Uagadugú (del francés Ouagadougou) (Mossi:[ˈwaɡᵊdᵊɡᵊ]) ye la capital y principal ciudá de Burkina Fasu, y el centru alministrativu, de comunicaciones, cultural y económicu de la nación. Tamién ye la ciudá más grande del país, con una población de 1 475 223 habitantes (censu de 2006). Munches vegaes la población llocal referir a ella como Ouaga.
La so economía básase na industria testil (algodón y tapices), aceitera, xabonera y na artesanía. Ye sede de la Universidá d'Uagadugú. Ta comunicada col puertu d'Abidjan en Costa de Marfil per ferrocarril y per carretera con Niaméi, Níxer. Ye sirvida amás pol Aeropuertu d'Uagadugú.
Uagadugú ye la sede de la Unión Económica y Monetaria del África Occidental o UEMOA, la organización de los ocho países que comparten el francu CFA como moneda, una unión económica más o menos del modelu européu. Coles mesmes, la secretaría executiva del CILSS (Comité inter-États de lutte contre la sécheresse au Sahel) tien la so sede n'Uagadugú. Delles atraiciones na ciudá inclúin el Muséu Nacional de Burkina Fasu, el Palaciu Moru-Naba (sede de la ceremonia de Moru-Naba), el Muséu Nacional de la Música, y dellos mercaos d'artesaníes.
Historia La fecha exacta de la fundación d'Uagadugú desconozse. Según les fontes, la ciudá foi fundada nel sieglu XI por Nyonyonsé sol nome Kombemtinga («ciudá del guerreru»).;. En 1441 convertir en capital del imperiu Mossi mientres el reináu de Naba Niandéfo. De resultes, la ciudá creció significativamente.Coll, Jean Louis & Jean-Jacques Guibbert, Hrsg. 2005. L'aménagement au défi de la décentralisation en Afrique de l'ouest. Toulouse: Presses universitaires du Mirail, p. 185. Primeramente caltúvose ininterrumpidamente como sede del gobiernu hasta 1691; sicasí, l'estilu de vida nómada de los Mossi nun yera afechu pa crear una infraestructura urbana, polo que la ciudá caltuvo'l so calter rural.Söderström, Fola, Blaise Dupuis, Stephanie Geertman & Pierrick Leu,. 2010: La mondialisation des formes urbaine à Hanoi et Ouagadougou, version provisoire, 3. Teil. Neuchâtel: Institut de géographie et Fonds national suisse de la recherche scientifique, p 9.
En 1887 Louis-Gustave Binger envaloró la población de les siete aldegues esistentes y xuníes principalmente pol islam y les sos creencies autóctones, en non más de 5.000 habitantes; la mayoría de les cases yeren construcciones sencielles de folla.Binger, Louis-Gustave. 1892. Du Niger au Golfe de Guinée par Le pays de Kong et Le Mossi, Bd. 1, Paris: Hachette, P 459. Kombemtinga, rebautizada Uagadugú, convertir en capital siguiendo la conquista de la zona per parte de los franceses en 1896. L'estáu foi arrexuntáu xunto con otros trés na colonia francesa del Alto Volta (Haute Volta en francés). En 1919, el gobernador francés Édouard Hesling empezó col tresformamientu de l'aldega. Mientres les cuatro estaciones seques de 1920 y 1923 creáronse amplies cais, edificios públicos, construyóse'l palaciu del gobernador, escueles y hospitales.Salfo Albert Balima: Le Gouverneur Édouard Hesling (1869–1934). In: Gabriel Massa, Yénouyaba Georges Madiéga: La Haute-Volta coloniale. Karthala, Paris 1995, ISBN 2-86537-480-7La ciudá perdió la so importancia mientres los años de la división del territoriu (1932-1947).
Los franceses construyeron los nuevos barrios con modernos edificios de dos plantes. Dende la llegada del ferrocarril en 1954 hasta la independencia (1960), la población de la ciudá doblóse, pasando de 30 000 a más de 60 000 habitantes. Uagadugú foi la sede del gobernador colonial francés y la capital de la colonia, que 1960 convertir en capital de la independiente República del Altu Volta, que camudó'l so nome pol de Burkina Fasu con Thomas Sankara en 1984.
A finales del mes d'agostu y setiembre de 2009 les fuertes agües anubrieron la ciudá, mientres el cual hubo decenes de muertos y mancaos. Tamién hubo daños significativos a los edificios.Markus M. Haefliger: Hauptstadt Burkina Fasos überschwemmt. En: NZZ Online 3 de setiembre de 2009, consultáu'l 20 de xineru de 2010 (n'alemán)Dutzende Tote nach Überschwemmungen in Westafrika. En: NZZ Online 3 de setiembre de 2009, consultáu'l 20 de xineru de 2010 (n'alemán)
Xeografía left|200px|thumb|Imaxe satelital d'Uagadugú. La ciudá ta asitiada nel pandu de Mossi, cerca del centru del país na provincia de Kadiogo, un encruz de caminos internacionales y rexonales. Estos postreros apurren conexón con cuatro puertos principales: Abidjan (Costa de Marfil), Tema (Ghana), Lomé (Togu) y Cotonú (Benín). Tamién hai un importante tráficu de tránsitu a Niaméi (Níxer) y Bamaku (Malí). A unos 300 quilómetros al norte, llegar a Gorom-Gorom y al desiertu. Aproximadamente 200 quilómetros al sur ta Gourounsi y el pueblu de Tiébélé, tamién la reserva natural Nazinga.
Uagadugú creció alredor del palaciu imperial del Mogho Naaba. La ciudá convertir nun importante centru urbanu na dómina poscolonial por cuenta de que yera el centru alministrativu del gobiernu de la colonia.
Clima thumb|225px|right|Tabla climática d'Uagadugú. Uagadugú tien un clima semiárido (BWh na clasificación del clima de Köppen) con dos estaciones, seca y lluviosa. La estación seca estiéndese aproximadamente dende mediaos d'ochobre hasta mediaos de mayu. Esta temporada carauterizar polos díes soleyeros, calientes y secos, con tempetaturas que pueden llegar hasta los 45 °C. La temporada lluviosa estender dende finales de mayu hasta finales de setiembre. Carauterizar por una corriente del suroeste, el monzón, que trai un aire templao y húmedo, onde se desenvuelven munches agües y nubes llétriques, con un picu n'agostu. Esti periodu correspuende al pasu de la zona de converxencia intertropical (ZCIT). A pesar de les temperatures muncho más moderaes (mínimes de 21 °C y máximes de 32 a 34 °C), la sensación ye siempres pesada, por cuenta del altu mugor.
La ciudá forma parte del Sahel, con unes precipitaciones medies per añu d'unos 900 mm. El harmattan, un vientu secu, y el monzón, son los dos factores que determinen el clima de la ciudá.
Demografía Envalórase que la población del área metropolitana xube a 1.200.000 habitantes, de los cualos un 48% son homes y un 52% son muyeres. La población rural ye'l 5% y la urbana el 95% del total.
+ Evolución de la población d'Uagadugú1960197519851996200659 126172 661465 969750 3981 475 223Fonte: Institutu Nacional d'Estadístiques y Demografía
Economía 250px|thumb|Una tienda de venta d'arroz de Bagre. La ciudá tien un sector industrial pequeñu, lo qu'esplica la baxa competitividá de la ciudá comparada coles principales ciudaes allugaes na mariña d'África Occidental. El sector informal ye omnipresente, con una fuerte presencia de vendedores ambulantes y minoristes, tresformamientu de productos agrícoles, procesamientu testil a pequeña escala, negocios d'arreglu de too tipu y restoranes. Amás, la construcción ye unu de los sectores más importante na creación d'empleos. El turismu tamién xuega un papel cada vez mayor, con un creciente númberu d'hoteles de tolos precios. Tamién esisten actividaes culturales nel sentíu más ampliu de la música, el teatru y la producción artesanal, como la carpintería, y el desenvolvimientu de la moda sobre la base del turismu y festivales periódicos (FESPACO, SIAO). Les comunicaciones polo xeneral son bones, hai tres operador de telefonía móvil y na ciudá ye posible conectase a Internet al traviés d'una conexón ADSL. En parte por cuenta de la estabilidá política y el contestu social relativamente pacíficu, la ciudá adquirió una cierta sonadía como centru educativu y universitariu. Amás, el gobiernu tien como oxetivu perfilar a la ciudá con una convención rexonal. Na ciudá atópense, amás de la sede del Bancu Central d'África Occidental.
Agua y enerxía 250px|thumb|Central térmica Ouaga II, operada por SONABEL en Paspanga, Uagadugú. Uagadugú ye una de les poques capitales del mundu que nun s'atopen na mariña o na vera d'un ríu. La necesidá d'agua pa la ciudá de rápida crecedera —siquier hasta 2025— ye cubierta pola presa de Ziga,BURKINA FASO: First drops flow from dam to help thirsty capital irinnews.org (2004). Consultáu'l 17 de xunetu de 2013 (n'inglés) a unos 45 km al este de la ciudá nel ríu Nakambe. La electricidá provién de los banzaos de Bagre y Kompienga,Bagre dam project to boost agriculture in Burkina Fasu, panapress.com, Consultáu'l 17 de xunetu de 2013 (n'inglés)Manson, K., Knight, J. (2006), Burkina Fasu, p.194, Bradt Travel Guides, The Globe Pequot Press Inc., Consultáu'l 17 de xunetu de 2013 (n'inglés) y suministrada por un par de centrales térmiques na ciudá. La electricidá llega a Uagadugú al traviés una llinia de tresmisión coneutada a la rede en Costa de Marfil. Los productos derivaos del petroleu y el gas natural suministrar dende los puertos mentaos enantes, en camiones cisterna y almacénense y distribúyense na ciudá. Sicasí, la mayor parte (un 90%) del consumu total d'enerxía inda anguaño provién de fontes d'enerxía tradicional de lleña y carbón vexetal, que ye dexáu a partir d'un área dientro d'un radiu de 200 km alredor de la ciudá.
Mediu ambiente La ciudá haise densificado al traviés del tiempu, y como toles capitales vese afeutada pol fenómenu de la espansión urbana la artificialización y fragmentación de los ecosistemes y redolaes. Sicasí la capital ye'l llar del "parque urbanu Bangr Weoogo" de 265 hectárees, el primer exemplu de monte de retrocesión de tierres fechu pol estáu a autoridaes llocales so la política de descentralización del Ministeriu de Montes. Esti antiguu monte convirtióse nel pulmón verde de la ciudá y el principal componente verde del marcu urbanu d'Uagadugú, un llugar pa la educación medioambiental dirixíu a escueles, universidaes, investigadores y visitantes, esperimentando la xestión, restauración y proteición de la biodiversidá, el papel de los árboles na ciudá y en particular na llucha contra la desertificación y l'estudiu de determinaos axentes contaminantes. El parque tamién cunta con un centru d'esposiciones y un muséu sobre'l mediu ambiente, un zoolóxicu (72 hectárees onde s'identificaron 136 especies d'aves en 1999 y dalgunos royedores),Parc Bangr-Weoogo, Découvrir Le parc, consultáu'l 14 de xunetu de 2012 un xardín botánicu (8 hectárees, onde se presenten 95 especies maderizos autóctones de la sabana arbustiva, especies ornamentales n'ocho sectores, y llocales y exótiques nel novenu sector).À la découverte du Parc urbain Bangr-Weoogo , Natura, bulletin trimestriel d'éducation environnementale de la Fondation Naurama,juillet-aout 2008, Ouagadougou
La contaminación atmosférica ye causada polos aerosoles "naturales" (polvu nel aire acomuñáu cola aridez) y los productos de combustión (lleña, carbón vexetal y les quemes forestales) y la contaminación por problemes viales na ciudá. Un proyeutu de sistema d'alerta de contaminación ta construyéndose n'Uagadugú y Burkina Fasu (conocíu como "projet Mousson") en collaboración col CNRS,Site du ite du projet-pilote MOUSSON , et Documents publics , consultáu'l 14 de xunetu de 2012 la contaminación de l'agua y el suelu son otros problemes na ciudá.
Alministración thumb|Conceyu d'Uagadugú. Les primeres eleiciones municipales fueron celebraes en 1956. Uagadugú ta gobernada por un alcalde, quien ye escoyíu por un periodu de cinco años, dos conceyales cimeros, y noventa conceyales. Dende les eleiciones de 1995 Simon Compaoré ocupó'l cargu d'alcalde, siendo reemplazáu por Marin Casimir Ilboudo dende'l 11 de marzu de 2013.
La ciudá estremar en cinco comuñes, que consten de 30 sectores, que de la mesma son estremaos en distritos. Dalgunos de los sectores d'Uagadugú son Gounghin, Kamsaoghin, Koulouba, Moemmin, Niogsin, Paspanga, Peuloghin, Bilbalogho, y Tiendpalogo. L'área metropolitana d'Uagadugú entiende 17 poblaciones y estiéndese sobre unos 219,3 km².
Turismu
Parques