El Tupolev Tu-160 «Cisne blancu» (en rusu: Туполев Ту-160 «Белый лебедь», designación OTAN: Blackjack) ye un bombarderu pesáu supersónicu de xeometría variable desenvueltu por Túpolev na Xunión Soviética. Foi l'últimu diseñu soviéticu de bombarderu estratéxicu, siendo l'avión de combate más pesáu y el mayor avión supersónicu construyíu del mundu. Entró en serviciu en 1987 y sigue activu na Fuercia Aérea Rusa con un total de 16 unidaes.
Ye l'avión más potente nel mundu, superando al so análogu'l B-1 Lancer. Tien dellos récores mundiales, como l'haber voláu 1.000 quilómetros con 30 tonelaes de carga útil a una velocidá permediu de 1.720 km/h, y 2000 quilómetros con 275 tonelaes de pesu a una velocidá media de 1.678 km/h a 11.250 metros d'altor. Los rusos llamar "Cisne blancu" pol so color y suavidá de llinies. Tien potencial pa ser usáu hasta l'añu 2040.
Historia thumb|250px|Oficiales soviéticos y Tu-160.
El primer concursu pal diseñu y construcción, d'un bombarderu estratéxicu supersónicu na Xunión Soviética, empezó en 1967. El nuevu avión tenía de tener una velocidá de cruceru cimeru a Mach 3, como respuesta al nuevu proyeutu esperimental d'Estaos Xuníos del bombarderu supersónicu XB-70 Valkyrie. Pero concluyóse, qu'esi tipu d'avión bombarderu supersónicu sería demasiáu especializáu, caru, malo de producir y controlar, polo que s'amenorgaron los requisitos. Nesi momentu, el proyeutu del bombarderu XB-70 yá s'atayara n'Estaos Xuníos pol so altu costu, complexidá y dificultaes téuniques.
En 1972, la Xunión Soviética preparó un nuevu concursu pa diseñar un "bombarderu tácticu", col fin de crear un bombarderu pesáu con ales de xeometría variable, con una velocidá máxima de Mach 2,3 como respuesta al nuevu bombarderu B-1 Lancer de diseñu supersónicu de la USAF y que pueda enfrentar los nuevos sistemes de defensa occidentales, como'l nuevu diseñu del caza supersónicu Convair F-102 Delta Dagger y el caza pesáu de llargu algame Avro Canada CF-105 Arrow de Canadá, que na so dómina presentábense como'l futuru del desenvolvimientu de l'aviación militar y los nuevos misiles supersónicos del tipu SM-64 Navaho que podríen españar armes nucleares na atmósfera, pa poder detener cualquier ataque contra'l territoriu d'Estaos Xuníos y Europa.
El diseñu de Tupolev, denomináu como Avión 160M, con un diseñu de llargues ales y la incorporación, de ciertos elementos del avión supersónicu de tresporte de pasaxeros Tupolev Tu-144, competía contra otros diseños d'aviones supersónicos Sukhoi, l'avión esperimental Sukhoi T-4 y el M-18 de Myasishchev. La nueva versión de Myasishchev, qu'utilizaba ales de xeometría variable y tenía forma d'ala voladora, como l'avión Northrop Grumman B-2 Spirit fabricáu años más tarde n'occidente, foi considerada la más apta pa llograr cumplir colos requerimientos del gobiernu, pero la meyor organización del proyeutu de Tupolev y la so esperiencia, foi considerada como la que tenía mayor potencial pa llograr rematar el proyeutu. De resultes, Tupolev recibió la orde en 1973 de desenvolver un nuevu avión "bombarderu tácticu" basáu nel diseñu de Myasishchev.
Anque'l bombarderu occidental B-1A supersónicu foi atayáu en 1977, la producción del nuevu bombarderu soviéticu supersónicu siguía y esi mesmu añu, el diseñu final foi aceptáu pol comité del gobiernu. El primer prototipu de pruebes de vuelu, foi fotografiáu por un pasaxeru d'una aereollinia nel aeropuertu de Zhukovsky en payares de 1981, un mes antes del so primer vuelu, el 18 d'avientu de 1981. La producción en serie del bombarderu foi autorizada en 1984. La construcción del avión, que recibió'l nome de Tu-160 (y el nome de fábrica de Avión 70 o Productu K), taba prevista p'algamar un total de 100 unidaes, anque namái se fabricaron 35, incluyendo tres prototipos. El segundu prototipu destruyir nun vuelu de prueba en 1987, anque la tripulación se eyectó con ésitu. La producción amenorgar por falta de fondos na Xunión Soviética y detúvose en 1994 pola crisis económica de Rusia, con dellos aviones incompletos.
El Tu-160 apaeció al públicu nun desfile de 1989. Ente 1989 y 1990 consiguió 44 marques mundiales de velocidá y algame, na so categoría. Empezó a ser esplegáu n'escuadrones n'abril de 1987. Hasta 1991, 19 aviones sirvieron nel 184º Reximientu de Guardias de Bombarderos Pesaos na República Socialista Soviética d'Ucraína, reemplazando a los bombarderos Tu-16 y los bombarderos supersónicos Tu-22M3. Tres la disolución de la Xunión Soviética, esos aviones fueron propiedá d'Ucraína, anque en 1999 nun alcuerdu ente Ucraína y Rusia, ocho d'esos aviones tornaron a Rusia, p'amenorgar les deldes d'enerxía d'Ucraína con Rusia. Al arrenunciar al so arsenal nuclear, Ucraína destruyó los restantes Tu-160, sacante unu que permanez n'exhibición.
La segunda unidá rusa de La to-160, el 121º Reximientu de Guardias de Bombarderos Pesaos, crear en 1992, pero a 1994 namái recibieren seis aviones. Ente 1999 y 2000 recibieron los ocho Tu-160 ucraínos y otru más, foi apurríu tres la so construcción completada en 2000. Unu de los aviones estrellóse mientres un vuelu de prueba, tres arreglos nos motores el 16 de setiembre de 2003.
El comandante Igor Jvorov afirma que mientres exercicios realizaos n'abril de 2006, el Tu-160 llegó hasta Canadá vía Polo Norte y nun foi detectáu por nengún sistema de defensa antiaérea d'Estaos Xuníos. "Nun pudieron detectalos nin con radares nin a güeyu", dixo Jvorov.
En payares de 2005 esistíen 14 bombarderos Tu-160 en serviciu, siendo un avión relativamente nuevu nel inventariu de la Fuercia Aérea de Rusia y el primer bombarderu, en ser controláu por una palanca de mando tipo Joystick, como un avión de combate convencional. Otros dos aviones taben en construcción, entrando unu más en serviciu en marzu de 2006 y l'otru, al siguiente añu. A 2001, seis Tu-160 adicionales, sirvíen como aviones esperimentales de nueves teunoloxíes, cuatro d'ellos con plena capacidá de vuelu. El 30 d'avientu de 2005, so un mandatu del Presidente Vladímir Putin, que participó como copilotu nun vuelu de práutiques, ordenó que tolos Tu-160 entraren oficialmente al serviciu de la Fuercia Aérea Rusa.
El 8 d'agostu de 2007, un escuadrón de 14 Tu-160 realizó pruebes de llanzamientu de misiles cruceru nel norte de Rusia. Estes operaciones fueron monitorizadas pola OTAN. Ésti foi l'exerciciu aereu más grande realizáu per Rusia hasta agora, participando tamién 141 Tu-22M3, y 40 Tu-95MS.Russia holds strategic air drills over Arctic
Diseñu y desenvolvimientu thumb|250px|Vista llateral d'un Tupolev Tu-160. El Tu-160 tien un aspeutu similar al bombarderu d'Estaos Xuníos B-1B Lancer, anque ye de mayor tamañu y más rápidu, tamién tien teunoloxía del otru bombarderu soviéticu Tu-22M, una forma alar paecida y ta diseñáu, coles nueves "ales de xeometría variable", con un ángulu seleccionable ente 20 y 65 graos.
Lleva slats nel cantu fronteru y flaps dobles, pa un meyor rendimientu de vuelu a media y baxa altitú, onde l'aire ye más trupu, húmedu y pesáu, y poder aterrizar, en pistes d'aterrizaxe curties d'aeropuertos comerciales y en países amigos. El Tu-160 utiliza lo meyor teunoloxía d'estos dos bombarderos y un nuevu sistema de control de vuelu por cables fly-by-wire, pilotáu con una palanca de control tipu Joystick como un avión de combate convencional, asistíu por un modernu ordenador de vuelu y alerta de voz, como un modernu avión de tresporte de pasaxeros, qu'informa la situación de la nave y da-y encamientos al pilotu, y pantalles d'información alfanumérica con lluces na cabina de mandu, los asientos eyectables pueden movese escontra tras pa facilitar l'ingresu de los tripulantes y puede afaese, l'altor y distancia de los asientos, col panel de control de la cabina de mandu, la palanca y los pedales de control de la nave.
L'avión ta impulsáu por cuatro motores grandes turbofán con poscombustión NK-32, y toberas de salida de gases regulables, comparable a los grandes motores de los aviones caza de llargu algame MiG-31, que tán asignaos pal so escolta. Ye'l motor de mayor potencia forníu nun avión de combate supersónicu. A diferencia del bombarderu occidental Rockwell B-1 Lancer, que refugó'l requisitu de velocidá supersónica Mach 2 como'l diseñu B-1A orixinal. Caltién tomes d'aire variable pa los motores dientro del túnel d'ingresu d'aire, qu'ameyoren la so potencia a grandes altitúes y velocidaes, ye capaz d'algamar velocidá supersónica Mach 2 a altes cotes, en forma similar al avión de tresporte de pasaxeros francés Concorde.
El nuevu y ameyoráu Tu-160, va forníu con un sistema de reabastecimiento aereu de combustible, sonda, mangón flexible y cesta pal reabastecimiento en vuelu de combustible, p'aumentar la duración de les sos misiones y l'algame en combate, instalada sobre'l conu del radar delanteru, xusto delantre del parabrís principal, pa facilitar les maniobres de repostaxe de combustible. La sonda llevantar con una compuerta delantre de la cabina de mandu, por que'l pilotu pueda tener una gran visibilidá de la maniobra de repostaxe de combustible en vuelu, anque esto nun ye bien necesariu, por cuenta de la gran cantidá de combustible que puede tresportar nos sos tanques internos de combustible, hasta 130 tonelaes de combustible y un tanque de combustible esternu sol fuselaje central, lo que-y dexa una autonomía de vuelu d'unes 15 hores y más de 8.000 quilómetros d'algame. Anguaño, la maniobra de reabastecimiento aereu de combustible, utilizar pa entrenar a los nuevos pilotos de combate y a la tripulación del bombarderu, y la tripulación de los aviones cisterna de Rusia, nos vuelos d'entrenamientu dende les bases militares nel centru de Rusia escontra l'oeste, que vuelen pel norte d'Europa y lleguen hasta Venezuela, bordiando la mariña de Brasil y apocayá hasta Nicaragua, y vuelos escontra l'este de Rusia, sobre l'Océanu Pacíficu, Corea del Norte y bordiando la frontera con China.
Anque'l nuevu diseñu aerodinámicu del bombarderu Tu-160 amenorga notablemente la detección, tantu de señales de radar como de sensores infrarroxos, nun se trata d'un diseñu d'avión furtivu. Dende l'entamu de la so producción, foi una ventaya adicional que presentó'l so modernu diseñu, pa llograr bones prestaciones de vuelu a gran altitú y velocidá, y les modernes teunoloxíes pa la so fabricación, llogrando l'acoplamientu de les distintes pieces de titaniu, aceru inoxidable y aluminiu con soldadures internes, onde nun se ven los remaches y les uniones de los perfiles del fuselaje nel cuerpu de la nave, les compuertes de los trenes d'aterrizaxe, la badea interna d'armes, los motores, el fuselaje central y les ales, nun nuevu sistema de fabricación únicu nel so tipu y de bien altu costu, que s'utilizó en forma esperimental nel diseñu del avión supersónicu Sukhoi T-4 que nunca se fabricó en serie, polo que solamente se construyeron poques unidaes col pasu de los años.
Les fontes ruses afirmen que por cuenta de esti diseñu, la so seición de radar (RCS n'inglés, radar cross section) ye menor que la del bombarderu Boeing B-52 Stratofortress y el B-1B Lancer, anque nun se verificó por fontes independientes. N'abril de 2006 les fuercies aérees ruses, afirmaron que podíen cruciar la zona radar canadiana ensin ser detectaos volando a baxa altitú, lo que foi oxetu d'una investigación per parte de la OTAN.Канадские радиолокаторы не заметили российских стратегических бомбардировщиков , United Volga, 22 d'abril de 2006.