El voleibol o balón volea (del inglés: volleyball) ye un deporte que se xuega con una pelota nel que dos equipos, integraos por seis xugadores cada unu, enfréntense sobre un área de xuegu dixebrada por una rede central. L'oxetivu del xuegu ye pasar el balón percima de la rede, llogrando que llegue al suelu del campu contrario mientres l'equipu adversariu intenta torgar simultáneamente que lo consiga, forzándolo a errar nel so intentu. Surde una fase d'ataque nun equipu cuando intenta que'l balón toque'l suelu del campu contrario ente que nel otru equipu surde una fase de defensa intentando torgar.
El balón tien de ser tocáu o impulsáu con golpes llimpios, pero nun puede ser paráu, suxetáu, reteníu o acompañáu. Cada equipu dispón d'un máximu de trés toques pa devolver el balón al campu contrario (amás del contautu del bloquéu). El balón cutir de normal con manes y brazos. Dende va dellos años ta dexáu'l contautu del balón con cualesquier parte del cuerpu, tamién los pies. Una de les carauterístiques más peculiares del voleibol ye que los xugadores tienen que dir rotando les sos posiciones a midida que van consiguiendo puntos.
El deporte tuvo'l so orixe n'Estaos Xuníos en 1895 siendo güei bien popular y practicándose en casi tol mundu. Regular la Federación Internacional de Voleibol (FIVB) y nella atópense representaes 220 naciones. Encabezaron los rankings d'empiezos del Brasil, Estaos Xuníos, Italia y Rusia. La llista de naciones que lideren el deporte sigue con Xapón, Serbia, Polonia, Cuba, República Dominicana, China y Alemaña. Acordies con estimaciones de la FIVB, una sesta parte de les persones en tol mundu participa nel voleibol, viviegamente o como espectador.
El voleibol ye unu de los deportes onde mayor ye la paridá ente les competiciones femenín y masculín, tantu pol nivel de la competencia como pola popularidá, presencia nos medios y públicu que sigue a los equipos.
Historia del voleibol
Orixe thumb|William G. Morgan, el creador del voleibol. El voleibol foi concebíu en febreru de 1895 por William George Morgan, entrenador deportivu de l'Asociación Cristiana de Jóvenes (YMCA) n'Holyoke. Morgan realizara los sos estudios nel Colexu de Springfield de la YMCA onde conoció a James Naismith quien, en 1891, inventara'l xuegu del baloncestu. El voleibol foi escurríu en principiu como una alternativa más tranquila al baloncestu, pos anque esti afaíase bien a los mozos, los miembros de mayor edá riquíen un xuegu menos intensu. Primeramente denominar Mintonette. Por tanto'l baloncestu y el voleibol inventáronse a la fin del en dos ciudaes, Holyoke y Springfield, dixebraes por solu 16 km y dambos deportes surdieron na Asociación Cristiana de Jóvenes (YMCA) espublizándose rápido a nivel internacional por toles sos organizaciones acomuñaes. Foi diseñáu pa ximnasios o llugares zarraos y tamién puede xugase al campu. Trátase d'un xuegu por equipos, que guardaba semeyances col tenis o'l balonmano. Morgan desenvolvió tamién les primeres regles, les que contemplaben un campu de xuegu de 7,62 m × 15,24 m (25 ft × 50 ft) y una rede de 1,98 m d'altor (6 ft, 6 pulgaes). El númberu de xugadores yera ilimitáu, como asina mesmu la cantidá dexada de contactos col balón. En casu d'una xugada de saque erróneu, esistía una segunda oportunidá, tal como nel tenis. Por cuenta de la conferencia de tolos entrenadores deportivos del YMCA realizada en Springfield a empiezos del añu 1896, Morgan presentó'l nuevu xuegu y atopó bona resonancia ente los sos colegues. Por cuenta de que la pelota xuégase direutamente nel aire, ensin que toque'l suelu (lo que n'inglés se denomina volley), Alfred T. Halstead propunxo'l nome de volley ball. Esta propuesta aprobóse y el xuegu denominar n'inglés hasta güei otramiente, pero dende 1952 empezó a escribise nuna única pallabra: volleyball. Darréu, les regles tamién sufrieron dellos cambeos. El primer balón foi diseñáu especialmente a pidimientu de Morgan pola firma A. G. Spalding & Bros. de Chicopee, Massachusetts.
thumb|left|Partíu URSS-Israel xugáu en 1952 nel campeonatu del mundu de Moscú.
Espansión Nos años siguientes, el deporte estender per tol mundu. Primero llegó a Canadá nel añu 1900 y nel intre llegó a Asia. Los soldaos d'Estaos Xuníos introducir mientres la Primer Guerra Mundial n'Europa Oriental, onde se convirtió nun deporte bien popular.
En 1912 revisáronse les regles iniciales no que refier a les dimensiones de la cancha. Tamién s'afitó'l tamañu del balón, qu'hasta entós nun fuera determináu. Llindar a seis el númberu de xugadores per equipu, ya incorporóse la rotación nel saque.
En 1916 la Guía de Voleibol de Spalding señalaba que'l voleibol había alcanzáu 200 000 xugadores nos Estaos Xuníos distribuyíos asina: YMCA (neños, nuevos y adultos) 70 000; YMCA (neñes y muyeres) 50 000; Escueles (neños y neñes) 25 000 y Universidaes (moces) 10 000. Tamién en 1916 la YMCA solicitó a l'Asociación Nacional Atlética Universitaria (NCAA), que publicara les sos regles por que el espardimientu fuera más rápida ente los estudiantes.
En 1922 regúlase'l númberu de toque per equipu, afitándolo en trés y llindar l'ataque de los zagueros. Tamién s'estableció que de tar el marcador en 14-14, teníen de llograse dos puntos consecutivos de ventaya pa la ganar el set. Tamién en 1922 la YMCA entamó lo que se considera'l primer campeonatu nacional d'Estaos Xuníos en Brooklyn, participando 27 equipos de 11 estaos.
Nos Xuegos Olímpicos de 1924 el voleibol foi presentáu como deporte de demostración.
Hasta 1930 el voleibol foi mayormente consideráu solo un xuegu d'entretenimientu, esistiendo pocos alcuentros internacionales. Sicasí en dellos países d'Europa algamó un altu nivel competitivu formándose dellos campeonatos nacionales (sobre manera n'Europa del Este). En 1933 entamóse'l primer campeonatu de la Xunión Soviética, onde los prauticantes algamaben yá les 400 000 persones.
En 1947, catorce Federaciones fundaron en París la Federación Internacional de Voleibol (FIVB) siendo'l so primer oxetivu desenvolver y ameyorar les normes del voleibol. Nel Campeonatu Mundial de Voleibol que bien pocu dempués realizóse per primer vegada, constituyeron pasos importantes pal so establecimientu como deporte. Munches téuniques y táctiques que caractericen el voleibol modernu fueron introducíes por equipos europeos. Exemplos d'esto son el bloquéu y el bagger, que Checoslovaquia introdució nel xuegu en 1938 y en 1958, respeutivamente según l'ataque dende la llinia de fondu, que Polonia amosó per primer vegada en 1974 y el sistema de 5-1, col que xugaba la Xunión Soviética.
Nel segundu deceniu del introducir n'Estaos Xuníos la regla, güei vixente, de la cantidá de seis xugadores por equipu. Dende 1964, el voleibol foi deporte olímpico. La variante vóley sablera incorporar a la FIVB en 1986 y a los Xuegos Olímpicos de branu dende 1996.
Dende fines del y principalmente a empiezos del introduciéronse cambeos sustanciales nel voleibol, buscando faer d'él un xuegu más vistosu. En 1998 introduzse la figura del xugador líbero. En 2000 amenorgar de forma importante la duración de los alcuentros al esaniciar la esixencia de tar en posesión del saque pa puntuar; puede ganase puntu y saque na mesma xugada ente qu'antes podía tase robando saques de forma alternativa ensin que'l marcador avanzara. Dexóse'l toque con cualesquier parte del cuerpu o se dexa que'l saque toque la rede siempres qu'acabe pasando a campu contrario. En 2006 plantégense dos posibles nuevos cambeos y pruébense en delles competiciones: dexar un segundu saque en casu de fallar el primeru (como asocede en tenis) y disponer nel banquín d'un segundu xugador líbero col que puede alternase a lo llargo del partíu. Finalmente solo acéptase, na revisión aprobada nel congresu de xunu de 2008 celebráu en Dubái, la incorporación d'un segundu líbero reserva y la posibilidá d'intercambiar los líberos una única vegada nel intre del partíu. En 2010 revísaseRegles Oficiales de Voleibol 2010 (n'inglés) la regla del toque de rede, y camúdase: solo va ser falta de toque de red si toca la cinta cimera de la rede, ya incide na xugada. Tamién se flexibiliza'l xuegu con dos líberos dexando socesivos cambeos del líbero actuante pol segundu líbero a lo llargo del partíu. En 2014 reviértense los cambeos sobre'l toque de rede.Regles Oficiales de Voleibol 2015 (n'inglés).
Variantes Esisten diverses modalidaes d'esti deporte. Anque col nome de «voleibol» identifícase la modalidá que se xuega en pista d'interior, tamién ye bien popular (y con rangu de deporte olímpico) el vóley sablera que se xuega sobre arena. El voleibol sentáu, ye una variante con creciente popularidá ente los deportes pa discapacitaos y la práutica del cachibol ta estendida nes comunidaes de mayores. La comunidá ecuatoriana partida pel mundu practica la variante llocal, l'ecuavóley. Con calter más informal esisten otres variantes que son practicaes de forma popular pel branu, en sableres y zones turístiques, como'l futvóley, el water vóley o'l bossaball.
Regles del xuegu
Campu de xuegu El campu onde se xuega al voleibol ye un rectángulu de 18 m de llongura por 9 m d'anchu, estremáu na so llinia central por una rede que dixebra a los dos equipos. En realidá'l xuegu desenvuélvese tamién nel esterior, na zona llibre, a condición de que'l balón non toque suelu nin nengún otru elementu. La zona llibre tien de tener a lo menos 3 metros, midíes que pa les Competencies Mundiales y oficiales de la FIVB aumenta a 5 m sobre les llinies llaterales y a 6,5 m pa les llinies de fondu. El espaciu llibre sobre la pista tien de tener un altor mínimu de 7 m qu'en competiciones internacionales xube a 12,5 m.
El contautu de los xugadores col suelu ye continuu, utilizando davezu proteiciones nes articulaciones. La superficie nun puede ser rugosa nin esnidiosa.
Llinies La llinia central trescurre direutamente debaxo de la rede y estrema la pista de xuegu en dos zones iguales de 9x9m, una pa cada equipu. A 3 m de la rede una llinia delimita en cada campu la zona d'ataque, zona onde s'atopen acutaes les aiciones de los xugadores que s'atopen nesi momentu en llabores defensivos (zagueros y líbero). Estes llinies, estender al esterior del campu con trazos discontinuos, y la llimitación que representen proyéctase igualmente en tola llinia, inclusive más allá de los trazos dibuxaos. Toles llinies tienen 5 cm d'anchu.
Zones y árees El campu de xuegu ta arrodiáu d'una zona llibre de siquier tres metros d'anchu na que tamién ta dexáu xugar el balón. Pa xuegos nun ximnasiu o pabellón deportivu encamiéntase un altor de siete metros llibres sobre la superficie de xuegu, onde nun tendríen d'esistir oxetos cafiantes o torgues como canastes de baloncestu o argolles.
+La pista de voleibolthumb|center|Dimensionesthumb|center|Zones Zona llibre Llinia central Llinia de fondu Linia llateral Llinia d'ataque Zona de saque Zona defensiva Zona d'ataque Primer árbitru Segundu árbitru Anotador Banquínthumb|center|300px|Rede
La rede Na exa central del campu, esautamente na llinia central qu'estrema'l campu, asítiase una rede que s'afita talmente que l'altor dende'l pisu en cantu cimeru sía, nes categoríes adultes, de 2,43 m pa homes, 2,24 m pa muyeres y p'equipos mestos 2,55 m. Nes categoríes xuveniles rixen otros altores. La rede puramente tal mide 1 m d'anchu y ente 9,5 a 10 m de llargu de cuenta que cada llau sobresal unos 25 a 50 cm de les llinies llaterales escontra fuera de les llinies llaterales.