El shina (o Tshina) ye una llingua indoaria del grupu dárdico falada nel Gilgit-Baltistán de Paquistán.

Distribución El Shina falar en valles a gran altor nes estribaciones de Hindukush (Astore, Chilas, Dareil, Tangeer, Gilgit, Ghizer, y delles partes de Baltistan y Kohistan). Tamién se fala en dellos valles asitiaos en Jammu y Caxmir d'India (Gurez, Drass, Kargil, Karkit Badgam y Ladakh).

Históricamente'l Shina movió a dialeutos de burushaski, llingua aisllada d'orixe desconocíu, que foi apostráu a los valles más altos y más periféricos de la rexón. La influencia de la fonoloxía del burushaski inda ye reconocible nel Shina.

En 1981, rexistrábense unos 321,000 falantes de variedá de Gilgit (Gilgiti),Ethnologue y envalórase que'l total contabilizando los falantes d'otres variedaes taría alredor de 550 000. Tamién esisten munchos hablates de Shina en grandes centros urbanos partíos por tod Paquistán como les ciudaes d'Islamabad, Rawalpindi, Lahore, Abbottabad, Hyderabad y Karachi.

Dialeutos La variedá o dialcto principal ye'l Shina de Gilgit (Gilityaa, Kharochya), dellos otros dialeutos importantes son:

Astori Shina, Asturajaa, * Dashkinii, Bounzhey, Shina, * Chilasii, Darelaye Shina, * Shinakii, Shina, * Gulapoorii Shina, * Brokskad (de Baltistán y Ladakh), * Domaaki, * Kohistani Shina, * Palula, * Savi, y * Ushojo."Tribes of the Hindoo Koosh John Biddulph", Sang y meel Publications, p 93

Descripción llingüística Fonoloxía L'inventariu consonánticu del Shina de Gilgit ye'l siguiente: Llabial Alveolar Retroflexa Palatal Velar Glotal Oclusiva Sorda Aspirada Sonora Africada Sorda Aspirada Sonora Fricativa Sorda Sonora Nasal Llateral Rótica Semivocal

Tonu Amás el Tshina tien dos tonos contrastantes, unu de nivel y otru ascendente.

Gramática

Comparanza léxica Los numberales en shina estándar y les otres variedaes de shina rellacionaes con él son:Indo-Aryan Numerals (E. Chan) {|class=wikitable style=text-align:center; |- ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=7| Shina ! rowspan=2| PROTO-SHINA |- ! Brokskat !! Kundal Shahi!! Phalura!! Savi !! Shina !! Kohistani Shina!! Ushojo |- | '1' || ek || yɔk || ɑːk || yɛk || ɛk || ɛk || ɛk || *(y)ɛk |- | '2' || du || duiː || duː || d̪oː || du || dùː || du || *duiː |- | '3' || trə || trɑː || troː || ɬɑː || ʈʂy || ʈʂèː || tʂy || *trɑy

| '4' || ʧor || ʧoːr || ʧoːr || ʨoːɾ || ʧar || ʧɑ̀ːr || ʧar || *ʧoːr |- | '5' || puŋs || pɑ̃ːʤ || pɑːnʤ || pãːɲʥ || poʃ || poʃ || poʃ || *pɑnʧ |- | '6' || ʂæ || ʃɑ || ʂo || ʂʊˑ || ʂă || ʂɑ || ʂɑ || *ʂɑ |- | '7' || sat || sɑt̪ || sɑːt || saːt̪ || sət || sʌt || sɑt || *saːt |- | '8' || əʂʈə || aɑ̃ʃʈ || ɑːʂʈ || aːɕ || ãʂ || ɑ̃ʂ || ɑʈʰ || *aʂʈ- |- | '9' || nu || nɔ̃ː || nũː || n̪oː || nau || nʌ̃õ̯ || nəo || *naw |- | '10' || daʃ || dɑy || dɑːʃ || d̪ɛɕ || dai || dàːy || dae || *daʃ

Pallabres y espresiones comunes Díes de la selmana Asturianu Shina Sánscritu Llunes Tsunduro Sambar Martes Ungaroo Mangal chigre Miércoles Bodo Budh chigre Xueves Bressput Brihaspati chigre Vienres Shooker Suk chigre Sábadu Shimshere Sanisch bar Domingu Adit Adityabar

Referencies

Enllaces esternos

Ethnologue Report for Shina 1992 Sociolinguistic Survey of Shina

Categoría:Llingües dárdiques Categoría:Llingües de Paquistán Categoría:Llingües de la India