus Papam, que tien de pronunciase ante l'ensame rexuntáu na Plaza de San Pedro primero que ésti realice'l so primer actu oficial (discursu y bendición Urbi et orbi).
Historia izquierda|miniaturadeimagen|300x300px|Dos guerreros griegos en combate singular. Tres ellos hai carros de guerra. Fragmentu d'una crátera ática de figures negres, Selinunte, a. C. (contemporánea a les reformes de Clístenes). L'equipamientu militar pal combate cuerpu a cuerpu (cascu, llanza) ye similar al que van usar los hoplitas, pero ellos lluchen arrexuntaos en falanxes, y l'escudu va tar diseñáu pa protexer tanto al compañeru de files como al que lo lleva. Na Antigua Grecia, el deamos (en griegu δῆμος, traducible por pueblu) yera'l suxetu de la soberanía si la polis (ciudá-estáu) yera demo-crática (democracia griega o ateniense). Na espresión política d'esi deamos nun intervenía a la mayor parte de la población: nin menores d'edá, nin muyeres, nin estranxeros (metecos), nin esclavos (parte esencial de la fuercia de trabayu na manera de producción esclavista). El deamos taba escluyíu de les decisiones polítiques nes polis aristocrátiques gobernaes polos aristoi (traducible polos meyores), esto ye, les families más poderoses militar y económicamente, que al ser poques (oligo) formaben una oligarquía (polis oligárquiques). La mesma configuración del exércitu espresaba esi fechu: llucha individual (la descrita na Ilíada) de campeones capaces de costear caru armamentu (carros de guerra) o llucha coleutiva (la falanxe compuesta de hoplitas). L'accesu del deamos al gobiernu tuvo en munches ocasiones como mecanismu la elevación al poder de gobernantes illexítimos que se legitimaban pol sofitu popular: los tiranos.Perry Anderson (1979).
Bona parte de les reeleiciones de los llexisladores (Licurgo, Solón, Clístenes) y los filósofos griegos (Sócrates, Platón -República-, Aristóteles -Política, Constitución de los atenienses-, Xenofonte -Constitución de los lacedemonios, la República de los atenienses, que se-y atribuyía, anque ye obra d'un Pseudo-Xenofonte-) [cita foi sobre'l significáu y el papel que'l deamos y otros cuerpos sociales teníen o tendríen de tener na polis o comunidá política. miniaturadeimagen|300x300px|SENATVS POPVLVSQVE ROMANVS, el Senáu y el Pueblu Romanu. Na Antigua Roma, so les sigles SPQR, #identificar a los dos cuerpos sociales y políticos constituyentes de la República Romana: el Senatus (traducible por senáu) y el Populus (traducible por pueblu, lléase [pópulus]; nun tien de confundir #se con Populus, nome llatín del xéneru d'árbol que'l so nome vulgar ye álamu o chopu). Anque la definición de dambos ye complexa y populus nun ye estrictu sinónimu de plebs (plebe), la so plasmación nes instituciones diba pareya colos conceutos de patricios y plebeyos; los primeres el conxuntu de gens aristocrátiques que dicíen baxar d'antepasaos heroicos ya inclusive divinos (que s'enllazaben colos mitos de la guerra de Troya al traviés la Eneida); y los segundos teóricamente nacíos de la tierra. Los conflictos ente patricios y plebeyos, les reformes #social y #políticu (como les reformes de los Gracos), les guerres sociales y guerres civiles republicanes y darréu la imposición del principáu d'Augusto y l'Altu Imperiu romanu; fueron tresformando de forma radical esa oposición, que pa la dómina del apoderáu (Baxu Imperiu romanu) fuera sustituyida pola oposición ente honestiores y humiliores.
La Edá Media europea occidental empezó col fechu decisivu de les invasiones bárbares, que produció la forzosa convivencia d'ensame de pueblos de llingües, etnia, relixón y derechos marcadamente estremaos. Política y socialmente, n'amplios territorios (sobre manera en Hispania y Galia) producióse la superposición d'una minoría dirixente xermánica sobre la mayoría de la población (hispanorromana o galorromana) nos reinos xermánicos. Esti fechu, sumáu a les concepciones teóriques derivaes del cristianismu primitivu y la patrística (fundamentalmente'l agustinismo políticu) foi formando la teoría triestamental que respondía a la sociedá estamental propia del feudalismu; na que pueblu yera casi siempres equivalente a pueblu llanu, una de les espresiones coles que se designaba al tercer estáu, compuestu na so mayoría por llabradores sometíos a la servidume del réxime señorial, al pie de una exigua y marxinal burguesía urbana pocu estremada por #riqueza, anque en delles ocasiones protagonizó revueltes que se consideren precedentes de les revoluciones burgueses (por casu, nes ciudaes italianes #falar de popolo grosso y popolo minutu -pueblo gordu y delgáu-).Mollat y Wolf (1979) Uñas Azules, Jaques y Ciompi. miniaturadeimagen|300x300px|Muerte de Wat Tyler, que punxo fin a la revuelta popular inglesa de 1381. Na ilustración apaez tamién el rei Eduardo II d'Inglaterra. Tal situación camudó decisivamente cola crisis del sieglu XIV, qu'abrió'l pasu a la dinámica social y política propia del Antiguu Réxime y la Edá Moderna. Frente a la monarquía feudal ensin apenes poder por sigo mesma, que nun yera más que'l cumal de la pirámide del vasallaxe; la concentración de poder en manes del rei y la cada vez más clara separación ente rei y reinu va definir a les monarquíes autoritaries, qu'en dellos casos nun consiguieron superar un pactismo llendador y n'otros llegaron a definise como monarquíes absolutes, teóricamente llibres de toa atadura llegal qu'obligara a respetar peculiaridaes territoriales o estamentales, polo que'l rei considera so él a toos como súbditos.Perry Anderson (1979), El Estado absolutista, Madrid, Siglo XXI. El despotismu ilustráu del sieglu XVIII va marcar esi paternalismu del rei escontra'l pueblu nun lema tan lapidario como foi: izquierda|miniaturadeimagen|300x300px|El pueblu de Madrid, ente que los sos tipos populares taben los manolos y mayes que retrataría Goya nel costumismu de les sos diversiones y na traxedia del so protagonismu históricu mientres el llevantamientu del Dos de Mayu de 1808, yá se sublevara en 1766; pero nesa ocasión non contra l'invasor francés, sinón contra les midíes ilustraes del Marqués de Esquilache, nuna coxuntura de crisis de subsistencies (motín de Esquilache). Nesti grabáu, los alguaciles detienen a los que nun cumplíen la Ordenanza de capes y sombreros (que pretendía torgar los costume popular de dir embozado) y #el xastres retayen les capes y cuesen les ales anches pa consiguir el sombreru de tres #pico. Un monarca ilustráu como Carlos III d'España, refiriéndose a les resistencies populares al programa modernizador de los sos ministros (motín de Esquilache, 1766), va dicir explícitamente: los pueblos son como los neños, que lloren cuando se-yos llava la cara.El valor político del consentimiento popular.