OOPArt ye'l acrónimu n'inglés de out of place artifact ('artefautu fuera de sitiu' n'asturianu).N'inglés pronúnciase /úpart/. Ye un términu acuñáu pol naturalista y criptozoólogu d'Estaos Xuníos Ivan T. Sanderson (1911-1973) pa denominar a un oxetu d'interés históricu, arqueolóxicu o paleontolóxicu que s'atopa nun contestu bien inusual o aparentemente imposible que podría desafiar la cronoloxía de la hestoria convencional. Esti términu nun ye d'usu científicu; polo tanto'l so usu llinda mayoritariamente con entusiastes de lo paranormal y otros investigadores non científicos (paracientíficos).
Interpretación popular
El términu foi llargamente usáu como prueba o refutación pa paradigmes arqueolóxicos y científicos oficiales. Nel campu de l'Arqueoloxía, criptozoólogos y defensores de la teoría de los antiguos astronautes cuestionaron la concepción tradicional de la evolución humana, coles mesmes, nel campu de la Xeoloxía, creacionistes de la Tierra nueva cuestionaron la estimación científica de la edá de la Tierra. Los ooparts tamién s'usaron polos aficionaos a la ufoloxía como base pa la teoría de que la humanidá sería fundada y/o alteriada por civilizaciones estraterrestres muncho más avanzaes o evolucionaes (creacionismu alieníxena), yá que dende'l so puntu de vista dalgunos de los pueblos antiguos tendríen, precisamente por esti motivu, conocencies científiques en determinaes árees siquier tan avanzaos como los actuales, asina como teunoloxía insólita pal so tiempu.Un exemplu comúnmente citáu (a partir del trabayu d'Erich von Däniken) sería'l (supuestu) elevadísimu nivel teunolóxicu necesariu pa la construcción de los monumentos del Antiguu Exiptu Per otru llau, la considerancia de oopart depende en gran parte de les conocencies que s'apoderen d'un periodu históricu, por ello ye tan relativa como la veracidá de les teoríes de quien lo utilicen como argumentu. A última hora, los que avalen la veracidá de los ooparts considérenlos pruebes de que la ciencia convencional desprecia grandes árees de conocencia, yá seya voluntariamente o por inorancia.
Interpretación científica Magar ye ciertu que les carauterístiques aparentemente estraordinaries de dalgunos d'estos oxetos entá nun tienen una interpretación dende l'arqueoloxía, paleontoloxía o otres árees d'estudiu, o bien fueron catalogaos como ooparts para depués salir d'esta clasificación,Por casu, el llamáu mecanismu d'Anticitera, que la so teunoloxía consideróse mentanto munchu tiempu incongruente cola datación arqueolóxica realizada al mesmu, condición rectificada darréu. polo xeneral la comunidá científica amuésase escéptico frente a les interpretaciones que califiquen a estos oxetos como "fuera de sitiu". Un gran númberu d'estes foron refutaes como productos de fenómenos como'l palimpsestu, la pareidolia, la falsificación o a cencielles la inorancia al respective de les cultures que producieron l'oxetu en cuestión.
Validación En raros casos compruébase que dalgún artefautu fuera creáu con teunoloxía que nun se pensaba qu'esistió na cultura que la construyó. Una pieza que camudó la comprensión convencional de la teunoloxía antigua ye'l mecanismu d'Anticitera, un tipu d'equipu mecánicu, que foi totalmente validáu como un oxetu real d'alredor de 150-100 años enantes de Cristu. Enantes del exame de rayos X, el so aspeutu paecíu a un reló (que data alredor de 1000 años primero que s'inventaren los relós) foi citáu como evidencia de visites estraterrestres por fontes marxinales.
Un exemplu parcialmente validáu ye'l penique de Maine, atopáu en Blue Hill (Estaos Xuníos). Ye una moneda viquinga del sieglu XI atopada nun køkkenmødding (acúmulu de conches y güesos) nativu americanu. Nel sitiu atópense más de 20 000 oxetos d'un periodu de 15 años. L'únicu artefautu non nativu yera la moneda. Dalgunos argumenten que demuestra dalgunos asentamientos viquingos n'América que l'arqueoloxía desconoz; la principal creencia ye que foi lleváu al llugar gracies al comerciu nativu.
Exemplos de ooparts
Ooparts dafechu ficticios
ArtefautuImaxeDescripción Allugamientu cronolóxicuLlugar d'afayuInterpretación Platillos de Dropa o de Bayan Kara Ula 150px Platillos con inscripciones supuestamente alieníxenesPaleolíticu Cimeru Llocalidá de Nimu na rexón china de Sichuan, na frontera del Tíbet Toles pruebes alredor d'esti casu yeren duldoses, inclusive se duldaba de la esistencia de los descubridores. Según estes pruebes too paecía ser parte d'una hestoria inventada por David Agamon nel so llibru Sungods in exile ('los dioses del Sol nel exiliu'), lo que ellil mesmu reconoció postreramente.
Ooparts desacreditados
ArtefautuImaxeDescripciónAllugamientu cronolóxicuLlugar d'afayuInterpretaciónPiedres d'Ica 150px Piedres d'andesita con grabaos que representen teunoloxía avanzada nel Paleolíticu mediu. 100 000 a 61 000 años Ica (Perú). Según el llibru La verdá sobre la piedres d'Ica,Olázar Benguría, María del Carmen; Arenes Mariscal, Félix (2007). La verdá sobre les piedres d'Ica. Editorial Siriu. ISBN 9788478085668. el llaboratoriu de datación y radioquímica de la Universidá Autónoma de Madrid llevaría a cabu una datación absoluta por termolluminiscencia de carbonatos de deposición pertenecientes al xacimientu Cerro La Peña en Ocucaje, Departamentu d'Ica, Perú, resultando nuna datación d'ente 100 000 y 60 000 años pa delles piedres grabaes recubiertes por caliche. L'investigador Vicente París almitió tar sorprendíu por estos afayos, yá que se constató que munches otres piedres foron falsificaes. Los investigadores Vicente París, José Antonio Caravaca y Antonio Luis Moyano cuestionaron estes afirmaciones sopelexaes pelos medios masivos . Yá nel añu 1977 l'historiador Alberto Rossel Castro publicara un artículu especializáu onde afimaba (basáu nel testimoniu d'unu de los falsificadores) la falsedá de les mesmes.Rossel Castro, A. (1977). “Daqué bochornoso sobre los gliptolitos d'Ica”. Arqueología Sur de Perú. Lima: Universu, pp. 360-368. Piedra rúnica de Kensington 150px Piedra con runes supuestamente feches por colonies viquingues descendientes de Leif Eriksson na América precolombina. sieglu XV Solem, Minnesota, Estaos Xuníos. Anguaño consideráu un bulu, foi desacreditada por 20 universidaes europees por usar un llinguaxe modernu y non de la dómina. Reliquies de Michigan Supuestos oxetos relixosos que probaríen la esistencia de cultures d'Oriente Mediu, na América Precolombina. Posiblemente descendientes de les Tribus Perdíes d'Israel. sieglu I a XV Michigan, Estaos Xuníos. Fraude.The Michigan Relics Revisited , Maxwell Institute Web Team, Brigham Young University"Digging Up Controversy: A Michigan Historical Museum Exhibit, Michigan Department of Natural Resources Artefautos de Tucson Oxetos relixosos como cruces, monumentos, espaes, restos de dinosaurios y plaques con inscripciones n'hebréu y llatín nuna supuesta ciudá perdida denomada Calalus. 790-900 d. C. Tucson (Arizona, Estaos Xuníos) Anguaño consideráu un bulu. Piedres Sagraes de Newark 150px Oxetos relixosos con inscripciones n'hebréu (cuntando hestories bíbliques) atopaes nun entierru indíxena precolombín, lo que sofita la esistencia de tribus perdíes d'Israel nel continente americanu. 100 a 500 d. C. Newark, Estaos Xuníos). Anguaño consideráu un bulu. Craniu de Calaveres 150px Craniu atopáu dientro d'una mina nun estratu del Terciariu, que comprobaría la esistencia de seres humanos nel continente americanu millones d'años enantes de lo calculao. PliocenuCalaveras (California, Estaos Xuníos). El craniu foi sacáu d'un campusantu indíxena cercanu y puestu na mina pa xuga-y una chancia a los mineros. Tuberíes de Baigong Cueves con una rede de tuberíes prehistóriques. Fecha dablemente por estraterrestres o por dalguna cultura bien avanzada. 150.000 años d'antigüedá. Monte Baigong (Qinghai, China) Fósiles de raigaños d'árboles formaos por pedoxénesis y diaxénesis.«Les tuberíes de Baigong», artículu nel sitiu web La Mentira Ta Ende Fuera.«The Baigong pipes», artículu n'inglés nel sitiu web Skeptoid.Antena d' Eltanin 150px Artefautu en forma d'antena atopáu nel fondu marín. Indeterminada Cabu de Fornos Trátase d'una Cladorhiza concrescens, una especie d'esponxa marina. Esferes metáliques de Klerksdorp 150px Boles de pirita acanalaes d'orixe supuestamente artificial. Periodu Precambrianu Ottosdal, Sudáfrica Nódulos de pirita d'orixe metamórficu, y nódulos de 'goethita' formaos de la gastadura de la pirita. Artefautu de Kingoodie Clavu enllastráu en piedra.Cretaceu Kingoodie Quarry (Escocia) Cuestiónase l'ausencia d'oxidación, poro, l'autenticidá del oxetu. Vasu de Dorchester Xarrón de plata y cinc. 100.000 años d'antigüedá Massachusetts (Estaos Xuníos) Oxetu sumíu. Artefautu de Cueso Buxía atopada dientro d'un cachu de magre petrificada. 700 000 años d'antigüedá. Olancha (California, Estaos Xuníos) Trátase d'una simple buxía utilizada en trabayos de minería, que quedó envolubrada en formigón. Home de Malaquita Restos humanos atopaos nuna roca del periodu Cretácicu Cretácicu Moab, estáu d'Utah (Estaos Xuníos). Entierru indíxena d'unos 210 a 1450 años d'antigüedá. Fierro de Wolfsegg 150px Pieza de fierro de forma más o menos cúbica Indeterminada Mina de fierro n'Austria. Probablemente un meteoritu o'l contrapesu usáu en dalguna máquina pa la minería, al quedar soterráu na mina, col tiempu amacérase y difúndese colo que l'arrodia. Xeroglíficos exipcios del sieglu III Xeroglíficos exipcios inscritos a miles de quilómetros d'Exiptu. sieglu III Xacimientu arqueolóxicu de Iruña-Veleia, n'Álava (País Vascu). Falsificación. Craniu Mitchell-Hedges 150px Representación de craniu humanu talláu en cuarzu. 1400 a 1500 e. C. Lubaantún (Belize) Un estudiu recién demostró que foi talláu con ferramientes metáliques rotatives y abrasivos modernos.
Oxetos antiguos malinterpretaos como ooparts