Les llingües cushites orientales ye un subgrupu de les llingües cushites, perteneciente a les llingües afro-asiátiques, qu'inclúi más de trenta llinguas. Les llingües son falaes principalmente n'Etiopía, pero tamién en Somalia y Kenia.
La llingua más importante ye'l oromo con unos 21 millones de falantes, siguíu pol somalín faláu por 15 millones de persones en Somalia Etiopía, Xibuti y Kenia, el sidamo faláu por 2 millones de persones n'Etiopía y l'afaro o afar faláu por un millón y mediu de persones n'Eritrea, Etiopía y Xibuti.
La clasificación interna del cusita oriental faise davezu ente les de les tierres altes y les de les tierra baxes. El omo-tana occidental ye una caña propia, según les dos cañes representaes poles llingües yaaku (llingua muerta) y boon (en peligru de desapaición).
Clasificación De les tierres altes Idioma alaaba Idioma buryí (Burji; unos 15.000 falantes) Idioma gedeo Idioma hadiyya (Hadiya; unos 700.000 falantes) Idioma kambaata Idioma libido Idioma sidamo (unos 2 millones de falantes n'Etiopía) De les tierres baxes Llingües rendille-boni Idioma rendille (o rendile) Idioma boni Idioma somalín (unos 15 millones de falantes n'Etiopía, Kenia, Somalia, Yeme y Xibuti) Llingües afar-saho (unos 375.000 falantes n'Etiopía y Somalia) Idioma saho Idioma afar Llingües konso-gidole Idioma konso (Komso; 60.000 falantes n'Etiopía) Idioma dirasha o gidole, kidole, diraytata Idioma oromo (unos 21 millones de falantes n'Etiopía y Kenia; tamién llamáu galla, pero'l nome ye refugáu polos falantes) Llingües dullay Idioma bussa (en peligru) Idioma gawwada Idioma tsamai Llingües Omo-Tana occidentales Idioma arbore Idioma baiso Idioma daasanach Idioma'l molo o elmolo (escastáu; tolos falantes pasáronse al elmolo-samburu) Idioma yaaku (escastáu; tolos falantes pasáronse al mukogodo-maasai) Idioma boon (en peligru, posiblemente sumíu)
Semeyanza léxica El proyeutu ASJP basáu na distancia léxica d'un conxuntu de cognados establez un árbol cladístico pa les semeyances léxiques como'l siguiente:
Que nun coincide dafechu cola clasificación enantes propuesta (basada n'innovaciones fonolóxiques y gramaticales compartíes) avérase abondo.
Comparanza léxica Los numberales para distintes cañes de cushíticu oriental son: {| style="text-align:center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan=2| GLOSA ! colspan=7| Tierres baxes ! colspan=1| Tierres altes |- ! PROTO-DULLAY ! PROTO-KONSOIDE ! PROTO-OROMO ! PROTO-RENDILE-BONI ! PROTO-SOMALÍN ! PROTO-AFAR-SAHO ! PROTO-OMO-TANA ! PROTO-SIDÁMICO |- | 1 || *tokko || *tokko || *tokko || *koːw || *kow || *inik- || *tokko || *mittə |- | 2 || *lakki || *lakki || *lama || *la(m)ma || *lamma || *lamma || *laːma || *lamə |- | 3 || *izzaħ || *sissa || *sadi || *si(d)daħ || *siddeħ || *síoħ || *se(d)di || *sasə |- | 4 || *salaħ || *afur || *afur || *afar- || *afar || *afar || *afur || *soːrə |- | 5 || *χubin || *χen || *ʃani || *ʧan- || *ʃan || *kono- || *ken || *ontə |- | 6 || *tappi || *lehi || *yaha || *liħ || *liħ || *liħ- || *lih || *lehə |- | 7 || *taħħan || *tappa || *tolpa || *tadba || *toddoba || *malħin- || *todoba || *lamara |- | 8 || *seccen || *sette || *saddeti || *siddeti || *siddeːdi || *baħar || *siddet- || *sadditə |- | 9 || *gollan || *sagal || *sagal || *saːgal || *sagaːl || *sagal || *sagal || *honsə |- | 10 || *k1oɗɗan || *χoɗan || *kuɗan || *ta(m)man || *tomon || *taɓan || *to(m)mon || *tarmə
Referencies
Bibliografía Moreno Cabrera, Juan Carlos. Llingües del Mundu Visor. Madrid. 1990. ISBN 84-7774-856-X (Ph.D.-thesis)
Categoría:Llingües d'Etiopía