thumb|300px| Nagorno Karabakh o Altu Karabakh (, , ) ye una conflictiva rexón de Transcaucasia. Perteneciente, de iure, a Azerbaixán pero controlada, de facto, pol réxime separatista de la República de Nagorno Karabakh.
Etimoloxía El nome más antiguu de Nagorno-Karabakh ye Artsakh (n'armeniu: ), términu entá güei utilizáu sobre manera n'Armenia y na diáspora y que designa a la décima provincia del antiguu Reinu d'Armenia.Robert H. Hewsen, Armenia: a Historical Atles. University of Chicago Press, 2001, páxs. 119–120. Artsakh ye un términu político y xeográfico que'l so usu siguió a lo llargo de la Edá Media y de tiempos modernos.Chorbajian, Levon; Donabedian Patrick; Mutafian, Claude. The Caucasian Knot: The History and Geo-Politics of Nagorno-Karabagh. NJ: Zed Books, 1994, p. 60, 61, 67see references to Artsakh in Bishop Barkhudarian, Makar. Artsakh. Baku, 1885Bournoutian, George A. Armenians and Russia, 1626-1796: A Documentary Record. Costa Mesa, CA: Mazda Publishers, 2001, p. 254. An example of the "Arstakh" mentioned instead of Karabakh in 1777. Nes inscripciones del reinu d'Urartu (sieglos XI al VII antes de nuesa era), denominar a la rexón Urtejini.PanArmenian Network. Artsakh: From Ancient Time to 1918. PanArmenian.net. June 9, 2003. accesu 21 de payares de 2007. Los escritores de l'Antigua Grecia llamen a la zona Orjistene.Estrabón (ed. H.C. Hamilton, Esq., W. Falconer, M.A.). Geography. The Perseus Digital Library. 11.14.4. accesu 21 de payares de 2007. Créese que tanto Urtejini como Orjistene son variantes fonétiques de la pallabra Artsakh.Chorbajian, Levon; Donabedian Patrick; Mutafian, Claude. The Caucasian Knot: The History and Geo-Politics of Nagorno-Karabagh. NJ: Zed Books, 1994, p. 52 Na Alta Edá Media de cutiu tola rexón recibía'l nome de Jachen, el mayor y más importante distritu de Artsakh.Chorbajian, Levon; Donabedian Patrick; Mutafian, Claude. The Caucasian Knot: The History and Geo-Politics of Nagorno-Karabagh. NJ: Zed Books, 1994, p. 65, 67 El nome “Jachen” provién de la pallabra armenia jach, que significa “cruz”.Christopher Walker. The Armenian presence in Mountainous Karabakh, in John F. R. Wright et al.: Transcaucasian Boundaries (SOAS/GRC Geopolivvvv tics). 1995, p. 93 thumb|200px|Shosh, aldega del distritu de Askeran.
El términu Nagorno Karabakh ye de construcción moderna.Chorbajian, Levon; Donabedian Patrick; Mutafian, Claude. The Caucasian Knot: The History and Geo-Politics of Nagorno-Karabagh. NJ: Zed Books, 1994, p. 7 La pallabra Nagorno- ye un axetivu atributivu rusu deriváu del axetivu nagorny (нагорный), que significa "terrén eleváu". El nome azerbaixanu de la rexón inclúi axetivos asemeyaos, como "dağlıq" (montascosu) o "yuxarı" (altu). Nel nome armeniu nun s'utiliza axetivu, pero sí se facía en tiempos soviéticos, cuando'l nome oficial de la rexón yera Óblast Autónomu de Nagorno Karabakh. N'otres llingües utiliza la forma propia de montascosu o altu; por casu, el nome oficial que la República de Nagorno Karabakh utiliza en Francia ye Haut-Karabakh, que significa Altu Karabakh. Altu Karabaj ye tamién una forma encamentada pola Real Academia Española nel Diccionario panhispánico de dudas.
La opinión mayoritaria ye que la pallabra Karabakh tien oríxenes túrquicos y perses y que'l so significáu lliteral ye "xardín negru" (Kara, «negru» y baj, «xardín»).The BBC World News. Regions and territories: Nagorno-Karabakh, BBC News Online. Última actualización 3 d'ochobre de 2007. Accesu 21 de payares de 2007. Ulubabyan, Bagrat. Karabagh (Ղարաբաղ). Enciclopedia Soviética Armenia, vol. vii, Yerevan, Armenian SSR, 1981 p. 26 Esti nome yá s'atopa en fontes xeorxanes y perses de los sieglos XIII y XIV. Karabakh tamién denomina a un tipu d'alfombra con un patrón característicu que se producía orixinalmente nel área.C. G. Ellis, "Oriental Carpets", 1988. p133.
Según una teoría alternativa propuesta por Bagrat Ulubabyan, el nome Karabakh ye d'un orixe mistu turcu y armeniu, viniendo significar "Gran Baghk" (), en referencia a Ktish-Baghk (dempués llamada Dizak), unu de los principaos d'Artsakh mientres la dinastía aranshahik, qu'ocupó'l tronu del Reinu de Syunik ente los sieglos XI y XIII y faíase llamar "Reinu de Baghk".
Los nomes de la rexón nes llingües locales pueden traducise lliteralmente como "Karabakh montascosu" o "xardín montascosu":
, treslliteráu -yṙnayin Ġllabrabaġ (Karabakh montascosu) o Yuxarı Qarabağ (altu Karabakh) , treslliteráu Nagorny Karabakh
Conflictu ente Azerbaixán y Armenia
El 10 d'avientu de 1991, nun referendu boicotiáu pola población azerbaixana, los armenios de Nagorno Karabakh aprobaron la creación d'un estáu independiente. Una propuesta rusa p'amontar l'autonomía de la rexón nun satisfixo a nenguna de les partes, españando la guerra ente'l gobiernu d'Azerbaixán y los independentistes de Nagorno Karabakh, quien fueron sofitaos por Armenia.PLAYING THE "COMMUNAL CARD": Communal Violence and Human Rights A finales de 1993, el conflictu yá causara venti mil muertos y provocáu la fuxida a Azerbaixán d'ochocientos mil refuxaos.
Alto'l fueu de 1994 Dende l'altu'l fueu de 1994, la mayor parte de Nagorno Karabakh, según munches rexones azerbaixanes vecines, qu'en total suman el 14% del territoriu azerbaixanu, siguen sol control conxuntu d'Armenia y de les fuercies armaes de Nagorno Karabakh. De magar, representantes de los gobiernos d'Armenia y d'Azerbaixán caltuvieron conversaciones de paz, cola mediación del Grupu de Minsk de la OSCE.
Galería
Ver tamién Guerra del Altu Karabakh Pogromo de Sumgait
Referencies
Enllaces esternos