Nel cristianismu, un obispu (del llatín episcopus; en griegu ἐπίσκοπος, 'vixilante', 'inspector', 'supervisor' o 'superintendente') ye un fiel que recibe'l lideralgu de supervisar a los pastores o sacerdotes, según el casu, d'un territoriu determináu.
La Ilesia católica, la Ilesia ortodoxa, la Comunión Anglicana y delles ilesies luteranes afirmen que la socesión apostólica caltener por aciu la ordenación de obispos de forma personal ya ininterrumpida dende los tiempos de los apóstoles. Esto ye, los apóstoles ordenaron a obispos, que de forma ininterrumpida siguieron ordenando nuevos obispos hasta güei.
Na Ilesia católica ye un bautizáu, anque na práutica suel ser un sacerdote, que recibe'l sacramentu del orde sacerdotal nel so máximu grau, que ye'l episcopáu. Considera al obispu como'l miembru de la Ilesia que recibió la plenitú del sacerdociu ministerial pol sacramentu del orde, socesor de los apóstoles y pastor encargáu del gobiernu d'una diócesis; en virtú de la colegialidad, comparte col papa y colos demás obispos la responsabilidá sobre tola Ilesia católica.
Dende un puntu de vista etimolóxicu, l'obispu ye aquella dignidá eclesiástica encargada del control y vixilancia del relleno de les lleis de la Ilesia o Derechu canónicu nel territoriu de la so xurisdicción o diócesis. Los obispos tienen símbolos distintivos qu'amuesen la so dignidá. Nel catolicismu, usen vestidures de color púrpura, un aniellu y una cruz. Nes ceremonies solemnes, lleven la mitra y el blagu pastoral. Ello ye que el papa ye primero de too l'obispu de Roma.
Clases d'obispos Arzobispu Metropolitanu: Obispu ordinariu. Nes Ilesies católico y anglicano ye sinónimu d'obispu diocesanu, eso ye, aquel obispu al que pertenez na diócesis que se-y confió tola potestá ordinaria, mesma ya inmediata que se riquir pal exerciciu de la so función pastoral, salvaes aquelles causes que pol derechu o por decretu del papa acutar a l'autoridá suprema o a otra autoridá eclesiástica. Obispu auxiliar ye l'asignáu a un obispu ordinariu por que lu supla o ayude nel gobiernu de la diócesis. D'antiguo recibía tamién el nome de obispu d'aniellu. Obispu coaxutor ye'l designáu por qu'ayude al obispu ordinariu nel gobiernu d'una diócesis, teniendo'l derechu a socesión esa sede episcopal cuando esta quede vacante. Obispu electu yera'l que namái tenía'l nomamientu per parte del rei, ensin tar entá consagráu nin confirmáu por Roma. Anguaño ye aquel obispu qu'entá nun tomó posesión de la so nueva sede episcopal pero'l so nomamientu yá se fixo públicu, sía este un Obispu n'Exerciciu o un Sacerdote qu'hasta'l momentu de la so Nominación, nun recibiera la Ordenación Episcopal. Obispu preconizáu, anguaño son aquellos que fueron nomaos pol papa pero qu'inda nun fueron ordenaos o tomáu posesión del gobiernu de la so diócesis. Sinónimu d'obispu eleutu. Obispu regionario yera aquel que, ensin tener siella episcopal asignada, diba exercer el so ministeriu a distintos llugares en virtú de les necesidaes de la Ilesia. Obispu sufragáneo ye'l d'una diócesis que, xunto con otres, forma la provincia eclesiástica o territoriu gobernáu pol arzobispu. Obispu titular ye l'obispu que ta al cargu de una diócesis que foi nel pasáu una diócesis normal, pero que güei esiste namái nel so títulu y por eso llámase una diócesis titular. Él nun ye un obispu diocesanu ordinariu sinón un oficial de la Santa Sede, un obispu auxiliar, o la cabeza d'una xurisdicción (por casu un vicariato apostólicu) que ye equivalente a una diócesis sol Derechu Canónicu. Antes de 1882 usar nesti sentíu la espresión "obispu in partibus infidelium" (nes rexones teníes polos infieles) o "obispu in partibus".
Carauterístiques Cada obispu tien al so cargu'l gobiernu y curiáu d'una Ilesia llocal, entamaes territorialmente como diócesis (a manera de les romanes). Cada diócesis s'estructura davezu alredor d'una ciudá, y nesa ciudá atopa la ilesia principal (catedral), de la que ye titular el so obispu y onde s'atopa'l so cátedra (sitial), llugar dende onde preside les celebraciones llitúrxiques, eventualmente imparte xusticia y confier los sacramentos.
Les cualidaes d'un obispu nel Nuevu Testamentu La Primer epístola a Timoteo recueye los requisitos de los obispos:
Estes estipulaciones son siguíes por toles confesiones cristianes, anque con delles diferencies, como por casu na cuestión del celibatu.
Orde de los obispos según Isidoro de Sevilla Nos sos Etimoloxíes del sieglu VII, Isidoro de Sevilla considera al obispu como'l mayor grau de clérigu y estrema pa él, cuatro órdenes:San Isidoro de Sevilla, Etimoloxíes, Llibru VII, Ediciones de Oroz Reta y M. Díaz y Díaz, vol. I, B.A.C., Madrid, 1982, p. 679-681. Patriarca, "padre de los príncipes", "el más eminente de los padres", ocupa'l primer llugar, l'apostólicu, como ye'l casu de los patriarques romanu, constantinopolitano, antioqueno, jerosolimitano o alexandrín. Arzobispu, "príncipe de los obispos", "el más importante de los obispos", desempeña una función viceapostólica y preside a los metropolitanos y a los demás obispos. Metropolitanu, "episcopáu", obispu asitiáu percima de los demás, denominaos asina pola importancia de la capital d'una provincia a quien-y foi confiada la so custodia. Obispu puramente dichu.
Forma d'eleición de los obispos Orixinalmente cada obispu yera escoyíu pol cleru y los fieles de la diócesis por aclamación. Les dificultaes derivaes d'esti procedimientu electivu llueu llevaron a abusos, y pasaron a ser escoyíos solo pol cleru. Progresivamente foi centralizándose'l nomamientu, pa terminar esta responsabilidá electiva nos presbíteros del cabildru catedraliciu. En ciertes dómines, los gobernantes de los países (emperadores, reis) proponíen una terna (derechu de presentación) y el papa escoyía ente ellos. Trátase d'una prerrogativa de los gobernantes seculares pa evitar que les sos diócesis fueren rexíes por prelaos que nun asistíen a la so sede (los Reis Católicos d'España, ente otros, llograron esti privilexu, dada l'ambición de los clérigos italianos por llograr los beneficios de les riques sedes españoles).
Na actualidá, los obispos son nomaos de manera direuta pol papa nel casu de la Ilesia católica o'l patriarca nel casu de la Ilesia ortodoxo y copto. La manera que sigue la Ilesia católica ye'l siguiente: El nunciu apostólicu de cada país axunta información en cada provincia eclesiástica del país sobre los candidatos al episcopáu, unviándola a la Santa Sede. Una vegada estudiáu cada casu, dar# en la eleición. El nunciu consulta al sacerdote si acepta la so eleición como obispu. Una vegada que'l presbíteru ratifica'l so deséu, emítese la bulda y faise públicu'l nomamientu episcopal. En dellos casos, suel emitise un decretu de la Congregación pa los Obispos, si ye designáu auxiliar d'una diócesis y titular d'otra estinguida, siendo esti documentu, selláu pol papa col sellu de plomu.
Ilesia católica thumb|200px|Obispu llatín coles tradicionales vistimientes.
Según la Ilesia católica, los obispos son los socesores de los apóstoles, y como tales, son constituyíos como pastores por que sían maestros de la doctrina, sacerdotes del cultu sagráu y ministros pal gobiernu.(Códigu de Derechu Canónicu, can. 375, 1) L'obispu tien la plenitú del sacerdociu, con potestá total, pola que gobierna una ilesia llocal o particular en comunión col papa. L'obispu en cada diócesis ocupa'l centru de la ilesia llocal, y, ayudáu pola so presbiterado, tien autoridá máxima en materia de maxisteriu, santificación y gobiernu. L'obispu tien tamién la responsabilidá de la pastoral de la diócesis.
L'obispu que ta al cargu de una diócesis conózse-y tamién como obispu ordinariu o obispu diocesanu.
Los obispos titulares, llamaos obispos in partibus infidelium, son aquellos que nun tienen responsabilidá territorial y designar p'ayudar a dalgún obispu ordinariu como obispos auxiliares o obispos coaxutores. Pa dar en la so consagración crear "titulares" d'una antigua diócesis, que tea güei sumida. Tamién se consagren obispos titulares a quien formen la xerarquía de la Curia romana y de la diplomacia de la Santa Sede, ensin responsabilidaes na cura d'almes.
Los arzobispos y patriarques son, en realidá, obispos al cargu de una sede metropolitana (archidiócesis), cola mesma plenitú d'orde qu'aquellos de los sos compañeros que tienen el títulu d'una diócesis local, pero con distinta función "alministrativa" nes denominaes provincies eclesiástiques o agrupaciones de diócesis. Na práutica, ye una distinción honorífica más qu'otra cosa, que tamién se da dellos obispos destacaos, de territorios históricamente importantes pero ensin ser sede metropolitana (Barcelona hasta apocayá o La Seo de Urgel -por designación pontificia 'ad casum' por corresponde-y el principáu d'Andorra-, dambes n'España) y a dellos cargos de la curia según a los Nuncios Apostólicos, a quien se-yos designa como obispos titulares pero de dalguna antigua sede con calter metropolitanu.
Los obispos formen, xunto col papa, quien ye de la mesma obispu de Roma, el colexu episcopal, nel qu'esti postreru ostenta la primacía: «En virtú del so oficiu, el Romanu Pontífiz non yá tien potestá sobre tola Ilesia, sinón qu'ostenta tamién la primacía de potestá ordinaria sobre toles ilesies particulares y sobre les sos agrupaciones, colo cual fortalezse y defende coles mesmes la potestá propia, ordinaria ya inmediata que pertenez a los obispos nes ilesies particulares encamentaes al so cuidu».(Códigu de Derechu Canónicu, can. 333, 1)
Vistimientes d'un obispu thumb|120px|center|Vistimienta de diariu d'un obispu Sotana negra con botones moraos Faxín moráu Solidéu moráu
thumb|120px|center|Hábitu coral d'un obispu Sotana morada con botones moraos Faxín moráu Solidéu moráu Birreta morada
Atributos d'un obispu thumb|200px|right|Elementos comunes del escudu heráldicu d'un obispuUn obispu de la Ilesia católica tien distintos atributos carauterísticos:
Lleva una cruz pectoral y un aniellu, símbolu'l primeru de la so consagración a Cristu y el segundu como d'alianza cola Ilesia y cola so cabeza, el papa de Roma. La so vistimienta eclesiástica ye de color violeta. Lleva una mitra nes ceremonies llitúrxiques, símbolu de l'autoridá cola que foi revistíu na so ordenación. Tien un blagu pastoral, símbolu de la so función de pastor. Escueye un lema que tendrá de tener siempres presente nes sos actuaciones. Tien una heráldica eclesiástica compuesta por un escudu propiu de cada obispu arrodiada de los ornamientos esteriores comunes a tolos obispos: un sombreru sinople (verde) acompañáu por un cordel con seis borlas a cada llau. L'escudu ta asitiáu sobre una cruz procesional que la traviesa.
Cualidaes esixentes nun obispu Siguiendo los conseyos paulinos a Timoteo, el Códigu de Derechu Canónicu de 1983 nel so canon 378, establez que, pa la idoneidad de los candidatos al episcopáu, ríquese que'l comenenciudu sía:
Insigne pola firmeza de la so fe, bones costumes, piedá, celu poles almes, sabiduría, prudencia y virtúes humanes, y dotáu de les demás cualidaes que-y faen aptu pa exercer l'oficiu de que se trata. De bona fama. De, siquier, trenta y cinco años. Ordenáu presbíteru siquier cinco años antes. Doctor, o siquier llicenciáu, en Sagrada Escritura, teoloxía o derechu canónicu por un institutu d'estudios cimeros aprobáu pola Sede Apostólica, o siquier verdaderamente espertu neses disciplines.
El xuiciu definitivu sobre la idoneidad del candidatu correspuende al papa.
300px|thumb|Testu de xuramentu obispal salamanquín.
Nomamientu d'obispos Na Ilesia católica'l nomamientu d'obispos ye una atribución esclusiva del papa, y los sos mecanismos tán recoyíos pol Códigu de Derechu Canónicu de 1983 nel so canon 377:
1. El Sumu Pontífiz noma llibremente a los obispos, o confirma a los que fueron llexítimamente escoyíos.