thumb|250px|Tronu del patriarca de Constantinopla, asitiáu na Catedral Patriarcal de San Jorge n'Istambul. El patriarca de Constantinopla ye'l patriarca ecuménicu de la Ilesia ortodoxa, con sede en Constantinopla. A diferencia de lo qu'asocede colos papes na Ilesia copta y na Ilesia católica, el so cargu ye namái honoríficu yá que, anque-y pertenez presidir los conceyos nos que toma parte, tien l'autoridá esclusiva de reconocer nuevos patriarcaos y ye'l principal voceru de la Ilesia ortodoxa, nun tien xurisdicción nos asuntos internos de los otros patriarcaos de la Ilesia ortodoxa.

Amás de ser el líder formal honorariu de 300 millones de cristianos ortodoxos partíos per tol mundu, ye'l xefe de la ilesia ortodoxa autocéfala de Constantinopla, con cerca de cuatro millones de fieles en dellos países.

El patriarca ye consideráu socesor d'Andrés l'Apóstol tal como'l papa católicu ye consideráu socesor del so hermanu, Simón Pedro y el papa coptu ye consideráu socesor de Marcos l'Evanxelista.

Historia Cuando en 324 l'emperador romanu Constantín I afita la so nueva capital en Bizanciu dándo-y el nome de Constantinopla, convocó nel añu 325 el Primer Conceyu Ecuménicu a celebrar en Nicea nel que, ente otres decisiones doctrinales, dar# en entamar la Ilesia en patriarcaos y diócesis, otorgándose'l mesmu rangu a les sedes patriarcales de Roma, Alexandría, Antioquía y Xerusalén, que los sos titulares recibieron el nome d'arzobispos.

Darréu, nel Segundu Conceyu Ecuménicu celebráu en Constantinopla l'añu 381 establecióse que l'obispu de Constantinopla, que recibiría'l títulu de patriarca, tenía de tener la preferencia d'honor tres l'obispu de Roma, prohibiendo coles mesmes a tolos obispos, incluyíos el romanu y el constantinopolitano, qu'intervinieren n'otres diócesis. Por cuenta de que esta decisión foi tomada por presiones imperiales, el Patriarcáu d'Alexandría presentó la so protesta, yá que nel primer conceyu decidiérase que'l Patriarca d'Alexandría tendría la preferencia d'honor tres el Patriarca de Roma.

Nel Cuartu Conceyu Ecuménicu celebráu en Calcedonia l'añu 451 reconocer a Constantinopla el mesmu primáu qu'a Roma, anque al obispu romanu reconocíase-y una autoridá moral sobre'l restu de los patriarcaos. N'este conceyu ecuménicu l'obispu de Constantinopla pasó a recibir el títulu de patriarca ecuménicu”. La confirmación del réfugu de la sede d'Alexandría por presiones del poder imperial sobre la Ilesia, ente otres causes fixeron que'l patriarca d'Alexandría Timoteo Eluro nel añu 457 escomulgara al patriarca de Constantinopla xunto col restu de los patriarques, dixebrando'l so patriarcáu del restu de la Ilesia, dando orixe a la Ilesia copta.

El papa Lleón I el Magnu tamién s'opón a estes midíes argumentando que fueron aprobaes n'ausencia de los sos legaos, y amás decide resaltar el so primacía única sobre'l restu de patriarcaos adoptando'l títulu de Pontifex Máximu que l'emperador romanu Flavio Graciano dexara d'usar.

Esti deséu de primacía absoluta per parte de papa va conducir, ente otros motivos a qu'en 1054 prodúzase'l Cisma d'Oriente y Occidente tres la mutua escomunión de los patriarques de Roma y de Constantinopla.

Tamién lleven el títulu de patriarca de Constantinopla, los obispos de ritu armeniu d'esta ciudá, y esti patriarcáu data del añu 1461. (Ver Patriarcáu Armeniu de Constantinopla)

Per otra parte, a partir de la Cuarta Cruzada y el saquéu de Constantinopla polos cruzaos en 1204; foi creáu pol papa el Patriarcáu Llatín de Constantinopla; lo que causó l'alloñamientu terminante y la perceguera del Patriarcáu Ortodoxu de Constantinopla con al respective de la cristiandá llatina. Por esta razón, esti títulu foi formalmente abolíu pol papa en 1965.

A lo llargo de la historia los titulares de la sede de Bizanciu o Constantinopla fueron los siguientes:

Llista de los obispos, arzobispos y patriarques de Constantinopla

Sieglos I al V

Sieglu I

Patriarcáu NomeComentarios Fundador San Andrés Discípulu de Xesús, moteyáu "Protoclitos" ("El primer llamáu"), hermanu de Simón Pedro. Morrió en Grecia, crucificáu en cruz con forma de X 38 – 54 Estacio l'Apóstol Primer obispu de Bizanciu 54 – 68 Onésimo (?) 69 – 89 Policarpo I (?) 89 – 105 Plutarco (?)

Sieglu II

Patriarcáu NomeComentarios 105 – 114 Sedecio (?) 114 – 129 Diógenes (?) 129 – 136 Eleuterio (?) 136 – 141 Félix (?) 141 – 144 Policarpo II (?) 144 – 148 Atenodoro (?) 148 – 154 Euzois (?) 154 – 166 Lorenzo (?) 166 – 169 Alipio (?) 169 – 187 Pertinax (?) 187 – 198 Olimpio Bizanciu foi ocupada por Septimio Severu pa faer frente a les tropes del usurpador Cayo Pescenio Níxer 198 – 211 Marcos I (?)

Sieglu III

Patriarcáu NomeComentarios 211 – 217 Filadelfo (?) 217 – 230 Ciríaco I (?) 230 – 237 Castino (?) 237 – 242 Eugenio I (?) 242 – 272 Tito El so episcopáu tuvo marcáu poles persecuciones de los emperadores Decio y la de Valeriano. 272 – 284 Domecio (?) 284 – 293 Rufino I (?) 293 – 306 Probo (?)

Sieglu IV

Patriarcáu NomeComentarios 306 – 314 Metrófanes (?) 314 – 337 Alejandro Mientres el so episcopáu, L'emperador Constantín I el Grande refunda Bizanciu, convirtiéndola na nueva capital imperial: Constantinopla, dexa de ser obispu de Bizanciu pa ser arzobispu de Constantinopla 337 – 339 Pablo I (?) 339 – 341 Eusebio de Nicomedia (?) 341 – 342 Pablo I (2° periodu) (?) 342 – 346 Macedoniu I (?) 346 – 351 Pablo I (3ᵉʳ periodu) (?) 351 – 360 Macedoniu I (2° periodu) (?) 360 – 370 Eudoxio de Antioquía (?) 370 / 379 Demófilo (?) 370 / 379 Evagrio (?) 380 Máximu I (?) 379 – 381 Gregorio I "el Teólogu" Integrante de los Trés grandes xerarques de la ilesia ortodoxa, doctor de la Ilesia católica. Mientres el so episcopáu celebró'l Conceyu de Constantinopla I, ente otres coses decidióse que Constanstinopla, por ser la "Nueva Roma", secunda a Roma na primacía d'honor 381 – 397 Nectariu Consolídase la división del Imperiu Romanu d'Oriente y del Imperiu romanu d'Occidente 398 – 404 Xuan I "Crisóstomo" Integrante de los Trés grandes xerarques de la ilesia ortodoxa, doctor de la Ilesia católica

Sieglu V

Patriarcáu NomeComentarios 404 – 405 Arsacio de Tarsu (?) 406 – 425 Áticu (?) 426 – 427 Sisinio I (?) 428 – 431 Nestorio (?) 431 – 434 Maximiano (?) 434 – 446 Proclo (?) 446 – 449 Flaviano (?) 449 – 458 Anatolio Mientres el so episcopáu celebró'l IVº Conceyu Ecuménicu de Calcedonia, nel cual el Patriarcáu de Constantinopla igualar de rangu con Roma, calteniendo Roma'l Primus inter pares 458 – 471 Genadio I (?) 471 – 488 Acacio (?) 488 – 489 Fravitas (?) 489 – 495 Eufemio (?) 495 – 511 Macedoniu II (?)

Sieglos VI al X

Sieglu VI

Patriarcáu NomeComentarios 511 – 518 Timoteo I (?) 518 – 520 Xuan II (?) 520 – 535 Epifanio I (?) 535 – 536 Antimo I (?) 536 – 552 Menas (?) 552 – 565 Eutiquio Presidió'l Vº Conceyu Ecuménicu de Constantinopla II 565 – 577 Xuan III (?) 577 – 582 Eutiquio (2° periodu) (?) 582 – 595 Xuan IV Foi'l primer patriarca de Constantinopla en denominase col títulu de "ecuménico", qu'utilicen hasta güei 596 – 606 Ciríaco (?)

Sieglu VII

Patriarcáu NomeComentarios 607 – 610 Tomás I Mientres el so curtiu episcopáu, una profecía anunció una nueva fase de la división na Ilesia y una invasión bárbara. Dambos llevaríase a cabu dempués de la so muerte, la discutiniu monotelita y la guerra contra l'Imperiu sasánida. 610 – 638 Sergio I (?) 638 – 641 Pirro I (?) 641 – 653 Pablo II (?) 654 – 666 Pedro Monotelita, foi condergáu como herexe pol Conceyu de Constantinopla III. 667 – 669 Tomás II (?) 669 – 675 Xuan V (?) 675 – 677 Constantín I (?) 677 – 679 Teodoro I (?) 679 – 686 Xurde I (?) 687 – 693 Pablo III (?) 693 – 705 Calínico I (?)

Sieglu VIII

Patriarcáu NomeComentarios 705 – 711 Ciro (?) 712 – 715 Xuan VI (?) 715 – 730 Xermanu I Creador del himnu Acatisto a la Madre de Dios 730 – 754 Anastasio (?) 754 – 766 Constantín II Foi escoyíu pol Conceyu de Hieria. Implicáu nuna intriga contra la vida de Constantín V Coprónimo, foi arrestáu, cegáu y degolláu. 766 – 780 Nicetas (?) 780 – 784 Pablo IV (?) 784 – 806 Tarasio Presidió'l VII Conceyu Ecuménicu

Sieglu IX

Patriarcáu NomeComentarios 806 – 815 Nicéforo I Iconódulo 815 – 821 Teodoto I (?) 821 – 836 Antonio I (?) 836 – 843 Xuan VII (?) 843 – 847 Metodio I (?) 847 – 858 Ignacio I (?) 858 – 867 Focio I "el Grande" (?) 867 – 877 Ignacio I (2° periodu) (?) 877 – 886 Focio I "el Grande" (2° periodu) Unvió como misioneros a los santos Cirilo y Metodio a evanxelizar la Europa oriental (especialmente Bulgaria). 886 – 893 Esteban I (?) 893 – 901 Antonio II (?)

Sieglu X

Patriarcáu NomeComentarios 901 –907 Nicolás I Nun aprobó'l cuartu matrimoniu del emperador bizantín Lleón VI el Sabiu, polo cual esti llogró l'aprobación del papa Sergio III lo que provocó'l llamáu "Cisma de la tetragamia" 907 – 912 Eutimio I (?) 912 –925 Nicolás I (2° periodu) (?) 925 – 928 Esteban II (?) 928 – 931 Trifón (?) 931 – 933 Tronu patriarcal vacante (?) 933 – 956 Teofilacto Ye fechu patriarca pol so padre, Romanu Lecapeno a los 16 años d'edá. 956 – 974 Polieuto Bautizó a la princesa rusa Olga de Kiev cuando visitó Constantinopla nel añu 957, siendo'l primer pasu pa la cristianización de Rusia 974 – 980 Antonio III (?) 980 – 984 Tronu patriarcal vacante (?) 984 – 996 Nicolás II Mientres el so patriarcáu créase l'himnu Axion estín 996 – 998 Sisinio II Según cierta historiografía católica dende'l Card. Baronio, sería quien abriría les hostilidaes con Occidente a raigañu del "Filioque" per mediu d'una carta encíclica contra los "llatinos". Sicasí, demostróse más tarde que tal testu yera bien anterior, de tiempos del Cisma de Focio.

Sieglos XI al XV

Sieglu XI Patriarcáu NomeComentarios 999 –1019 Sergio II Foi mientres el patriarcáu de Sergio que'l papa Sergio IV inclúin la cláusula filioque nel Credo de Nicea, una vegada más, causando resfregón cola Sede de Constantinopla. 1019 – 1025 Eustaquio I (?) 1025 – 1043 Alejo I (?) 1043 – 1058 Miguel I En 1054, El papa de Roma Lleón IX y el patriarca de Constantinopla Miguel I Cerulario escomulgar l'unu al otru, dando empiezu al Cisma d'Oriente. Nuna declaración conxunta realizada'l 7 d'avientu de 1965, el papa Pablo VI y el patriarca ecuménicu Atenágoras I decidieron «borrar de la memoria y de la Ilesia les sentencies d'escomunión», sicasí, la cisma sigue vixente. 1059 – 1063 Constantín III (?) 1064 – 1075 Xuan VIII (?) 1075 – 1081 Cosme I (?) 1081 – 1084 Eustaquio II (?) 1084 – 1111 Nicolás III (?)

Sieglu XII

Patriarcáu NomeComentarios 1111 – 1134 Xuan IX (?) 1134 – 1143 Lleón Estipes (?) 1143 – 1146 Miguel II (?) 1146 – 1147 Cosme II (?) 1147 – 1151 Nicolás IV (?) 1151 – 1153 Teodoto II (?) 1153 Neófito I (?) 1154 – 1156 Constantín V Cliareno (?) 1156 – 1169 Lucas I (?) 1170 – 1177 Miguel III (?) 1177 – 1178 Caritón (?) 1179 – 1183 Teodosio I (?) 1183 – 1186 Basilio II (?) 1186 – 1189 Nicetas II (?) 1189 – 1190 Lleón II (?) 1190 – 1191 Dositeo (?) 1191 – 1198 Xurde II (?) 1198 – 1206 Xuan X Mientres el so Patriarcáu produz el Saquéu de Constantinopla per parte de la Cuarta Cruzada

Sieglu XIII

Patriarcáu NomeComentarios 1207 – 1213 Miguel IV (?) 1213 – 1215 Teodoro II (?) 1215 Máximu II (?) 1215 – 1222 Manuel I (?) 1222 – 1240 Xermanu II (?) 1240 Metodio II (?) 1240 – 1244 Tronu patriarcal vacante (?) 1244 – 1255 Manuel II (?) 1255 – 1259 Arsenio (?) 1260 – 1261 Nicéforo II (?) 1261 – 1267 Arsenio (2° periodu) (?) 1267 Xermanu III (?) 1267 – 1275 Xosé I (?) 1275 – 1282 Xuan XI Prounionista cola Ilesia católica, participó nel Conceyu de Lyon II 1283 – 1289 Gregorio II (?) 1289 – 1293 Atanasio I (?) 1294 – 1303 Xuan XII (?)

Sieglu XIV