Los menxeviques (en rusu меньшевики, menshevikí, «miembru de la minoría») yeren la fraición moderada del Partíu Obreru Socialdemócrata de Rusia (POSDR) que remaneció del so segundu congresu nel branu de 1903 tres la disputa ente Vladímir Lenin y Yuli Mártov. Corriente estremada dientro del marxismu rusu, en 1912 convertir nun partíu separáu.Ascher (1976), p. 8 Tuvo un destacáu papel nel periodu interrevolucionario de 1917, tantu pol so control del Sóviet de Petrográu y del Comité Executivu Central Panruso (VTsIK) como pola so participación nel Gobiernu provisional derrocáu na Revolución d'Ochobre.
Nunca llegó a formar un movimientu cohesionado n'ideoloxía o organización. Los sos dirixentes de cutiu disentían ente sigo, topar n'ocasiones más cerca de los bolxeviques, principales rivales pol respaldu de la clase obrera, que d'otros menxeviques y variaron la so postura sobre asuntos fundamentales en diverses ocasiones. Pável Axelrod y Yuli Mártov convertir nos principales ideólogos de la corriente menxevique.
Bien activos na organización de los sóviets mientres la Revolución de 1905, tres el fracasu d'ésta abandonaron la idea de la llucha armada, centrar en tratar de formar un partíu llegal y abogaron por una lliquidación progresiva del zarismu por aciu una revolución burguesa, na que'l tercer estáu compartiera'l poder. La so separación del partíu fíxose definitiva en 1912.
Apoderaron los conseyos del país ente la Revolución de Febreru y la d'Ochobre, xunto colos socialrevolucionarios, salvo los de Petrográu y Moscú, que'l so control perdieron antes. Convencíos de la imposibilidá de que'l proletariáu rusu tomara'l poder en solitariu y de qu'una revolución socialista prematura conduciría a la guerra civil y a la so derrota, cooperaron col nuevu Gobiernu provisional y trataron de moderar les esixencies de la población. Ingresaron nel segundu gabinete, dos meses dempués de la primer revolución y trataron en devanéu d'evitar la polarización social. Incapaces de conxugar lo que consideraben intereses del Estáu coles reformes naguaes polos sos siguidores, dende mediaos del branu'l partíu cayó nel paralís. A pesar del fracasu del Gobiernu de coalición y de la perda de poder nos socesivos gabinetes, los menxeviques siguieron refugando l'alternativa d'un Gobiernu basáu nos sóviets, que creyeron favorecería a los bolxeviques.
Tres la Revolución d'Ochobre y hasta la disolución forzosa de l'Asamblea Constituyente, los menxeviques trataron de mediar ente'l nuevu Gobiernu bolxevique y los socialrevolucionarios y de llegar a un alcuerdu pacíficu ente los partíos políticos socialistes. Tres la disolución, intentaron arrampuñar el poder a los bolxeviques non por aciu insurrecciones, sinón al traviés de victories eleutorales que-yos devolvieren la influencia perdida en 1917. La so popularidá aumentó na primavera de 1918, tantu pola crisis económica como poles sos propuestes polítiques y económiques. Como reaición a les victories eleutorales de la oposición, el Gobiernu eslleió los sóviets nos que perdiera'l control, lo que condució a protestes que provocaron la represión gubernamental. La prensa de la oposición foi clausurada, dalgunos de los sos dirixentes fueron arrestaos y espulsóse a menxeviques y socialrevolucionarios del Comité Executivu Central Panruso. Tres diversos periodos de represión y cierta tolerancia mientres la guerra civil, el partíu foi finalmente prohibíu en 1921. Dalgunos de los sos miembros partieron al exiliu, ente qu'otros cooperaron col Gobiernu bolxevique.
Formación: el II Congresu del Partíu Obreru Socialdemócrata de Rusia
Los menxeviques surdieron nel branu de 1903, cuando se celebró'l Segundu Congresu del Partíu Obreru Socialdemócrata Rusu, qu'axuntó a ventiséis organizaciones obreres col fin d'unificales y acabar coles frecuentes disputes internes. Lo qu'empezó como un intentu d'unión convertir nuna agria apuesta'l día ventenu segundu del congresu al aldericase quién tenía de ser consideráu miembru del partíu.Ascher (1976), p. 9
Los menxeviques, encabezaos por Yuli Mártov, sosteníen que nun había qu'esixir la pertenencia a una de les organizaciones de base del partíu como condición pa ser reconocíu como miembru d'él; pensaben que yera preferible cuntar con una base partidaria amplia, a diferencia del modelu de partíu únicu de «vanguardia del proletariáu» que proponía Lenin.Ascher (1972), p. 185 Consideraben qu'en Rusia tenía de cumplise en primer llugar una revolución burguesa mientres la cual al partíu obreru correspondería-y ser l'actor principal, dada la debilidá de la burguesía rusa. Nuna llinia socialdemócrata, plantegaben la instauración d'una democracia representativa calteniendo la estructura de producción capitalista; na so opinión, el nivel de desenvolvimientu de Rusia torgaba la implantación del socialismu, solo posible según la teoría marxista nun país con avanzáu desenvolvimientu capitalista. El modelu de partíu defendíu por Mártov yera'l Partíu Socialdemócrata d'Alemaña, d'amplia base obrera, frente a la organización conspirativa profesional que Lenin prefería.
Lenin, pela so parte, sostenía que la direición del partíu había de corresponder a la intelectualidá revolucionaria, formada nel marxismu, que, por aciu una organización xerárquica tenía de dirixir a los trabayadores, evitando que cayeren nel sindicalismu y l'economicismu. El partíu teníen de formalo revolucionarios profesionales dedicaos íntegramente a preparar la revolución, sostenía. Les organizaciones de mases como los sindicatos podíen sofitar l'aición del partíu, pero la mayoría de los sos miembros nun podríen pertenecer a él.
Abarruntando un cambéu de doctrina y ambiciones personales per parte de Lenin, tolos editores de Iskra (qu'entamaren el congresu), menos Plejánov y el mesmu Lenin, oponer a la propuesta d'este. Magar la posición organizativa de Mártov sobre'l partíu cuntó col sofitu mayoritariu de los delegaos presentes nel congresu (28 votos frente a los 23 a favor de la propuesta de LeninAscher (1976), p. 10), darréu topóse en minoría a la d'escoyer el comité direutivu, por cuenta de que dellos delegaos retiráronse del congresu porque ésti nun aceptó ciertes propuestes del so interés; el llamatu menxeviques, «la minoría», provién d'ello. El congresu, axuntáu pa forxar la unidá del movimientu, namái lo llogró n'apariencia, creando en realidad dos corrientes rivales que s'apostaron el poder nel partíu.
Les desavenencies tamién se debieron a que los adversarios de Lenin culpar d'estremar a los principales dirixentes pola esclusión de parte d'estos de la direición del partíu aprobada nel congresu —omitieron llueu les crítiques similares a Plejánov—. Pa los menxeviques, la unidá del partíu basar en dos principios: les decisiones adoptaes nos sos congresos —difícilmente democrátiques nuna formación clandestina— y la xunión de los sos principales dirixentes, que dende'l so puntu de vista Lenin destruyera nel congresu y que deseyaben recuperar reconstituyendo l'antigua xunta editorial de Iskra.
Disputes internes nel Partíu Socialdemócrata Nos meses que siguieron al congresu, empezaron les disputes internes ente los partidarios de Lenin y los sos opositores.Keep (1963), p. 133 Na xunta de la Lliga Estranxera a finales d'ochobre de 1903, que representaba al partíu nel esterior, Mártov llogró una escasa mayoría frente a los bolxeviques y la condena de la postura de Lenin.Keep (1963), p. 135Ascher (1972), p. 192 A empiezos de payares, Plejánov, entá'l principal esponente del marxismu rusu, abandonó a Lenin, acusándolo de «Robespierre» y xunióse a los menxeviques, devolviéndolos a la xunta editorial de Iskra.Keep (1963), p. 136Ascher (1972), p. 193 Aislláu ente la direición, Lenin hubo de dexar el control de Iskra a los menxeviques. Los duros ataques que-y dirixeron los menxeviques —qu'incluyeron crítiques personales más allá de la disensión política—, sicasí, realzaron la so figura, ente que les disputes desorganizaron el partíu. Los dirixentes menxeviques consideraben que Lenin taba torgando qu'una direición formada por personaxes de más autoridá que la surdida del congresu tomara les riendes del partíu, y esperaben que les sos dures crítiques arrampuñáren-y el so control.
Hasta la publicación de dos ensayos per parte de Axelrod a finales de 1903 y empiezos de 1904,Ascher (1976), p. 11 la disputa paecía a cencielles una llucha pol poder de dirixentes ambiciosos y egocéntricos. Axelrod, otra manera, afirmó que la disputa creara dos fraiciones que sosteníen concepciones dafechu opuestes sobre la forma del partíu: una xerárquica cola organización controlada pol cumal y otra con un partíu de mases controláu poles bases.Keep (1963), p. 143 La tesis de Axelrod de que'l partíu tenía de convertise nuna organización de mases controláu poles bases y formáu por trabayadores políticamente maduros convertir nún de los elementos claves del menxevismu. Ente que los adversarios de Lenin recibieron como una revelación los artículos de Axelrod, el mesmu Lenin reaccionó con roxura, refugando la so teoría. Inclusive tres los escritos de Axelrod, sicasí, los menxeviques nun llograron formar un movimientu xuníu, sinón que caltuvieron grandes disensiones y cambeos de postura.Ascher (1972), p. 213 La unidá aparente de los adversarios de Lenin empezó a sedase yá a finales de 1904. Pela so parte, Lenin cuntaba con notable sofitu ente los activistes del partíu en Rusia —de cutiu más nuevos y menos cosmopolites que los emigraos—, a los que los dirixentes menxeviques incluyeron llueu nes sos crítiques. L'usu sectariu de Iskra, el que se fixeren col so control a pesar de les decisiones del congresu y les crítiques a los activistes rusos como midida d'ataque indireutu a Lenin perxudicaron coles mesmes a los menxeviques.
Carauterístiques de los menxeviques Dambes fraiciones del partíu taben controlaes por inteleutuales. Los menxeviques, sicasí, teníen mayor númberu de siguidores ente les minoríes del Imperiu rusu y tantu los xeorxanos como los xudíos desempeñaron un papel d'especial importancia na corriente. De los cincuenta y siete delegaos al II Congresu, venticinco fueren xudíos: seis miembros del Bund, cuatro bolxeviques y quince menxeviques (d'un total de diecisiete delegaos menxeviques).
Los menxeviques yeren amás más cercanos a la tradición socialista d'Europa occidental,Burbank (1985), p. 376 y almiraben les organizaciones de mases d'estos partíos, especialmente del alemán y la so tolerancia de les corrientes internes.Ascher (1976), p. 12 Munchos menxeviques víen a estos partíos como'l modelu pal partíu rusu, lo qu'en parte -yos torgar apreciar les diferencies de les condiciones ente Europa occidental y Rusia: a diferencia de los bolxeviques, los menxeviques nunca presentaron un programa curiosu a los llabradores, la gran mayoría de la población del país. La fraición yera fundamentalmente urbana y, polo xeneral, escéptica sobre'l posible papel revolucionariu de los llabradores.
A pesar de los cambeos de postura a lo llargo de la so historia, los menxeviques caltuvieron ciertes carauterístiques: La so insistencia en que la misión del partíu yera la formación d'una clase obrera independiente con conciencia política, capaz de dirixir el partíu y la nación.Ascher (1976), p. 42 La inteleutualidá tenía d'ayudar al proletariáu, pero la revolución tenía de llevala a cabu esti. El so convencimiento de que'l proletariáu debía coadyuvar a la victoria de la revolución burguesa, pero que tenía de dexar el desenvolvimientu del capitalismu antes d'intentar enllantar el socialismu. Una esmolición pola conducta moral que-yos faía refugar l'usu de cualquier mediu pa fomentar el socialismu.