Les llingües galorromances o galorromániques son una agrupación xeográfica de les llingües romances. La clasificación interna, según qué llingües tienen de ser consideraes dientro del grupu galorrmances son una manteria llargamente aldericada.
El nucleu de les llingües galorromances, esto ye, les llingües universalmente consideraes dientro d'esti grupu son les llingües d'oïl y el francoprovenzal (arpitán) (que nun tien de confundir se cola variedá provenzal del occitanu). En nun sentiú más ampliu les llingües galo-italiques, retorromances y occitanoromances serien tamién llingües galorromances. La mayoría de toes estes llingües tienen una gran influencia de llingües celtes y xermániques tanto'l léxicu como'l sistema fonolóxicu.
Clasificación La clasificación de ethnologue, qu'acepta la propuesta de Pelligrini, considera dientro del grupu galorromance amás del francés y el fracoprovenzal (subgrupu galu-réticu) delles llingües del norte d'Italia y Suiza como son el ladín, el friuliano y les llingües retrorromániques.Gian Batista Pellegrini, Il cisalpino ed il retoromanzo, 1993; y The Dialects of Italy, ed. Maiden y Parry, 1997. Non tolos autores acepten qu'estes postreres amuesen un parentescu más estrechu col francés y el francoprovenzal que con otres llingües romániques, razón pola cual la clasificación de etnologue ye revesosa.Gallu-Romace (ethnologue)
Entá otros autores inclúin al occitanu, inclusive a les llingües occitanorromances nel so conxuntu dientro de les llingües galorromances.Charles Camproux, Les langues romanes, BUO 1974. p. 77–78. Les llingües galorrmances por tantu seríen: Galorromance nuclear: Llingües d'oïl: francés, picard, valón. Francoprovenzal: arpitán, valdostano. Otres llingües consideraes galorromances namái por dellos autores: Occitanorromance: occitanu, gascón, catalán. Retorromance: romanche, ladin, friulanu. Galoitaliano: piamontés, ligur, lombardu, vénetu, emiliano-romañolo. Otra clasificación distinta basada nel vocabulariu ye la qu'apurre proyeutu de comparanza sistemática ASJP basáu na semeyanza léxica midida como la distancia de levenshtein d'una llista de cognaos, nel casu de les llingües consideraes galorromances en ethnologue apaecen en distintes cañes del árbol cladístico pa les llingües romániques:ASJP - World Language Tree 03
L'árbol anterior indica que dende un puntu de vista léxicu, el francés y el francoprovenzal constitúin xuntos una de les cañes más disimilares de la familia romance. Esto debe al fuerte impautu que tuvo na fonoloxía y el léxicu'l contautu coles llingües xermániques mientres el baxu imperiu romanu y l'entamu de la edá media.
Comparación de frases ente llingües de esti grupu
Catalán: Ella sempre tanca la finestra abans de sopar. Occitanu: Ella sempre totjorn la fenèstra abans de sopar. Francés: Elle ferme toujours la fenêtre avant de souper/dîner. Valón: Elle sere todi li finieste divant di soper. Francoprovenzal: Le ferme taljor la fenétra avan de sopar. Romanche: Ella serra adina la fanestra avant de sopà/tchaina. Lombardu: Lé la sèra sèmper la sö fenèstra prìma de senà Piamontés: Chilà a sera sémper la fnestra dovant ëd seinà.
Descripción fonética Una traza interesante típicu de delles llingües galorromances (cola importante esceición del picardu y otros) y parcialmente estendíu a delles variedaes d'occitanu ye la palatalización de /k/ ante'l reflexu galorromance de A. Presumiblemente estes vocales evolucionaron una vocal realizada alofónicamente como lo cual xustificaría'l so calter palatalizante. La siguiente tabla amuesa dalgunos de los resultaos diverses de palatalización atopaos ente llingües d'Oïl y llingües d'Oc: {|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2| Llatín ! colspan=2| Llingües d'Oïl ! colspan=2| Llingües d'Oc |- ! Francés antiguu !! Picardu ! Occitanu septentrional !! Occitanu Meridional |- | CAPRA 'cabra' || chievre || kièvre || chevra, chavra || cabra
| CARA 'quería' || chier || kier || cheira || cara
| CĀNIS 'perru' || chien || kien || chen, chin || can |- | CASA 'casa de' || chiese || || chas, chies || casa
| CAMPUS 'campu' || champ || camp || || camp
Comparanza léxica Los numberales en distintes variedaes galorromances son:Indo-european numerals (Eugene Chan) {|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2|GLOSA ! colspan=3|Llingües d'oïl ! rowspan=2|Franco-provenzal |- ! Francésestándar<b>européu !! Picardu !! Valón |- | '1' || æ̃ / yn un / une || ɛ̃ / ɛ̃n || o / un ou / oune || ɔ̃ / jɔnayon / yona |- | '2' || dødeux || dø || dødeûs || do / dwedoux / doves |- | '3' || tʀ̥watrois || tʁwɛ || tʀwɑtrwas || tʀy 'três|- | '4' || katʀ̥øquatre || kɑt || kɑtcate || katʀəquatro|- | '5' || sæ̃kcinq || ʃɛ̃k || sẽkcink || sɛ̃cinq|- | '6' || sissix || sis || ʃiʃchîj || sisêx|- | '7' || sɛtsept || sɛt || sɛtsèt || sesèpt(y)|- | '8' || ɥithuit || ɥit || ytût || ɥihoét(y)|- | '9' || nœfneuf || nɶf || nufnoûf || nunôf|- | '10' || disdix || dis || diʒdîj || didiéux'' |} Los numberales '1' y '2' estremen ente formes de masculín y femenín en francu provenzal.
Referencies