El Manuscritu Voynich ye un llibru ilustráu, de conteníos descoñocíos, escritu por un autor anónimu nun alfabetu non identificáu y un idioma incomprensible, el denomináu voynichés.Erminio Fonzo (29 de xunetu de 2024). «Il codice di Voynich, il libro più misterioso del mondo ancora oggi non decifrato». GeoPop (n'italianu). Consultáu'l 14 d'avientu de 2025. Anque nun se sabe cuándo foi escritu, según pruebes del carbonu 14, el pergamín nel cual ta escritu foi fabricáu ente 1404 y 1438.
El nome del manuscritu deber al especialista lituanu en llibros antiguos Wilfrid M. Voynich (1865-1930), quien lo adquirió en 1912. Anguaño ta catalogáu como'l ítem MS 408 na Biblioteca Beinecke de llibros raros y manuscritos de la Universidá de Yale.
El manuscritu foi oxetu d'intensos estudios por numberosos criptógrafos profesionales y aficionaos, incluyendo destacaos especialistes d'Estaos Xuníos y británicos en descifraos de la Segunda Guerra Mundial. Hasta febreru de 2014 nengunu consiguiera descifrar una sola pallabra. Esta socesión de fracasos convirtió al manuscritu nel Santu Grial de la criptografía histórica, pero al empar alimentó la hipótesis de que'l llibru nun ye más qu'un ellaboráu engañu, una secuencia de símbolos al azar ensin sentíu dalgunu.
Sicasí, el que cumpla la llei de Zipf (qu'establez qu'en toles llingües humanes la pallabra más frecuente nuna gran cantidá de testu apaez el doble de vegaes que la segunda más frecuente, el triple que la tercera más frecuente, el cuádruplu que la cuarta, etcétera) fai pensar que se trata non solo d'un testu redactáu nun llinguaxe concretu, sinón tamién qu'esi llinguaxe basar en dalguna llingua natural, una y bones los llinguaxes artificiales, como los élficos de Tolkien o'l klingon de Star Trek, nun cumplen esta regla. Ye práuticamente imposible que l'autor del Manuscritu Voynich conociera dicha llei, enunciada dellos sieglos dempués, y que por tanto aplicar a una llingua inventada por él.
En 2009, investigaciones de la Universidá d'Arizona (n'Estaos Xuníos) demostraron, por aciu la prueba del carbonu 14, y con una fiabilidá del 95 %, que'l pergamín del manuscritu podía datase ente 1404 y 1438.«Mysterious Voynich manuscript is genuine. Evidence in 2009 showing that the manuscript is indeed old as had been suspected», artículu (n'inglés), posterior a 2009, nel sitiu web Monsters and Critics. Per otra parte, el McCrone Research Institute de Chicago demostró que la tinta foi aplicada non muncho dempués, confirmando asina que'l manuscritu ye un auténticu documentu medieval.
Sobre'l llugar en que pudo escribise, esisten poques pistes. Nuna de les sos ilustraciones apaez una ciudá cercada, y son les sos almenes dibuxaes les qu'apurren una orientación. La so forma ye la de les almenes llamaes de cola de golondrina, un estilu estéticu que, más tarde, na Renacencia, popularizar por toa Europa, pero que nel momentu que se supón que s'ellaboró'l manuscritu, según los últimos estudios de la Universidá d'Arizona, solo podía atopase nel norte d'Italia, quiciabes na amplia rexón ente Milán y Venecia.
Según estudios publicaos en 2014, pol botánicu Arthur Tucker de la Universidá Estatal de Delaware, l'orixe del manuscritu podría ser mesoamericanu. Esta hipótesis basar na semeyanza de delles plantes ilustraes nel manuscritu colos sos contrapartes americanes y nel fechu de que l'estilu col que tán realizaes diches ilustraciones concuerda col estilu usáu n'ilustraciones botániques del en Méxicu.
En febreru de 2014, Stephen Bax, profesor de la Universidá de Bedfordshire (Reinu Xuníu), anunció descifrar el manuscritu en forma parcial.
Descripción
El llibru tien alredor de 240 páxines de pergamín, con vacíos na so numberación (la cual ye aparentemente posterior al testu, quiciabes del ), lo que suxer que delles páxines tresmanárense yá antes de la so compra por Voynich. Pa evitar tresmanamientos posteriores, el padre Theodore C. Petersen lo fotocopió en 1931, partiendo diches copies ente dellos investigadores comenenciudos nel so estudiu ya intentu de traducción.
Utilizóse pluma d'ave pa escribir el testu y dibuxar les figures con pintura de colores; según puede apreciase, el testu ye posterior a les figures, yá qu'en numberoses ocasiones el testu apaez tocando'l cantu de les imáxenes, daqué que nun asocedería si éstes fueren añadíes darréu.
Ilustraciones
Les ilustraciones del manuscritu nun esclarien los conteníos del testu pero denotan que'l llibru consta de seis "seiciones", con distinta materia y estilu. Quitando la última seición, que contién namái testu, casi la totalidá de les páxines contién siquier una ilustración. Les seiciones y los sos nomes convencionales son:
«Herbario»: cada páxina amuesa una planta (n'ocasiones dos) y dellos párrafos de testu, un formatu típicu de yerbarios europeos de la dómina. Delles partes d'estes ilustraciones son copies en mayor escala y detalle de bocetos vistos na seición farmacéutica» (debaxo). «Astronómica»: Contién diagrames circulares, dalgunos d'ellos con soles, llunes y estrelles, lo que suxer que trata d'astronomía o astroloxía. Una serie de 12 diagrames amuesa símbolos convencionales para constelaciones zodiacales (dos pexes pa Piscis, un toru pa Tauro, un soldáu con un arcu pa Sagitario, etc.). Cada símbolu ta arrodiáu per esautamente 30 figures de muyeres en miniatura, la mayoría d'elles desnudes, caúna sosteniendo una estrella. Les dos últimes páxines d'esta seición (Acuariu y Capricorniu) tresmanáronse, ente qu'Aries y Tauro tán dixebraos en cuatro diagrames con 15 estrelles cada unu. Dalgunos d'estes diagrames atópase en páxines desplegables. «Biolóxica»: Un testu trupo y continuo con figures de pequeñes muyeres desnudes tomando baños en balnearios públicos o tinas interconeutaes por una ellaborada rede de tuberíes, dalgunes d'elles claramente en forma d'órganos del cuerpu. Dalgunes de les muyeres lleven corones. Posiblemente sían ninfes. «Cosmolóxica»: Más diagrames circulares, pero de naturaleza desconocida. Esta seición tamién tien páxines desplegables, una d'elles de seis páxina de llargu, que contién una especie de mapa o diagrama con seis "islles" coneutaes por calzaes, castiellos y posiblemente un volcán. «Farmacéutica»: Dellos dibuxos con lleendes de partes de plantes aisllaes (raigaños, fueyes, etc.); oxetos similares a jarras farmacéutiques (albarelos) a lo llargo de los márxenes y dellos párrafos de testu. «Recetes»: Munchos párrafos curtios, cada unu marcáu con una "viñeta" en forma de flor (o estrella) que faen pensar nuna serie d'ordes, pasos o instrucciones pa ellaborar daqué (presumiblemente un productu químicu o alquímico).
El testu thumb|La seición "biolóxica" del testu contién testu apertáu ya ilustraciones de muyeres bañándose desnudes. El testu (llamáu voynichés) foi claramente escritu d'esquierda a derecha, con un marxe derechu desigual. Les seiciones más llargues atópense partíes en párrafos, de cutiu con "viñetes" nel marxe esquierdu. Nun hai evidencia de signos de puntuación.
El testu ye fluyíu, como si la escriba entendiera lo que taba escribiendo mientres lo faía; el manuscritu nun da la impresión de que cada calter tuviera que ser calculáu antes de ser escritu na páxina.
El testu consiste de más de 170.000 glifos, de normal dixebraos unos d'otros per pequeñu espacios. La mayoría de los glifos tán escritos con unu o dos trazos simples. Considerando qu'esisten disputes sobre si ciertos glifos son distintos o non, calcúlase que l'alfabetu enteru consta d'ente 20 y 30 glifos totales pa casi tol testu, con rares esceiciones de delles docenes de calteres "estraños", atopaos una o dos veces en tol testu.
Los espacios más anchos estremen el testu n'alredor de 35.000 "pallabres" de llargor variáu. Estes paecen siguir una cierta fonética o regles ortográfiques de ciertu tipu; por casu, dellos calteres tienen d'apaecer en cada pallabra (como les vocales nel castellán), dellos calteres nunca siguen a otros, dalgunos pueden ser dobles pero otros non.
L'analís estadísticu del testu reveló patrones similares a los de llingües naturales. Por casu, la frecuencia de pallabres sigue la Llei de Zipf y la entropía (alredor de 10 bits por pallabra) ye similar a aquella de testos en llatín. Delles pallabres apaecen puramente en ciertes seiciones, o solo en delles páxines; otres son frecuentes en tol manuscritu. Esisten bien poques repeticiones ente los miles de "lleendes" adxuntes a les ilustraciones. Na seición «herbario», la primer pallabra de cada páxina apaez solamente nesa páxina, pudiendo representar el nome de la planta.
Per otru llau, el "idioma" del Manuscritu Voynich, el voynichés, ye distintu de los idiomes europeos en dellos aspeutos. En particular, nun esisten pallabres con más de 10 "lletres". Amás, la distribución de lletres dientro d'una pallabra ye daqué peculiar: dellos calteres apaecen solamente de primeres d'una pallabra, otros solamente a la fin y dalgunos siempres nel mediu. Tal carauterística ye bien particular en llingües como l'árabe, onde la mesma lletra representar de distintes formes, dependiendo de la so posición na pallabra, polo que s'escribe distinto al entamu, nel centru o a la fin, lo que puede dar a entender que se trata d'un alfabetu más amenorgáu, nel entendíu de que se ven como símbolos distintos lo que podría ser el mesmu.
El testu paez ser más repetitivu que los típicos idiomes europeos: esisten secuencies nes cualos la mesma pallabra común apaez hasta tres veces consecutives.
Historia
Resume
thumb|Wilfrid Voynich (1865-1930) adquirió'l manuscritu en 1912. Atribuyir a los primeros propietarios reales del manuscritu la creencia de que'l so autor foi Roger Bacon (1214-1294). El manuscritu presenta notables paecíos con una obra del autor inglés Anthony Ascham, A Little Herbal (‘un pequeñu herbario'), publicada en 1550.
Los primeros propietarios teóricos del manuscritu seríen Rodolfo II de Bohemia (1552-1612) (nietu de Carlos I d'España) y Jacobus Horcicky de Tepenecz (que lo tendría ente 1612 y 1622), quien de la mesma se lo pasó a Georgius Barschius (quien en teoría lo tuvo ente 1622-1665). D'esti últimu personaxe nun se tienen noticies más que per unes cartes que posiblemente escribió Johannes Marcus Marci (posesor del llibru en 1665), dirixíes a Athanasius Kircher. Quiciabes emulando al orientalista Andreas Mueller, que consiguiera estafar a Kircher con un testu fraudulento, y cola collaboración de Raphael Missowsky, escribiría'l manuscritu y creáu tola representación anterior.
Permanecería en manes de Athanasius Kircher dende 1665 hasta 1680, ensin que pudiera descifralo, pasando a la biblioteca del Collegio Romano (anguaño la Universidá Pontificia Gregoriana) hasta 1912, momentu nel que lo mercaría Wilfrid M. Voynich (ente 1912 y 1930) pa pasar darréu a la so vilba, Ethel Boole Voynich (ente 1930 y 1961), a Hans Peter Kraus (ente 1961 y 1969), que dexar a la Universidá de Yale.
Estendida
Yá que l'alfabetu del Manuscritu Voynich nun s'asemeya a nengún tipu d'escritura conocida, y que'l testu sigue ensin ser descifráu, la única prueba práutica de la edá y orixe del llibru son les sos ilustraciones, cuantimás, los paxellos y peñaos de les figures humanes, y dellos castiellos vistos nes diagrames. Tou ye carauterísticamente européu y, basándose nello, la mayoría de los espertos fechen el llibru ente 1450 y 1520. Esta estimación ye sofitada per otres pistes secundaries.