Campania ye una de les venti rexones que conformen la República italiana. La so capital y ciudá más poblada ye Nápoles. Ta allugada en Italia meridional, llindando al norte con Molise, al este colos montes Apeninos que la dixebren de Puglia, al sureste con Basilicata, al sur y oeste col mar Tirrenu (mar Mediterraneu) y al noroeste con Lazio. Con 5 869 029 habs. en 2013 ye la tercer rexón más poblada del país —por detrás de Lombardía y Lazio— y con 429 hab/km², la más densamente poblada.Bilancio demográficu mensile aggiornato al 31 d'avientu de 2014 (DATI ISTAT) Les pequeñes islles Flégreas y Capri son tamién alministrativamente parte de la rexón.
Etimoloxía El topónimu Campania deriva del términu llatín campus, que quier dicir campu, y por comixtión llingüística, del términu oscu Kampanom, col cual indicábase la zona de la comarca de la ciudá de Capua. Aun así, tien de señalase que los estudios al respeutu nun llegaron a conclusiones unívoques, porque nun ta claru si la pallabra Campania ye una derivación del axetivu modificativo de Capua (Capua, Capuania, Campania), o s'atopa en llugar d'ello coincidencia col significáu de "campagna", como fadría suponer la espresión "Campania felix". Nesti segundu sentíu, sorráyase que'l sustantivu llatín "campus" tien el significáu de "llanura, campu abierto", qu'indicaría, xunto col clima favorable yá notáu, la particular fertilidá y amenidad de la rexón.
Xeografía física thumb|left|Subdivisión topográfica de la Campania. La rexón de Campania tien una superficie de 13 590 km², con dos zones estremaes: l'interior montascosu y la mariña. L'interior apenínico ye grebu. Ta estazáu en macizos separaos, que raramente algamen más de 2000 msnm (Miletto de 2050 m). Cerca de la mariña hai macizos volcánicos: monte Vesubiu (1277 m) y Campos Flégreos. Otros dos zones volcániques son Roccamonfina y el monte Epomeo.
thumb|right|150px|Seición de la mariña Amalfitana.
La mariña estender a lo llargo de 350 km sobre'l mar Tirrenu. Ye zona fértil onde se concentren los cultivos. Campania ye famosa poles sos golfos: el de Gaeta, el de Pozzuoli, el de Nápoles, el de Salerno y el de Policastro. Tamién son conocíes los sos trés islles principales: Capri, Isquia y Prócida. La mariña Amalfitana (italianu: Costiera Amalfitana) ye una porción de mariña enclaváu na península de Sorrento. De gran interés turísticu y cultural, tolos conceyos qu'integren la mariña fueron declaraos como Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1997. Toma'l so nome del so conceyu más importante, Amalfi: un pequeñu y formosu destín turísticu. Son tamién destacables na mariña los conceyos de Positano y Ravello.
El clima ye típicamente mediterraneu a lo llargo de la mariña, ente que nes zones interiores ye más continental, con baxes temperatures pel iviernu. 51 % de la superficie total ye ondulada, 34 % montascosa y el 15 % restante ta formáu per tierres altes. Hai un riesgu sísmicu mediu-altu nesa rexón.
Les riques vistes naturales de Campania faen d'ella que seya importante pa la industria turística, especialmente a lo llargo de la Mariña Amalfitana, el monte Vesubiu y la islla de Capri.
Historia A lo llargo de gran parte de la so historia, Campania tuvo nel centru de les entidaes más significatives de la civilización occidental.
Antigüedá thumb|Templu de Hera, Paestum, construyíu nel 550 e.C.
Los habitantes orixinales de la Campania fueron tres grupos d'ítalos, toos ellos falantes del idioma oscu: los oscos, los auruncos y los ausonios. L'área foi colonizada polos antiguos griegos y taba dientro de la Magna Græcia. Mientres el sieglu VIII e.C., xentes d'Eubea empezaron a establecer colonies na rexón qu'aprosimao se correspuende colo que güei ye la Ciudá metropolitana de Nápoles. Los griegos fundaron les ciudaes de Pithekusae (Ischia), Kymai (Cumas), Neápolis (Nápoles), Posidonia (Paestum), Elea (Novi Velia) y Pixunte (Policastro Bussentino). Otra tribu osca, los samnitas, treslladar dende la Italia central hasta Campania, conquistando les ciudaes de Capua y Cumas. Les guerres samnitas qu'enfrentaron a estos pueblos cola República Romana tuvieron como resultáu que Roma, a finales del sieglu IV e.C., apoderara tol sur d'Italia.
Nestes tierres los romanos combatieron contra Pirro d'Epiru na decisiva batalla de Benevento (275 e.C.) y tamién contra Aníbal na batalla de Capua (211 e.C.) Foi una zona ceberaística que, dempués, goció d'un periodu de tranquilidá y prosperidá sol Imperiu Romanu, que se vio atayáu cola erupción del Vesubiu nel añu 79, que soterró les ciudaes de Pompeya y Herculano.
Edá Media Col cayente del Imperiu romanu, el so últimu emperador, Rómulo Augústulo, tuvo prindáu nel Castel dell'Ovo, Nápoles, en 467, marcando asina simbólicamente el principiu de la Edá Media.
thumb|Los primeros reis gobernaron dende Castel Nuovo. La rexón tuvo munchos ducaos y principaos mientres la Edá Media, nes manes del Imperiu bizantín y dalgunos lombardos. Foi so los normandos cuando los más pequeños estaos independientes xuniéronse como parte d'un significativu reinu européu, conocíu como'l Reinu de Sicilia. Dempués d'un periodu como reinu normandu, el Reinu de Sicilia pasó a los Hohenstaufen que yeren una poderosa familia real xermana d'orixe suabu. Federico II Hohenstaufen fundó la Universidá de Nápoles, la más antigua universidá pública del mundu, lo que fizo de Nápoles el centru intelectual del reinu. El conflictu ente los Hohenstaufen y el Papáu llevó a qu'en 1266 el papa Inocencio IV coronara al duque angevino Carlos como rei del reinu: Carlos oficialmente treslladó la capital de Palermo a Nápoles onde moró nel Castel Nuovo.
En 1281, col advenimiento de les víspores sicilianos, el reinu estremar en dos: l'angevino Reinu de Nápoles incluyía la parte meridional de la península itálica, ente que la islla de Sicilia convertir nel Reinu de Sicilia aragonés. Foi mientres esti periodu cuando afectaron a Campania elementos de la cultura española y francesa. Alfonsu I conquistó Nápoles dempués de la so victoria contra l'últimu rei angevino, René, Nápoles foi unificáu de nuevu mientres un curtiu periodu con Sicilia. Sicilia y Nápoles fueron dixebraos en 1458 pero siguió siendo una dependencia aragonesa baxu Ferrante. La nueva dinastía reforzó'l comerciu de Nápoles estableciendo rellaciones con España.
Edá Moderna thumb|La Sala del Tronu del Palaciu Real de Caserta, sede del poder de la monarquía borbónica. Nápoles tamién se convirtió nun centru del Renacimientu, llegando a la ciudá artistes como Laurana, da Messina, Sannazaro y Poliziano. Mientres cuatro años, Nápoles foi controlada polos franceses, pero dempués de la batalla del Garellano (1503), pasó a formar parte del Imperiu español, que gobernaben el territoriu per mediu de virréis. Nápoles convertir na segunda ciudá por tamañu d'Europa, superada namái por París. Foi un poderosu centru cultural na dómina barroca, como'l llar d'artistes ente los que s'incluyeron Caravaggio, Rosa y Bernini, filósofos como Telesio, Bruno, Campanella y Vico, y escritores como Marín. Una revolución liderada pol pescador local Masaniello vio la creación d'una curtia República Napolitana (1647) que duró namái unos meses.
Pal añu 1714, los españoles dexaron de gobernar Nápoles como resultáu de la Guerra de Socesión española; foi l'emperador Carlos VI quien gobernaba dende Austria al traviés de virréis. La Guerra de Socesión Polaca tuvo como resultáu que los españoles recuperaren Sicilia y Nápoles como parte d'una unión personal, que nel tratáu de Viena fueron reconocíos como independientes so una caña menor de los Borbones españoles en 1738 con Carlos VII.
Edá Contemporánea A finales del sieglu XVIII, el rei Fernandu IV tuvo que fuxir de Nápoles a Palermo, onde lo protexía la flota británica. Producir en Nápoles una llucha ente los defensores de los Borbones y los partidarios de la República francesa. Los lazzaroni (la clase más baxa del pueblu) empobinaos por Fabrizio Ruffo llograron que los franceses rindieren los castiellos napolitanos y dexóse-yos navegar de vuelta a Toulon. Con ello restauróse en tronu a Fernandu IV, pero duró-y pocu, yá que siete años más tarde Napoleón conquistó'l reinu ya instaló nél al so hermanu José. Tres la derrota de Napoleón, el Congresu de Viena en 1815 vio los reinos de Nápoles y Sicilia combinaos pa formar el Reinu de les Dos Sicilies, con Nápoles como capital.
Nápoles convertir na primer ciudá de la península italiana que tuvo una vía ferrial en 1839, hubo munches fábriques a lo llargo del reinu lo que faía d'él un importante centru comercial.
En 1861, cola sida de la unificación d'Italia, El Piamonte, que s'atopaba en bancarrota decidió atacar a la tercer potencia económica del mundu nesi momentu: el Reinu de les Dos Sicilies, qu'una vegada que tuvo anexonada por Giuseppe Garibaldi pa la casa de los Saboya y reconstruyendo El Piamonte con toles sos anexones itáliques fundóse'l Reinu d'Italia. El Piamonte estraxo tolos bienes económicos y primió a la población del sur d'Italia, fomentando asina tortures a la población meridional, la emigración, la falta del nacionalismu que tanto promulgaba Garibaldi y la crisis del sur que llega hasta los nuesos díes. Nel final de la Segunda Guerra Mundial, la Campania foi ocupada polos Aliaos, el 1 d'ochobre de 1943.
Xeografía humana
Demografía La población ye de 5.869.965 habitantes (31-12-2014), con una densidá de 431,77 hab./km². Más de la metá de la población mora na Ciudá metropolitana de Nápoles, onde hai una densidá de población de 2.672,38 hab./km². Dientro de la Ciudá metropolitana, la mayor densidá puede atopase a lo llargo de la mariña, onde algama los 12.000 hab./km² na ciudá de Portici, una de les ciudaes más densamente poblaes del planeta. La rexón, que se caracterizaba hasta apocayá por un agudu contraste ente les zones del interior y la mariña, tamién nel aspeutu económicu, na última década amosó significatives ameyores gracies al desenvolvimientu de les provincies de Benevento y Avellino. Coles mesmes, la Ciudá metropolitana de Nápoles, la Provincia de Caserta y en parte la Provincia de Salerno desenvolvieron una variedá d'actividaes coneutaes con servicios de tipu avanzáu.
A diferencia de lo qu'asocede n'el centru y nel norte d'Italia, na última década la rexón de Campania nun atraxo a una gran cantidá d'inmigrantes. El ISTAT calcula que n'avientu de 2014 vivíen en Campania 217.503 estranxeros, lo qu'equival al 3,7% de la población total de la rexón. La razón pa ello ye que, en tiempos recién, hubo más oportunidaes d'empléu nes rexones septentrionales que nes del sur d'Italia.
La ciudá principal ye Nápoles (Napoli), la capital de la rexón, la tercer ciudá por población d'Italia con 989.845 habitantes. Otros conceyos campanos que superen los 50.000 habitantes son: Salerno (133.199), Giugliano in Campania (120.194), Torre del Greco (87.384), Pozzuoli (81.856), Casoria (79.542), Caserta (76.781), Castellammare di Stabia (66.832), Afragola (65.522), Benevento (60.385), Acerra (59.578), Marano di Napoli (59.457), Portici (55.937), Avellino (55.205), Cava de' Tirreni (53.504), Ercolano (53.057), Aversa (52.830), Battipaglia (50.812) y Scafati (50.275).
Divisiones alministratives Campania ta estremada nuna ciudá metropolitana y cuatro provincies: 350px|right|Provincies de Campania. ÁreaSuperficie (km²)HabitantesDensidá (hab./km²) Ciudá metropolitana de Nápoles 1.171 3.128.701 2.671 Provincia d'Avellino 2.792 428.587 152 Provincia de Benevento 2.071 282.700 135 Provincia de Caserta 2.639 923.931 348 Provincia de Salerno 4.918 1.105.192 225
Política
El Presidente del Gobiernu Rexonal ye'l xefe de gobiernu. El poder executivu exercer el Gobiernu Rexonal.