thumb|245px|El salar reflexa les nubes, cuando ta llixeramente cubiertu d'agua. Especialmente ente los meses de xineru y marzu, na dómina d'agües.
El salar d'Uyuni ye'l mayor desiertu de sal continuu y alto del mundu, con una superficie de 10 582 km² (o 4085 milles cuadraes).Encyclopædia Britannica - Uyuni Salt Flat. Ta asitiáu a unos 3650 msnm nel suroeste de Bolivia, na provincia de Daniel Campos, nel departamentu de Potosí, dientro de la rexón altiplánica de la cordal de los Andes. El salar d'Uyuni ye la mayor reserva de litiu nel mundu col 50-70 % del litiu mundial, ya igualmente cunta con importantes cantidaes de potasiu, boru y magnesiu.
Formación
L'área que güei ocupa esti desiertu taba cubierta fai 40 000 años pol llagu Minchin y darréu, fai 11 000 años, pol llagu Tauca o Tauka. El salar de Coipasa y los llagos Poopó y Uru Uru tamién son muertes d'estos grandes llagos prehistóricos. Estos algamaben una cota d'alredor de 100 m percima del nivel actual del salar y cubríen los actuales salares de Uyuni y Coipasa, y los llagos Poopó y Uru Uru. Nesti periodu una fase de clima húmedu, con más agües qu'anguaño, alzó'l nivel de los protolagos a aproximadamente 100 m percima del nivel actual. Darréu vieno un periodu seco y templao, que produció un gran amenorgamientu de la superficie y volume de los llagos andinos, aniciando asina los salar y les llagunes actuales.
El salar d'Uyuni, amás de lo espuesto enantes, contién compuestos bien importantes pa la química básica ya industrial. En Bolivia, nun pasáu xeolóxicu, esistieron llagos estensos más vastos que los actuales, conocíos colos nomes de Ballivián, Minchín y Tauca. El primeru foi un predecesor del llagu Titicaca; el segundu estender dende Uyuni escontra'l norte y el llagu Tauca, por evaporamientu, dio orixe al salar d'Uyuni.
Influencia económica
thumb|245px|Nel salar d'Uyuni el métodu tradicional d'estracción de sal consiste en formar pequeñes piles, por que se evapore l'agua y facilitar el tresporte. El salar d'Uyuni, como s'envalora, contién 10 000 millones de tonelaes de sal, de la cual 25 000 tonelaes son estrayíes cada añu. Amás, cuenta con 140 millones de tonelaes de litiu, según datos oficiales de la estatal Corporación Minera de Bolivia, convirtiéndose na mayor reserva a nivel mundial d'esti mineral. Un informe del Serviciu Xeolóxicu d'Estaos Xuníos señala que nel Salar d'Uyuni hai 6,5 millones de tonelaes de litiu. Tolos mineros que trabayen nel salar pertenecen a la Cooperativa de Colchani. Cada payares, el salar d'Uyuni ye tamién el llugar de cría de tres especies de flamencos suramericanos: el chilenu, de James y andinos. Este ye tamién un destín significativamente turísticu. Los toques de lluz qu'apaecen na imaxe, sobre'l fondu blancu, inclúin un hotel construyíu íntegramente de sal y delles islles. Como'l terrén del salar ye tan planu sirve como una ruta de tresporte al traviés del altiplanu bolivianu.
Calibración satelital
Por cuenta del so gran tamañu, l'altu porcentaxe de superficie llisa y l'alta reflectividad, cuando la cubierta d'agua que lo cubre mientres una dómina del añu baxa, la superficie del salar d'Uyuni trabaya hasta cinco veces meyor pa la calibración de satélites que l'usu de la superficie del océanu. En setiembre de 2002 un equipu tomó les midíes d'elevación col Sistema d'Allugamientu Global (GPS) detallaos d'una parte de los pisos de sal, que fueron usaos pa evaluar la exactitú y la precisión de los preseos del ICESat.
Composición
Esisten aproximadamente once capes de sal, con espesures que varien ente menos d'un metro y diez metros. La tiez que s'atopa na superficie tien una espesura de diez metros. La fondura del salar ye de 120 metros, que ta compuestu de capes de salmoria superpuestes y folla llacustre.
Esta salmoria componer de litiu, boru, potasiu, magnesiu, carbonatos (bórax) y sulfatos de sodiu. Un mineral bien interesante ye la ulexita, la piedra televisión». Ye tresparente y tien el poder de refractar a la superficie de la piedra la imaxe de lo que ta debaxo. A esti salar considerar como la mayor reserva de litiu, anque ye de bien mala estracción pola falta d'agua.
Flora y fauna
La vexetación del salar ta apoderada por cactus xigantes y pequeños arbustos.
Turismu
thumb|200px|left|Atapecer nel salar d'Uyuni. thumb|220px|Hotel de Sal.
El salar d'Uyuni ye unu de los principales destinos turísticos de Bolivia yá que lo visiten aproximadamente 60 000 turistes cada añu: Nel mes de payares convertir nel llugar de cría de tres especies de flamencos: el flamencu austral, la parina grande, y la parina chica. Cactus xigantes d'hasta 10 m d'altor topar na isla del Pexe. Esta islla ye la mayor del conxuntu de castros asitiaos nel centru del salar d'Uyuni. Ye tamién un centru turísticu dientro del salar. Momies de 3000 años d'antigüedá afayar nun covarón en cantu del salar.
A veres del salar atópense dellos hoteles construyíos con bloques de sal, carauterística que los alluguen ente los hoteles más estravagantes del mundu.
Clima
Les tables siguientes amuesen los valores medios mensuales y añales de temperatura, mugor relativo, vientos y solazu nes estaciones meteorolóxiques de la rexón. La temperatura puede rellacionase cola altitú y llatitú, pero tamién pola esposición del llugar.
Temperatura Mínimo Media en °C
Llocalidá Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Uyuni 4.9 4.2 3.0 -1.8 -7.4 -10.3 -11.7 -9.4 -6.6 -3.3 -0.5 2.6 Colcha K 6.2 4.3 4.6 1.8 -2.9 -3.2 -3.4 -2.4 -0.5 0.9 8.0 4.5 Oplaca 10.4 10.3 9.5 6.8 3.8 9.9 0.9 2.5 5.2 7.7 9.4 9.9 Ríu Mulatos 4.6 3.5 2.5 -0.3 -7.2 -8.7 -11.0 -9.6 -8.8 -2.7 0.3 2.8
Temperatura Máximo Media en °C
Llocalidá Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Uyuni 20.7 20.4 20.4 18.4 14.8 12.4 12.4 14.9 16.1 19.1 21.0 21.4 Colcha K 20.2 20.3 19.2 18.5 14.2 13.2 12.9 15.7 17.2 19.1 28.3 20.8 Oplaca 24.8 24.5 24.2 23.1 20.4 18.1 18.2 26.2 22.9 25.6 25.1 26.1 Ríu Mulatos 16.8 16.8 16.8 16.7 14.9 12.7 12.9 14.3 14.8 17.9 17.7 17.9
Temperatura Medio en °C
Llocalidá Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Añu Uyuni 13.2 12.8 12.6 9.3 4.7 2.6 1.7 4.4 6.4 9.3 11.6 13.0 8.5 Colcha K 13.2 12.3 11.3 10.2 5.7 5.0 4.8 6.6 8.4 10.0 11.7 12.7 9.4 Oplaca 17.8 17.4 16.9 14.9 11.7 9.5 9.6 11.4 14.8 16.9 18.3 18.0 14.7 Ríu Mulatos 10.7 10.0 9.5 7.9 3.9 2.0 1.4 2.4 3.4 7.6 9.0 10.0 6.5
Mugor relativu en % El mugor relativo ye baxo. Destaca'l valor permediu rexistráu de 33.5% na estación meteorolóxica de Uyuni.
Llocalidá Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Añu Uyuni 43.5 43.5 40.9 33.1 32.9 32.5 31.1 28.4 27.9 25.8 27.8 34.3 33.5 Colcha K 52.6 44.1 50.2 36.9 34.5 34.7 32.8 29.9 28.1 26.2 30.5 39.9 36.7 Oplaca 54.7 59.5 52.5 44.3 40.8 40.5 39.8 38.7 38.7 40.8 45.5 40.5 44.8
Vientos Los vientos na rexón son bien intensos casi tol añu, pueden algamar velocidaes que superen los 90 km/h, la direición que más predomina ye de noroeste. Mientres l'iviernu, na rexón d'estudiu predominen vientos bien secos.
Evaporamientu medio mensual y añal en tanque (mm)
Les estimaciones de evapotranspiración potencial (ETP) nel Altiplanu Sur fueron hasta agora inciertes, pola falta de datos midíos, tantu d'evaporamientu en tanque como de les variables climatolóxiques (temperatura, mugor relativo, vientos, radiación solar) que se riquir pa poder aplicar ecuaciones como la de Penman. En tol sector solo la estación meteorolóxica de Uyuni cunta con midíes d'eses variables y d'evaporamientu en tanque. Los valores medios mensuales d'evaporamientu presentar nel cuadru siguiente.
Llocalidá Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Añu Uyuni 5.4 5.3 5.2 5.1 3.5 3.2 3.4 3.6 5.1 6.1 6.5 6.4 5.8
Estos valores indiquen un total añal ente 1400 y 2100 mm. Los datos suxeren que l'evaporamientu nel altiplanu sur supera llargamente los 1500 mm/añu.
Precipitación histórica media mensual y añal en mm
Llocalidá Altor Xin Feb Mar Abr May Xun Xnt Ago Set Och Pay Avi Añu Alota 3 609 35.1 23.4 20.6 2.8 0.0 1.0 0.0 0.6 0.0 0.2 4.6 22.1 110 Uyuni 3 675 74.2 42.5 26.6 3.2 1.0 1.3 0.0 3.3 2.8 2.6 5.3 27.1 190
Carauterístiques fisiográficas de la cuenca La cuenca del Salar d'Uyuni ye un endorreica, ye dicir que nun tien salida al mar. El salar d'Uyuni y la so cuenca d'apurra ocupen una superficie total de más de 60 000 km². La cuenca ta compuesta por dos cuenques principales: la cuenca del ríu Grande de Lípez y la cuenca del ríu Coloráu (Puca Mayu) y el mesmu salar d'Uyuni.
Per mediu de la quebrada Negrojahuira, d'alredor de 20 km de llargu, el salar d'Uyuni coneutar al salar CoipasaPlan Direutor Global Binacional de Proteición - Prevención d'Hinchentes y Aprovechamientu de los Recursos del Llagu Titicaca, Ríu Desaguadero, Llagu Poopó y Llagu Salar de Coipasa. (Sistema TDPS). Comisión de les Comunidaes Europees. Xineru de 1995 Consultáu'l 25/02/2012.Evaluación de los recursos hídricos de la cuenca del Salar d'Uyuni. SGI-Studio Galli Ingegneria. La Paz. Setiembre 2011.
Los principales parámetros xeomorfolóxicos correspondientes a la cuenca hidrográfica son: Frecuencia de los ríos Defínese como pol númberu total de ríos estremáu cola área de la cuenca. Midir en ríos/km². Pa la cuenca del salar d'Uyuni la frecuencia de los ríos ye de 0.28 ríos/km².
Llargor del calce principal
Ta definíu pol cursu d'agua qu'algama'l mayor llargor dientro d'una cuenca, Pa la cuenca del ríu Grande de Lípez el llargor mayor pertenez a un tributariu, el ríu Quetena, con 130 km, mientres el ríu Grande algama los 90 km.
Pendiente media de la cuenca Na cuenca preséntense zones esperdigaes d'enclín pronunciáusobremanera na zona estremera con Chile, con rimaes cimeres al 20 %, ente que na parte central y final de la cuenca l'enclín ye casi horizontal, con valores que nun superen el 3 % d'enclín. Evalúase que la media ponderada de les rimaes, definida como Pendiente Media de la cuenca, ye d'alredor del 5 %.
Disponibilidad hídrica de la cuenca
La disponibilidad de recursos hídricos d'una rexón ta determinada poles sos carauterístiques climátiques. Trátase d'una rexón que presenta condiciones climátiques adverses reflexaes nun permanente déficit hídricu, de resultes de les diferencies ente la precipitación y l'evaporamientu. Sicasí, alvertir na rexón la presencia d'una apreciable cantidá d'agües superficiales: llagunes, salares y bofedales; ello ye por cuenta de les agües soterrañes, que definen en ciertu mou les carauterístiques hidrolóxiques de la rexón; esto ye, que la formación de llagunes y bofedales na superficie dependen del apurra de les agües soterrañes.
Ello ye que les agües que flúin na rexón son, na so gran mayoría, d'orixe soterrañu y amás, antigües. Una parte importante de l'agua almacenada nos acuíferos soterraños tendría de considerase un recursu non anovable, por cuenta de que provién d'agües asocedíes en tiempos xeolóxicos llonxanos.
Estudios realizaos nel áreaChaffaut, I. 1998. Precipitations d´altitude, Eaux souterraines et changements climatiques de L´Altiplanu Nord-chilien. Université Paris, 1998.SERGEOMIN, “Estudiu de les cuenques hidrograficas del Cordal Occidental y del Altiplanu”. 2001 coinciden en que la recarga de los acuíferos na rexón de los Lípez ye anguaño bien débil o casi inesistenteEn trés de les cuenques estudiaes pol SERGEOMIN: Salar de Challviri, Llaguna Verde y Zapaleri, concluyóse que l'evaporamientu ye quince veces más altu que la precipitación. Según Chaffaut, recargar d'esos acuíferos pudo producise nun periodu entendíu ente dellos cientos y dellos miles d'años, en que les condiciones climátiques yeren distintes a les actuales; estudios realizaos confirmaron que la contribución de les agües de precipitaciones recién a los fluxos d'agua que percuerren pola superficie de les cuenques ye baxa, polo xeneral menor al 10 per cientu. Trataríase entós de recursos hídricos non anovables. Los impautos ambiental y social d'un usu irresponsable d'estos recursos podríen ser irreversibles.
Agües soterrañes