Col nome de Imperiu Nuevu conocer al periodu históricu qu'empieza cola reunificación d'Exiptu baxu Amosis I (c. 1550 e. C.) y que termina escontra'l 1070 e. C. cola llegada al tronu de los soberanos d'orixe libiu. Componer les dinastíes XVIII, XIX y XX. Trescurre ente'l Segundu periodu entemediu, y el Tercer periodu entemediu d'Exiptu. Les dos últimes dinastíes, XIX y XX, arrexuntar sol títulu de Periodu Ramésida.
Primeres campañes militares
Ahmose I (1550-1525 e. C.), a pesar de ser descendiente direutu de los gobernantes de la XVII dinastía tebana, ye consideráu'l primer soberanu de la dinastía XVIII porque yera'l unificador d'Exiptu. Esti rei prosiguió la so actividá militar n'Asia, al poco tiempu tomó la ciudá de Sharuhen (na actual franxa de Gaza). Esta rexón tenía gran importancia xeopolítica y económica, yá que controlaba'l principal pasu d'Exiptu escontra'l norte, na franxa costera. Ye bien probable que les primeres campañes asiátiques de Ahmose tean rellacionaes coles operaciones militares contra los hicsos, les ciudaes del Canaán meridional paez ser que taben nel área d'influencia d'Avaris.
Les guerres contra los hicsos y n'Asia dexaron la formación d'un exércitu entamao y veterano. La mayor ocupación de los primeros reis de la dinastía XVIII foi siguir la obra de Ahmose, esto ye, llograr la imposición militar tantu en Nubia como nel Llevante, como nel casu del so fíu, Amenhotep o Amenofis I (1524-1504 e. C.), qu'estendió la frontera más allá de les llendes del reináu anterior. El socesor de Amenhotep, Thutmose o Tutmosis I (1504-1492), realizó importantes incursiones sobre Canaán y Siria, llegando hasta'l Éufrates.
Economía thumb|200px|Trabayadores exipcios. Pintura nuna tumba Tebana. Les campañes militares, amás d'aprovir gran cantidá de tributos, faíen posible la espansión económica. Les esplotaciones mineres yeren entamaes direutamente pol gobiernu faraónicu y protexíes por aciu presencia militar. Ente elles destaquen:
D'oru, piedra y diorita (utilizada esta postrera pa la ellaboración d'escultures) de Nubia. El gobernador exipciu de Nubia tenía'l títulu de "supervisor de les mines d'oru d'Amón". De cobre y de piedres precioses (turquesa) del Sinaí. D'oru, pórfido y alabastru nel desiertu Oriental.
Ye interesante la eleición de los "dioses proteutores" de les esplotaciones mineres: Amón, bien popular en Nubia, de les d'oru de dichu país, y Hathor de les de turquesa del Sinaí. La riqueza minera yera monopolizada pol gobiernu, que la utilizaba pa la construcción y arreglu d'edificios públicos, especialmente templos, palacios y necrópolis, de manera destacada en Tebas. Yera común soterrar a los reis y los miembros de la familia real na capital, asina ye como la necrópolis real asitióse frente a Karnak, al altor de Tebas, pero na marxe occidental del Nilu, esto ye, la opuesta.
Taba en puxanza'l comerciu a gran escala, con Asia o con otros puntos del Mediterraneu Oriental que, per otra parte, nun s'atayara en nengún momentu ante la presencia hicsa nel delta mientres el Periodu Entemediu. Hai pruebes de que'l comerciu al traviés del mar Roxu y l'océanu Índicu algamó gran desenvolvimientu. Les fontes exipcies menten intercambios con Punt (identificáu na actual Somalia), y topáronse oxetos exipcios de la dinastía XVIII na rexón ecuatorial d'África oriental que, si nun significa l'algame de les espediciones comerciales exipcies, atestigua'l desenvolvimientu comercial de los pueblos de la cuenca del Índicu.
Reinaos de Tutmosis II a Tutmosis IV
Tutmose II o Tutmosis II (1492-1479), el fíu de Tutmose I, tuvo qu'entartallar una sulevación en Nubia mientres los sos primeros años de reináu, reforzar les sos posesiones nel Sinaí y detener invasiones de beduinos, na frontera con Arabia. El trespasu de mandu yera aprovecháu poles rexones sometíes pa remontase, pos yera un momentu de debilidá de la monarquía. La socesión de Tutmose II resultó conflictiva. La llexitimidá del faraón llograr por aciu el matrimoniu d'este cola so hermana; asina, nesti casu en particular, buscábase caltener pura la descendencia de la familia del fundador Ahmose I. Pero mientres la dinastía XVIII nun hubo —na mayoría de los casos— descendencia masculina de la unión ente hermanos, asina que los reis llamaos Tutmose (I, II y III) son fíos d'esposes secundaries.
Esto fixo posible, tres la muerte de Tutmose II ensin descendencia llexítima masculina (tampoco él yera puramente llexítimu nel sentíu de que yera fíu d'una esposa secundaria), l'ascensión de Hatshepsut, la so hermanasca y esposa real, que la so sangre yera más pura. Hatshepsut, col sofitu del cleru de Amón, proclamóse faraón (1473-1458), apostrando a Tutmose III, fíu de Tutmose II. La coronación d'una muyer como faraón yera un casu atípicu pero tenía precedentes. Nel reináu de Hatshepsut asítiase la puxanza del comerciu con Punt, vía Mar Bermeya. El principal interés yera l'inciensu utilizáu pa los rituales exipcios. Inclusive Hatshepsut llogró producir inciensu nel mesmu Exiptu. thumbnail|right|150px|Tutmosis III, Muséu Exipciu, El Cairu. Muerta Hatshepsut, Tutmose III o Tutmosis III (1479-1425), fíu de Tutmose II, empezó a reinar de fechu. Según dellos autores foi quien esanició les referencies a Hatshepsut nos templos. Dende l'empiezu del so reináu tuvo qu'enfrentase a sulevaciones en Siria, patrocinaes pol reinu hurrita de Mitani (nel norte de la Mesopotamia). Ganó a la confederación siria comandada por Kadesh nes cercaníes de Meggido (Canaán), sorprendiéndolos pola retaguardia, y depués tomó la ciudá. Fortaleció'l so poder en Canaán, y siguió escontra Siria, onde tomó diverses ciudaes siries pro-hurritas, llegando inclusive a cruciar el Éufrates. L'arqueoloxía amuesa pa esta dómina grandes destrucciones nes ciudaes de Canaán y Siria que pueden ser provocaes poles campañes de Tutmose. Amás realizó unes cuantes espediciones militares más en Nubia. Les campañes de Tutmose III atroparon gran cantidá de botinos y tributos, inclusive de potencies estranxeres, como Xipre, Creta, Babilonia y Hatti. Construyó templos en Karnak (cerca de Tebas, al sur), y en Heliópolis y Menfis (al norte).
Mientres el reináu del fíu de Tutmose III, Amenhotep o Amenofis II (1427-1400), enfoscóse la guerra con Mittani. Esti soberanu realizó una campaña na que recibió tributu de Mittani y de Hatti (hitites, reinu de l'actual Turquía central). Les campañes periódiques de los faraones de la XVIII dinastía paecen tar dirixíes a llograr la reconocencia y tributu de les ciudaes estaos de Siria y Canaán, y de potencies estranxeres (por aciu la fuercia o la intimidación), intentando amás amenorgar la influencia de Mittani; nun se trataba d'enfrentamientos direutos ente les dos potencies (Exiptu y Mittani).
Con Tutmose IV (1400-1390), empezó un periodu de paz, con aliances matrimoniales ente los reis hurritas y exipcios, y fortalecióse la posición en Nubia y el Llevante. Tutmose IV fixo construyir gran cantidá de templos —especialmente nel norte dedicaos al cultu solar (Ra), pa compensar el poder del cultu al dios Amón, concentráu esti na capital, Tebas.
Alministración y diplomacia mientres los reinaos de Amenhotep III y Akenatón
El ministru Amenhotep (fíu de Hapu) ye un bon exemplu d'una carrera política ascendente mientres el reináu de Amenhotep III, que destaca pola so organización y estabilidá, siendo consideráu l'apoxéu de la dinastía XVIII.
En cuanto al gobiernu de les posesiones estranxeres, en Nubia había un gobernador exipciu; sicasí n'Asia la hexemonía exipcia basar en rellaciones ente'l gran rei (d'Exiptu) y el pequeñu rei vasallu (de caúna de les ciudaes asiátiques), amás había tres provincies con gobernador exipciu. Estes yeren, de Sur a Norte: Canaán (con gobernador en Gaza), Apu (en Kumidu) y Amurru (en Simurru).
Con Tutmose IV, y n'especial nel reináu del so fíu Amenofis o Amenhotep III (1390-1355), empezó un periodu nel cual les rellaciones internacionales coles potencies asiátiques (Mittani, Asiria, Babilonia, Hatti, Xipre) desenvolviéronse polo xeneral amistosamente. Les Tablillas d'Amarna, topaes na que foi la ciudá d'Ajetatón, (la capital de Amenhotep IV), son la principal fonte pa estudiar les rellaciones diplomátiques mientres los reinaos de Amenhotep III y Amenhotep IV. Dalgunes atestigüen l'intercambiu de princeses (pa ser casaes col rei o con miembros de la realeza) y de "presentes" (una especie de comerciu ente les cases reales). Otres, como yá se mentó, reseñen les rellaciones del faraón colos sos pequeños vasallos del Llevante. Alrodiu de esto últimu, los soberanos asiáticos que calteníen rellaciones diplomátiques con Exiptu, quexar de que los pequeños reis vasallos del faraón robaben les sos caravanes.
Akenatón y los sos socesores
thumb|100px|Akenatón, Louvre.
Al morrer Amenhotep III, asoceder el so fíu Amenhotep IV (1352-1335), que camudó'l so nome a Aj-en-Atón (servidor d'Atón), y la capital pasó de Tebas a Ajetatón (horizonte de Atón). A los pocos años del so reináu abandonó Tebas, onde'l cleru yera más poderosu que'l mesmu rei, y fundó una nueva capital nel Exiptu Mediu, llamada Ajetatón, asitiada na actual Amarna. A partir d'esi momentu enfoscóse la persecución contra'l amonismo, non yá dientro de los sacerdotes tebanos, sinón los d'otres rexones exipcies, y escontra a la población. Imponer de forma obligatoria'l cultu a Atón, y suprimiéronse tolos demás dioses, llegando a una forma de monoteísmu. Amás, empezar a destruyir templos ya imáxenes y, sobre manera, a borrar los nomes de les demás divinidaes.
Escontra'l final del so reináu la situación, inclusive dientro de la mesma corte d'Amarna, yera caótica. Al paecer, Akenatón taba más comenenciudu en temes relixoses o artísticos que na alministración del Estáu. Ai, un funcionariu de la corte, había alcanzáu gran influencia. Tres la muerte de Akenatón, asoceder primero Semenejkara (1338-1336). Nun se sabe gran cosa d'esti personaxe, inclusive se duldar sobre la so identidá: seique tratárase d'un pariente d'Akenatón (¿el so hermanu?); sicasí hai quien afirma que se trata de la reina de Akenatón, Nefertiti, y depués el so fíu Tut-anj-Atón, inda menor d'edá, ocupando'l gobiernu efectivu d'esti postreru'l visir: Ai. Tutanjatón camudó'l so nome al de Tutankamón, volviendo a la relixón de Amón, n'alianza col cleru.
Espansión hitita
Hatti (reinu d'Anatolia central), al trate acorrexáu polos sos vecinos, tuvo que basase na so capacidá militar pa sobrevivir como estáu. Llueu surdieron reis militarmente fuertes que dieron fin a una serie de crisis dinástiques. El más destacáu d'ellos foi Suppiluliuma I, quien conquistó Cilicia (rexón costera de l'actual Turquía na frontera con Siria), entrando entós en contautu cola esfera d'influencia de Mittani. Suppiluliuma evitó una guerra de posiciones colos hurritas invadiendo Mittani pel norte, y nos años siguientes tomó o amenorgó a vasallaxe a les ciudaes estáu siries, la mayoría dependientes de Mittani. Más tarde llogró instalar un rei pro-hitita en Mittani, apaeciendo de la mesma otru enemigu de los hitites sofitáu pola vecina Asiria. Esto significó la definitiva decadencia de Mittani.
L'imperialismu hitita carauterizar pol so interés de conquista permanente de les ciudaes estáu de Siria. Por casu, Karkemish, una de les ciudaes que más resistencia opunxo, nos sieglos siguientes a la disolución del Imperiu Hitita foi unu de los más importantes estaos neohititas (d'heriedu políticu cultural hitita). Ente los pequeños estaos pasaos a Suppiluliuma había dellos vasallos d'Exiptu: Kadesh, Amurru y Ugarit. Anque Ugarit topábase distante d'Exiptu y yera namái un vasallu nominal, en Amurru había un gobernador exipciu permanente. Más tarde los hitites avanzaron escontra'l sur, algamando la zona de Damascu.