Nantes (; en galó: Naunnt; en bretón: Naoned) ye una ciudá de Francia, capital del departamentu de Loira Atlánticu y de la rexón de Países del Loira.
Históricamente, la ciudá de Nantes atopábase dientro de la parte de Bretaña onde d'antiguo falábase'l galó, una llingua románica falada nesti territoriu.
Asitiada a veres del Loira, Nantes ye'l centru d'una conurbación de más de 900.000 habitantes. Considérase, xunto cola de Saint-Nazaire, como la mayor área metropolitana del oeste de Francia. Traviesen l'área de Nantes los ríos Loira, Erdre, Sèvre Nantaise, Chézine y Cens.
Mientres la década de 1990 Nantes foi, d'ente les grandes ciudaes franceses, la que más rápido creció, pasando de tener 252.029 habitantes en 1990 a 277.728 en 1999. Foi premiada col títulu Capital Verde Europea 2013.
Historia
Antigüedá
La dómina romana Na dómina de la conquista romana llevaba probablemente'l nome de CondevicnumNome citáu por Ptolomeo y yera la capital d'un pueblu llamáu Namnetes, que'l so nome adoptó más tarde (Portus Namnetum).Nome citáu na mapa de Peutinger
Na dómina romana, Nantes taba na provincia de Lugdunensis (capital: Lugdunum/Lyon). Los Námnetes, consideraos como enemigos vencíos, yeren una civitas stipendiaria (pesaos impuestos) y perdieron los territorios al sur del Loira. El baxu Loira formó la llende ente les provincies d'Aquitania y de Lugdunensis y ente los territorios de los Namnetes y de los Pictones (capital: Lemonum/Poitiers). Na ribera sur del ríu, frente a Nantes, foi creáu'l puertu pictón de Ratiatum/Rezé, au permanecen anguaño notables ruines antigües. Les reformes de Dioclecianu, nel principiu del sieglu IV, metieron la ciudá na Lugdunensis tertia (capital: Tours) y na diócesis de les Gallias (capital: Tréveris). Foi tamién el momentu de la construcción d'una muralla (1675 m, 20 ha).
Donatianu y Rogatianu (saint Donatien y Rogatien), fíos del gobernador de la ciudá, y a los que San Clair, primer obispu de Nantes, convirtiera a la fe cristiana nel añu 277. Nel sieglu IV foi construyida la primer catedral.
Edá Media
Alta Edá Media (sieglos V-X) Los romanos foron espulsaos de Nantes a principios del sieglu V, y la ciudá formó parte socesivamente del reinu de Clodovéu, del reinu francu de Neustrie y del Imperiu carolinxu.
Nel sieglu VI, un obispu importante foi San Félix de Nantes, amigu del obispu de Poitiers y poeta, Venantius Fortunatus, quién escribió versos nel so honor.
Nel imperiu carolinxuReferencies de les informaciones siguientes: *Georges Minois, Nouvelle histoire de la Bretagne, Paris, Fayard, 1992 mientres los reinaos de Carlomagnu y de Ludovicu Píu, los trés condaos de Nantes, Rennes y Vannes formaben la Comarca de Bretaña, base de les operaciones militares de los francos frente a los bretones. Sábese qu'en 778 el prefeutu de la contorna yera'l conde Roldán, quién morrió en Roncesvalles. Dende'l final del sieglu VIII, los condes de Nantes y de Vannes yeren d'una poderosa familia, los Widonides (frecuentemente nomaos Guido o Lamberto).
Nel 831, Ludovicu Píu encargó a Nominoe, un aristócrata bretón integráu na aristocracia franca, col condáu de Vannes y el missaticumLa función de missus dominicus sobre los territorios bretonos. Dempués de la muerte de Ludovico, Nominoé intentó conquistar los condaos de Nantes y Rennes; morrió nuna batalla contra Carlos el Calvu, rei de Francia Occidental, nel 851. El so fíu, Erispoe, venció a los francos (batalla de Jengland-Beslé, tamién en 851) y Carlos concedió-y los dos condaos: puede dicise que foi'l principiu de la integración de Nantes na Bretaña. Pero yera tamién la dómina de los ataques de los normandos.
Los viquingos tomaron Nantes per primer vegada nel añu 843; mataron al obispu San Gohard (Gunhardus) abellugáu con munchos habitantes na catedral. Nel 853 dos grupos distintos d'escandinavos tuvieron presentes, y Erispoe tuvo de pagar una contribución. En 869 había viquingos nuna islla de Nantes y permanecieron ellí dellos años, atacando diversos llugares. En 919 otru grupu tomó la ciudá, formando un "principáu" normandu mientres 18 años.
Foron definitivamente desallugaos nel 937 pol duque bretón Alain Barbetorte, quien fixo de la ciudá la so capital. Pero, dempués de la so muerte, el ducáu pasó a los condes de Rennes.
Sieglos XI-XV thumb|Catedral de Nantes
Nantes y el ducáu de Bretaña A mediaos del sieglu XI, el conde Hoel de Cornouaille heredó'l condáu de Nantes y casóse cola heredera del ducáu de Bretaña. Dende esti momentu, el condáu de Nantes permaneció en manes de los duques. Pero la ciudá taba parcialmente remanada polos obispos. Arriendes, los duques de la dinastía de Cornouaille (sieglos XI-XII) practicaben la "residencia itinerante" nes sos diverses tierres; en Nantes solamente teníen un castiellu (sieglu X: castiellu del Bouffay) con un taller monetariu. Asina la ciudá, bien pequeña, nun yera una verdadera capital.
El desenvolvimientu material de la ciudá Dablemente non enantes el sieglu XI, foi construyíu'l primer sistema de pontes (6) de la ribera norte a la ribera sur del ríu, al traviés de les cinco islles d'entós. Tamién foi establecíu nel entamu de la carretera de Poitiers un hospiciu (anguaño: Hospedal Saint-Jacques) pa los pelegrinos de Santiago de Compostela, viniendo de Bretaña o d'Inglaterra (vía Saint-Malu).
Sieglos XIV-XV, acontecimientos políticos y militares Mientres la Guerra de los 100 Años, Nantes foi sitiada polos ingleses en 1343, atacada pol conde de Buckingham, y llibertada darréu por Olivier de Clisson en 1380.
A finales d'una llarga guerra feudal, foi nuevamente sitiada en 1491 pol rei de Francia Carlos VIII, al que se-y dio por traición, casándose cola duquesa Ana de Bretaña para llexitimar los derechos qu'acababa d'alquirir sobre l'heriedu d'Ana. La proposición foi fecha a los estaos de la provincia'l 8 d'ochobre, y el casoriu celebróse nel palaciu de Langeais el 6 d'avientu; el socesor de Carlos VIII, Luis XII, casóse tamién con Anna, y la so fía Claudia foi casada col rei siguiente Franciscu I.
Dómina moderna
Sieglu XVI thumb|Edictu de Nantes (1598).
En consecuencia d'estos matrimonios, la Bretaña, según la ciudá de Nantes, quedó incorporada a la Francia, o meyor dichu, al "dominiu real", oficialmente en 1532. Nantes dexó de ser la capital de la Bretaña y el puestu recayó en Rennes siendo sede del Parllamentu y de los Estaos de Bretaña hasta 1789. Nantes caltuvo la Cámara de les Cuentes de la provincia.
Los calvinistes y les guerres de relixón En 1558 introdúxose'l calvinismu en Nantes y una matanza de reformadores de la Saint-Barthélémy tendríase verificao nel añu 1572, de nun ser pola arrogante firmeza del correxidor Leloup Dubreuil que s'opunxo a la execución de les órdenes sanguinaries del duque de Montpensier.
Mientres el reináu d'Enrique III, la ciudá empobinada pol gobernador duque de Mercoeur foi miembru activu de la Lliga católica, el partíu de la familia de Guise. Dempués del asesinatu d'Enrique III en 1589, nun foi fácil al nuevu rei Enrique IV, hasta entós un protestante, de someter el so reinu; Nantes foi la postrera de les grandes ciudaes en reconocer la so autoridá; por esta razón equí dictó Enrique IV en 1598 el famosu Edictu de Nantes, revocáu darréu en 1685 pol rei Lluis XIV.
Sieglu XVIII Nesti sieglu Nantes yera un bien importante puertu del comerciu triangular, el más importante en Francia. Mentanto, el comerciu triangular faía solo una parte de l'actividá del puertu. La población pasó de 40.000 a 80.000 habitantes. La riqueza acumulada nesta dómina esplica les numberoses realizaciones urbanístiques y construcciones del sieglu.
La dómina de la Revolución francesa Los vendeanos y el "Exércitu católicu y real" thumb|Asediu de Nantes en 1793.
En 29 de xunu de 1793 los vendeanos en númberu de 50.000 homes sol mandu de Jacques Cathelineau atacaron Nantes atopando resistencia per parte de los habitantes de la ciudá comandados polos xenerales Beysser y Canclaux. Darréu presentáronse delantre de la ciudá dos parllamentarios pa afalagalos a la rindición contestando'l correxidor de la ciudá llamáu Baco "Morrer o asegurar el trunfu de la llibertá". Entós l'exércitu de Cathelineau mandáu polos xenerales Bonchamps, Spezaux Autichamp y Fleuriot tomó les sos posiciones p'asaltar a la ciudá pela vera derecha, en cuantes que Charette atacaba pela esquierda. El combate empezó al empar en nueve puntos de la ciudá, nuna llarga y sangrienta xornada, unos intentando asaltar la ciudá y otros aguantando con un gran sentíu del valor. A la fin, los vencíos foron los vendeanos quien nun pudieron cola artillería de los qu'aguantaben l'asediu causando con ella tarrecibles daños nes fileres de los atacantes. Refugaos perdayures los vendeanos vencíos, col so xeneral en xefe Cathelineau mancáu de muerte, abandonaron el llugar y contribuyeron al ésitu de la salvación de Nantes los miembros de la guardia republicana.
Dempués d'esti fracasu, el "Exércitu real" resolvió pasar el Loira y llevar a Bretaña el teatru de la guerra cayendo nel so poder les ciudaes d'Ancenis, Laval, Ernée, Fougères y Dol. Pero dempués foron vencíos en Granville y Le Mans; el "Exércitu real" en derrota foi finalmente destruyíu en Savenay, a 40 km de Nantes.
Jean-Baptiste Carrier Pero los vencedores republicanos de Nantes yeren del partíu de los Girondins y en París la Convención desaniciólos el mesmu mes de xunu de 1793. Pa somorguiar la ciudá, la Convención unvió a Nantes unu de los sos miembros más enérxicos llamáu Jean-Baptiste Carrier encamentándo-y que tomara midíes puestes y eficaces escontra los realistes; Carrier dexó una alcordanza d'execuciones ya inxusticies qu'enxamás s'escaecieron de la memoria de los sos habitantes. Foi retiráu de la so misión a principiu de 1794 y condergáu dempués de la cayida de Robespierre.
Muerte de François de Charette Darréu y pasaos los fechos descritos pacificóse la ciudá, paz que nun duró munchu tiempu una y bones la Convención unvió a François de Charette empuxáu a una nueva guerra. Foi atrapáu polos republicanos y fusiláu en Nantes en 1795 pacificándose asina la zona de La Vendée.
Dómina contemporánea
Sieglu XIX thumb|Nantes hacia 1890. Confluencia de los ríos Erdre y Loira.
Nesti sieglu en Nantes desendolcóse una importante actividá industrial : industria de la conserva empecipiada por Pierre-Joseph Colin, primer utilizador industrial del métodu Appert; dempués creáronse les empreses Cassegrain (1856, anguaño nel grupu francés Bonduelle), Saupiquet (1891, anguaño nel grupu italianu Bolton Alimentari), Amieux (anguaño una marca comercial del grupu Buitoni) y Lebeaupin. Los industriales de Nantes crearon les numberoses conserveríes de pexe de Vendée y Bretaña-sur. industria de los bizcuechos coles empreses Lefèvre-Utile (LU, actulmente nel grupu Danone) y Biscuiterie Nantaise (BN, anguaño nel grupu inglés United Biscuits) industries metalúrxiques, particularmente de la construcción naval.
Un nuevu puertu foi construyíu en Saint-Nazaire dende los años 1860, con una actividá industrial bien importante (construcción naval).
Sieglu XX En rellación cola guerra d'España, los refuxaos republicanos en Loira Atlánticu
Dempués d'abrir la frontera francesa a los refuxaos civiles nel 28 de xineru de 1939, el prefeutu de Loira Inferior (el nome entós del departamentu) foi alvertíu dende'l 30 que tendría qu'agospiar a refuxaos. Los primeros foron agospiaos n'establecimientos infantiles de vacaciones de la mariña (en Pornichet, Le Pouliguen, etc). Dempués, a principios de xunu, dos campos fueron abiertos nel arrondissement de Châteaubriant: unu en Moisdon-la-Rivière (Camp de la Forge) y un otru en Juigné-Les-Moutiers.