Un helicópteru ye una aeronave que ye sofitada y propulsada por unu o más rotores horizontales, cada unu formáu por dos o más palas. Los helicópteros tán clasificaos como aeronaves d'ales xiratories, pa estremalos de les aeronaves d'ala fixa, porque los helicópteros crean sustentación coles palas que rotan alredor d'una exa vertical. La pallabra «helicópteru» deriva del términu francés hélicoptère, acuñáu pol pioneru de l'aviación Gustave Ponton d'Amécourt en 1863 a partir de les pallabra griega ελικόπτερος, helix/helik- (héliz) y pteron (ala).«helicopter.» Online Etymology Dictionary. Consultáu'l 28 de payares de 2007.Cottez 1980, p. 181.
La principal ventaya de los helicópteros vien dada pol rotor, qu'apurre sustentación ensin que l'aeronave tea moviéndose. Esto dexa realizar despegues y aterrizaxes verticales ensin necesidá de pista. Por esta razón, los helicópteros úsense de cutiu en zones congestionadas o aisllaes onde los aviones nun pueden desapegar o aterrizar. La sustentación del rotor tamién fai posible que l'helicópteru pueda caltenese volando nuna zona de forma muncho más eficiente de la que podría otra aeronave VTOL (de despegue y aterrizaxe verticales), y pudiendo realizar xeres qu'una aeronave d'ala fixa nun podría.
El primer despegue y aterrizaxe vertical controláu ye méritu del inventor arxentín Raúl Pateres de Pescara, quien, el 21 de febreru de 1920, patentó n'España'l so diseñu d'helicópteru con palas contrarrotativas. foi'l primer autoxiru capaz de ser controláu en vuelu, a diferencia de los sos antecesores que nun tuvieron utilidá práutica por sufrir de vibraciones y xiros desafranaos a pocu de desapegar. Raúl Pateres de Pescara foi tamién pioneru nel usu de l'autorrotación p'aterrizaxes seguros ante una avería del helicópteru.
Darréu la primer aeronave capaz de desapegar, con prelanzador y téunica de saltu, casi en vertical y dende un portaviones foi l'autogiro, inventáu pol inxenieru de caminos español Juan de la Cierva, polo que'l autogiro foi l'embrión o l'eslabón necesariu hasta llegar al helicópteru y la tresmisión del motor y control coleutivu de palas escurríu por Igor Sikorsky. Los primeros helicópteros pagaron patente y derechos d'usu del rotor articuláu, orixinal del inxenieru español. Tamién se tomaron idees del xeniu italianu Leonardo da Vinci, pero l'inventor del primer helicópteru pilotáu y motorizado foi'l eslovacu Jan Bahyl. El primer aparatu controlable totalmente en vuelu y producíu en cadena foi fabricáu por Igor Sikorsky en 1942.
Comparáu con otros tipos d'aeronave como l'avión, l'helicópteru ye muncho más complexu, tien un mayor costu de fabricación, usu y caltenimientu, ye relativamente lentu, tien menos autonomía de vuelu y menor capacidá de carga. Sicasí, toes estes desventaxes vense compensaes por otres de les sos carauterístiques, como'l so gran maniobrabilidad y la capacidá de caltenese estáticu nel aire, xirar sobre sí mesmu y desapegar y aterrizar verticalmente. Si nun se consideren aspeutos tales como la posibilidá de repostaxe o les llimitaciones de carga y d'altitú, un helicópteru puede viaxar a cualquier llugar y aterrizar en cualquier sitiu que tenga l'abonda superficie (dos veces la ocupada pol aparatu).
Historia Los oríxenes thumb|Máquina voladora de Leonardo da Vinci.
Cerca del añu 400 e.C. , los chinos diseñaron un «trompu volador», xuguete que consistía nuna vara con una héliz acoplada a un estremu que s'alzaba al ser xirada rápido ente les manes; sería'l primer antecedente del fundamentu del helicópteru.
Hacia l'añu 1490, Leonardo da Vinci foi la primer persona que diseñó y dibuxó nunos bocetos un artefautu volador con un rotor helicoidal, pero hasta la invención del avión motorizado nel sieglu XX nun s'empecipiaron los esfuercios empobinaos a llograr una aeronave d'esti tipu. El primer vuelu d'un helicópteru medianamente controlable foi realizáu pol arxentín Raúl Pateres de Pescara en 1916 en Buenos Aires, Arxentina.Rotorcraft timeline: A Long Time Ago. National Aeronautics and Space Administration (NASA). Consultáu'l 16 d'ochobre de 2016. Persones como Jan Bahyl, Enrico Forlanini, Oszkár Asbóth, Etienne Oehmichen, Louis Breguet, Paul Cornu, Emile Berliner, Ogneslav Kostovic, Federico Cantero, Angel Luciano Contreras, Stepanovic y Igor Sikorsky desenvolvieron esti tipu d'aparatu, a partir del autogiro de Juan de la Cierva, inventáu en 1923. En 1931 los inxenieros aeronáuticos soviéticos Boris Yuriev y Alexei Cheremukhin empezaron los sos esperimentos col helicópteru TsAGI 1-EA, el primer aparatu conocíu con un rotor simple, que algamó una altitú de 605 metros el 14 d'agostu de 1932, con Cheremukhin nos controles.
Primeros tiempos thumb|Helicópteru esperimental d'Enrico Forlanini de 1877, exhibíu nel Muséu Nacional de la Ciencia y la Teunoloxía Leonardo da Vinci de Milán.
thumb|Oehmichen N°2 1922. thumb|Cine mudu. Prueba en vuelodes d'un helicópteru Pescara 2R de y para Raúl Pateres Pescara nel aeropuertu Issy-les-Moulineaux, París, 1922. EYE Film Institute Netherlands. thumb|left|Flettner FL 282 Kolibri.
L'Alemaña nazi usó l'helicópteru a pequeña escala mientres la Segunda Guerra Mundial. Modelos como'l Flettner FL 282 Kolibri fueron usaos nel Mar Mediterraneu. La producción en masa del Sikorsky XR-4 empezó en mayu de 1942 gracies a l'armada de los Estaos Xuníos. L'aparatu foi usáu pa operaciones de rescate en Birmania. Tamién foi utilizáu pola Royal Air Force. La primer unidá británica en ser fornida con helicópteros foi la escuela d'entrenamientu pa Helicópteros (Helicopter Training School, n'inglés) constituyida en xineru de 1945 en Andover, con nueve helicópteros Sikorsky R-4B Hoverfly I.
El Bell 47, diseñáu por Arthur Young, convertir nel primer helicópteru en ser autorizáu pa usu civil (mayu de 1946) nos Estaos Xuníos y venti años más tarde el Bell 206 aportó a el más esitosu helicópteru comercial fabricáu y el que más récores industriales estableció y rompió.
Los helicópteros capaces de realizar un entamo estable de forma fiable fueron desenvueltos décades más tarde que l'avión d'ales fixes. Esto debió en gran parte a la mayor necesidá de potencia nel motor de los primeres al respeutive de los segundos (Sikorsky, por casu, retrasó les sos investigaciones nos helicópteros a la espera de qu'hubiera meyores motores disponibles nel mercáu). Les meyores en combustibles y motores mientres la primer metá del sieglu XX fueron un factor decisivu nel desenvolvimientu de los helicópteros. L'apaición de los motores de turboeje na segunda metá del sieglu XX condució al desenvolvimientu d'helicópteros más rápidos, mayores y capaces de volar a mayor altor. Estos motores usar na gran mayoría de los helicópteros sacante, dacuando, en modelos pequeños o con un costu de fabricación bien baxu.
Usos Por cuenta de les carauterístiques operatives del helicópteru —capacidá pa desapegar y aterrizar verticalmente, caltenese volando nun mesmu sitiu por llargos periodos de tiempu, según les capacidaes de manexu en condiciones a baxes velocidaes— foi escoyíu pa llevar a cabo tarea qu'enantes nun yera posible realizales con otres aeronaves, o que faelo dende tierra resultaba bien lentu, complicáu y costosu. Anguaño, los principales usos del helicópteru inclúin tresporte, construcción, llucha contra'l fueu, busca y rescate, usos militares o vixilancia.
Dalgunos de los otros usos de los helicópteros son:
Fotografía aérea; Videografía aérea; Captación electrónica de noticies; Sismoloxía de reflexón; Turismu o recreación.
Carauterístiques de diseñu
Rotor
thumb|Ecureuil, un helicópteru cola típica configuración rotor principal y rotor de cola. thumb|CH-47 Chinook, un helicópteru con rotor en tándem. thumb|Kamov Ka-32, un helicópteru de rotor coaxial.
A estos inxenios tamién los conoz como aeronaves d'ales xiratories, yá que les palas del rotor tienen una forma aerodinámica igual que les ales d'un avión, esto ye, curvadas formando una elevación na parte cimera, y llises o inclusive daqué cóncaves na parte inferior (perfil alar). Esta forma fai que cuando l'ala corta l'aire xenérese sustentación por aciu la diferencia de presión atmosférica, al provocar esa combadura un vacíu na parte inferior. El fluyíu bástiase sobre la parte inferior de l'ala xiratoria y realiza fuercia d'emburrie escontra riba. Dicha fuercia treslladar por a lo llargo del planu, que alza al helicópteru. La velocidá del rotor principal ye constante, de normal ronda les 100 revoluciones per minutu na mayoría de los modelos. Lo que fai qu'un helicópteru xuba o baxe ye la variación nel ángulu d'ataque que se da a les palas del rotor: a mayor enclín, mayor sustentación y viceversa. Y lo que dexa'l so movimientu llateral, modificar esi ángulu d'ataque en ciertos sectores del discu según vaigan pasando les palas por él.
Una vegada nel aire, l'helicópteru tiende a dar vueltes sobre la so exa vertical en sentíu contrariu al xiru del rotor principal gracies al efeuto par motor. Pol principiu d'aición-reaición, yá que el rotor xira escontra un determináu sentíu, va provocar que'l fuselaje xire en direición opuesta en cuando dexe de tocar el suelu. Esi ye'l motivu pol que munches aeronaves d'ales xiratories lleven na so parte posterior un pequeñu rotor, denomináu rotor de cola o rotor antipar. Esta pequeña héliz disponer de forma vertical, ye propulsada por aciu tresmisión mecánica polos motores, y compensa col so emburrie l'enclín a xirar del fuselaje en direición contraria a la so rotor, mantieniéndolo estable. Dichu rotor de cola asitiar nel estremu d'un llargueru de dellos metros de llargor, pa compensar el so pequeñu tamañu col efeutu "brazu de palanca", qu'aumenta la fuercia qu'exerz sobre'l fuselaje al alloñar el puntu de fuercia (rotor antipar) y el fulcru (raigañu del botalón o llargueru de cola).
Otru sistema d'última xeneración pa estes aeronaves denominar NOTAR, acrónimu del inglés NON TAil Rotor, o ensin rotor de cola. Esti sistema foi escurríu en reparando la peligrosa delicadeza del rotor antipar, yá que cualquier dañu que recibiera causaría la perda de l'aeronave. Por casu, el rotor principal d'un helicópteru d'ataque puede soportar grandes cantidaes de dañu, baltar árboles pequeños, o inclusive cables, pero'l rotor de cola ye bien delicáu. Tamién asocedieron numberosos accidentes al cutilo con estructures en maniobres en llugares zarraos.
Con esto en mente, pa esaniciar el rotor convencional de cola y el so delicáu pero esencial funcionamientu, escurrióse'l sistema NOTAR. Los motores faen xirar de forma mecánica una turbina o compresor, qu'absuerbe aire por unes ranuras dispuestes nel raigañu del llargueru de cola. Dichu aire ye espulsáu a presión por unes ranuras llaterales del botalón de cola, qu'aprovechen por aciu l'efeutu Coanda la corriente descendiente que provién del rotor principal pa xenerar cierta fuercia antipar, y pol mesmu estremu del llargueru, por un difusor d'aire a presión. Al igual qu'antes, esti difusor aprovecha tamién l'efeutu brazu de palanca pa multiplicar la so fuercia impulsora antipar.
Non toos siguen esta configuración, yá que hai helicópteros que nun tienen rotor de cola. Estos tienen dos rotores principales, dispuestos de forma coaxial, en tándem o enxareyaos. Nesti casu, dambos rotores xiren en direiciones opuestes, de forma que la fuercia de par xenerada per caúnu compénsase, resalvando'l rotor de cola.
Movimientu El rotor principal non solo sirve pa caltener l'helicópteru nel aire (estacionariu), según p'alzalo o baxar, sinón tamién pa impulsalo escontra alantre o escontra tras, escontra los llaos o en cualesquier otra direición. Esto consíguese por aciu un mecanismu complexu que fai variar l'ángulu d'incidencia (enclín) de les palas del rotor principal dependiendo de la so posición.