Pal periodu ente los años 1709 y 1801 vease Historia de Gran Bretaña, y a partir de 1801, consúltese Historia del Reinu Xuníu. thumb|right|120px|Escudu d'Inglaterra Inglaterra ye'l territoriu más estensu y pobláu del Reinu Xuníu. Habitada por pueblos celtes dende'l sieglu V e.C. , foi colonizada polos romanos ente'l 43 d. C. y principios del sieglu V. A partir d'entós foi invadida por una serie de pueblos xermánicos (anglos, saxones y xutos) qu'espulsaron a los celtes, parcialmente romanizados, escontra Gales, Escocia, Cornualles y la Bretaña francesa. Nel sieglu X, n'aguantando una serie d'ataques viquingos, Inglaterra unificóse políticamente. Tres l'ascensión de Xacobu VI d'Escocia al tronu d'Inglaterra en 1603 y l'anexón d'Escocia per Inglaterra en 1707 resulta menos apropiáu estremar la historia d'Inglaterra de la del restu del Reinu Xuníu.
Prehistoria thumb|240px|Stonehenge, escontra'l 2300 e.C.
El continente européu tien, al noroeste, un conxuntu d'islles conocíes d'antiguo como les Bretañas, siendo la Gran Bretaña la más importante pol so tamañu, lo que-y da nome. La islla yera relativamente insignificante na historia de la civilización occidental. Caltiénense pocos nicios del idioma o civilización de los primeros habitantes, tan solo monumentos megalíticos, tales como Stonehenge, que daten de la edá del bronce (escontra'l 2300 e.C. ).
Los celtes llegaron a les Islles Britániques escontra'l sieglu V e.C. , procedentes del continente européu. Los primeros esploradores estranxeros qu'algamaron l'archipiélagu fueron griegos procedentes de Massilia (güei Marsella), escontra'l 330 e.C. Antes de la llegada de los romanos, la totalidá de los pueblos de les islles Britániques yeren de llingua celta.
Britania romana
thumb|240px|left|Principales asentamientos y calzaes de Britania. miniaturadeimagen|Imperiu Romanu, Sieglu III.
Tres la conquista de la Galia, el xeneral romanu Xuliu César decidió faer nel 55 e.C. una espedición de reconocencia a la isla, que llamó Britannia. Al añu siguiente volvió a Inglaterra con un exércitu más importante y, en ganando a una confederación de tribus del sureste del país, sometió a parte d'Inglaterra encamentándola a reconocer la supremacía de Roma, por aciu el pagu de dellos tributos y averándola a la órbita d'influencia romana. Sicasí, nun foi hasta'l añu 43, sol reinu del emperador Claudio, que los romanos fixeron el movimientu decisivu d'amenorgar Britannia a una provincia romana.
Cuatro legión fueron conquistando'l sureste y centru de la isla, ensin atopar gran resistencia. Sicasí, la conquista de Gales y del norte y oeste d'Inglaterra presentó mayores problemes a la meyora romana. Nel añu 61 la rebelión d'una tribu celta, comandada pola so reina Boudica, afaró Londinium (Londres) y otres ciudaes. Esta rebelión foi encalorada con brutalidá. Darréu, el mandatu del gobernador Agrícola ente'l 78 y el 85 foi especialmente cruel, estendiendo les fronteres de la provincia n'esterminando a delles tribus celtes.
Nel 115, los nativos sulevar contra los sos conquistadores y afararon la guarnición romana de York. Como resultáu, Adriano mandó construyir una muralla de 117 km, llamada muralla d'Adriano, que marcaría la llende norte del dominiu romanu. Darréu, los romanos avanzaríen posiciones nos lowlands escoceses, construyendo una nueva muralla 50 km al norte, la muralla de Antonino. Sicasí, sería abandonada nel 161, marcando la muralla d'Adriano la frontera norte del imperiu mientres los siguientes doscientos años, un periodu de paz relativa.
Asina, la Britania romana consistía a grosso modo nes actuales Inglaterra y Gales. Los habitantes de Britania apenes tuvieron participación na vida política de Roma. Per otru llau nin el trigu que producíen nin los minerales qu'ufiertaben les sos mines cubríen los enormes costos debíos a la ocupación. Hubo en Britania una notable romanización, especialmente nes ciudaes, pero nun aportar# a nunca como la de Hispania o la Galia.
thumb|240px|Distribución de los anglos (rosa), los saxones (colloráu), xutos (naranxa) y británicu nativos (mariellu) en Gran Bretaña nel añu 600.
Alta Edá Media
Los sieglos V y VI de la historia de Gran Bretaña fueron denominaos como la «Edá escura» porque ye verdaderamente bien pocu lo que se sabe d'esi periodu históricu. Esta dómina ye, sicasí, verdaderamente crucial na formación de les naciones britániques, porque ye'l momentu nel que s'asoceden en pocos años dos fechos radicales: l'abandonu romanu de la islla y la invasión de los anglos, xutos y saxones. Esti periodu conclúi con una supremacía absoluta de lo anglosaxono, un retrocesu imparable de lo celta que, recluyíu en Gales y Escocia caltuvo l'heriedu llatina. La escasez de fontes históriques sirvió de sacalliñu pa dexar volar la imaxinación pa estos sieglos, escenariu temporal del ciclu artúrico.
Baxa Edá Media
Los normandos
thumb|Representación de la Batalla de Hastings (1066) nel Tapiz de Bayeux Los normandos, viquingos asitiaos en Normandía (Francia) y qu'adoptaren el francés como llingua, conquistaron Inglaterra en 1066. Guillermo'l Conquistador, que tenía derechos sobre'l tronu inglés, venció al rei saxón Harold na batalla de Hastings y foi coronáu rei. La dinastía normanda escastar con Enrique I, que la so muerte en 1135 daría pasu a l'anarquía d'Inglaterra. Esta ye un periodu mientres el cual tuvo llugar una guerra civil, sol inestable reináu d'Esteban de Blois (1135-1154), el sobrín d'Enrique I. Ésti nomara a la so fía Matilde como la so socesora nel tronu, pero a la so muerte Esteban llogró que los barones escoyer a él como rei. Una situación d'inseguridá y baturiciu enllargar mientres el reináu d'Esteban. El fíu de Matilde, que sería más tarde Enrique II, llegara a Inglaterra col enfotu de conquistala. Entós Esteban, cansáu de lluchar, decidió roblar el Tratáu de Wallingford en 1153, reconociendo a Enrique como'l so socesor nel tronu. Esteban morrió un añu dempués y Enrique II asumió'l tronu, poniendo fin a dos décades d'anarquía real.
Mientres los últimos años del sieglu XII ocupa'l tronu d'Inglaterra Ricardu I Corazón de Lleón. Este ye un periodu d'inestabilidá política. Ricardu I Corazón de Lleón cola a combatir na Tercer Cruzada, y cai prisioneru del duque d'Austria en 1192. Magar esto, el procesu de centralización del poder prosiguió. En 1199 xube al tronu Juan Ensin Tierra. Juan usurpara'l tronu mientres el cautiverio de Ricardu I Corazón de Lleón y cuntaba cola perceguera de la nobleza inglesa. Nun yera un bon guerreru y perdió los dominios francés de coronar ante Felipe II Augusto. La rebelión de los nobles contra él obligó-y a roblar, en 1215, la Carta Magna pa caltenese nel poder.
El fortalecimientu de la nobleza producir mientres l'ausencia de Ricardu I Corazón de Lleón. La so unión sirviólu pa imponer a Juan Ensin Tierra la Carta Magna y obligó-y a cumplila, a pesar de los sos intentos de derogala. Pero non yá l'alta nobleza independizárase, sinón tamién la nobleza media, que s'alió cola burguesía urbana y les ciudaes. Toos ellos aspiraben a llindar el poder del rei y a tener una mayor representación nel gobiernu del reinu. La Carta Magna foi condergada y anulada pol papa Inocencio III, lo que lu sirvió a Juan Ensin Tierra por que nun entrara a valir.
Creación del Parllamentu thumb|left|165px|Juan ensin Tierra roblando la Carta Magna (1215).
En 1216 muerre Juan Ensin Tierra y xube al tronu'l so fíu Enrique III, menor d'edá, y restáurase la Carta Magna. El reináu d'Enrique III tampoco ye brillosu. Cai derrotáu ante los franceses y sométese al papáu. En 1258 españa una crisis ente Enrique III y la Curia. Los legaos pontificios piden dineru y tropes a Enrique III pa conquistar Italia. Enrique III convocó una xunta estraordinaria de la Curia, en parllamentu (d'onde saldría'l términu parllamentu), y solicitó a cada miembru de la Curia un terciu de los sos bienes. La nobleza, dirixida por Simón V de Montfort, remontóse y tomó el poder. Enrique III someter a tutelar d'una comisión de 24 miembros, 12 escoyíos pol rei y 12 polos nobles. Esta comisión impunxo al rei les Provisiones de Oxford, según les cualos los altos funcionarios seríen nomaos col consentimientu del Parllamentu, axuntaríense tres veces al añu, y creábase un conseyu financieru de 24 miembros. Tamién habría un control ministerial de 15, y una comisión permanente de 12. Nacía, asina, el Parllamentu.
Enrique III trató d'anular los alcuerdos cola ayuda del papa y de San Luis, pero nun foi capaz de someter a la nobleza, lo que condució a una guerra civil. En 1264 Simón de Monfort fai prisioneru a Enrique III y apúrrese el poder a trés eleutores y nueve conseyeros reales. El poder quedó, ello ye qu'en manes de Monfort, qu'exerció una ferrial dictadura como senescal d'Inglaterra. En 1265 axuntó a un nuevu parllamentu, nel que convocó a la nobleza, al cleru y a los condaos, Londres y puertos; colo que'l tercer estáu entraba nel Parllamentu. Pero en 1265, Monfort foi derrotáu y muertu pol príncipe herederu Eduardo. Enrique III ye restauráu y anula el Parllamentu.
Guerra de los Cien Años (1337-1453)
thumb|220px|Ilustración de Jean Froissart sobre la Batalla de Sluys. En febreru de 1328 morrió Carlos IV de Francia. Eduardu III tenía derechos por ser sobrín de Carlos, pero los nobles franceses prefirieron a Felipe de Valois, quien reinó col nome de Felipe VI. Ente 1331 y 1334, nel marcu de la guerra civil escocesa, Eduardu III sofitó a Eduardo Balliol, coronáu en 1334. David II, rival de Balliol, buscó abellugu en Francia y rindió homenaxe a Felipe VI.
En 1337, Felipe VI confiscó el ducáu d'Aquitania. Esto acabó per desencadenar la guerra abierta ente Inglaterra y Francia, que se llamaría Guerra de los Cien Años. Les primeres victories fueron pa los ingleses, superiores militarmente: en 1340, na Batalla naval de Sluys, en 1346, en batalla de Crécy, y en 1347, en Calais. Esta ciudá va permanecer en poder de los ingleses hasta 1558.
En 1341 David II tornó a Escocia. Los ingleses ganar en Neville's Cross n'ochobre de 1346 y caltener prisioneru once años. La paz establecer por aciu el Tratáu de Berwick.
En xunetu de 1348 Inglaterra careció la peste negro.
El fíu d'Eduardo, del mesmu nome que'l so padre, pero que la historia conoz pol Príncipe Negru, afaró Armagnac en 1355. Foi hasta'l Mediterraneu y volvió afarando tou cuanto atopó nel so pasu. En 1356 llogró una gran victoria ante los franceses en Poitiers, faciendo prisioneru a Xuan II de Francia.
En 1360 Eduardu III robló la Paz de Brétigny, pola cual amenorgábase'l rescate por Juan, los ingleses pasaben a apoderar dende los Pirineos al Loira y Eduardo arrenunciaba a los sos derechos sobre la corona francesa.
A pesar de roblar un tratáu de paz, los ingleses nun tuvieron reparos en participar como mercenarios na guerra civil castellana del bandu del aspirante al tronu Enrique de Trastámara. Finalmente sofitaron al rei de Castiella, Pedro'l Cruel, na llucha contra'l so hermanu Enrique de Trastámara, esperando asina llograr un poderosu aliáu na so llucha contra Francia. En 1367, l'enorme y costosu exércitu del Príncipe Negru, compuestu principalmente polos meyores mercenarios d'Europa, venció na batalla de Nájera, anque nun recibió'l pagu conveníu con Pedru I. Esto llevó al Príncipe Negru a la bancarrota, polo que tuvo qu'aumentar los impuestos en Aquitania. Tamién careció esi añu, lo que llueu significaría'l fin de la so carrera militar. En 1369, Pedro foi asesináu pol so hermanu. La heredera de Pedro yera la so fía Constanza que se casó con Xuan de Gante, duque de Lancaster, fíu d'Eduardu III.
En 1372 la flota castellana destruyó a la inglesa en La Rochelle alquiriendo la hexemonía sobre l'Atlánticu que correspondiera hasta entós a Inglaterra de forma indiscutida. Castiella y Francia escalen o amburen numberosos puertos ingleses ente 1377 y 1380, añu nel que Castiella llega inclusive a amenaciar Londres.