Petra (n'árabe, البتراء al-Batrā´) ye un importante enclave arqueolóxicu en Xordania, y la capital del antiguu reinu nabateo. El nome de Petra provién del griegu πέτρα que significa piedra, y el so nome ye perfectamente aparente; nun se trata d'una ciudá construyida con piedra sinón, lliteralmente, escavada y esculpida na piedra.
L'asentamientu de Petra alcontrar nun valle angostu, al este del valle de la Aravá que s'estiende dende'l mar Muertu hasta'l Golfu de Aqaba. Los restos más célebres de Petra son ensin dulda les sos construcciones llabraes na mesma roca del valle (hemispeos)sobre manera, los edificios conocíos como'l Khazneh (l'Ayalga) y el Deir (el Monesteriu).
Fundada na antigüedá escontra'l final de sieglu VIII e. C. polos edomitas, foi ocupada nel sieglu VI e. C. polos nabateos que la fixeron espolletar gracies a la so situación na ruta de les caravanes que llevaben el inciensu, les especies y otros productos de luxu ente Exiptu, Siria, Arabia y el sur del Mediterraneu.
Escontra'l sieglu VI d. C., el cambéu de les rutes comerciales y los terremotos sufiertos, conducieron al abandonu de la ciudá polos sos habitantes. Cayó nel olvidu hasta qu'en 1812 el llugar foi redescubierto pal mundu occidental pol esplorador suizu Jean Louis Burckhardt (1784-1817).
Numberosos edificios que les sos fachaes tán direutamente esculpíes na roca, formen un conxuntu monumental únicu, qu'a partir del 6 d'avientu de 1985 ta inscritu na Llista del Patrimoniu Mundial de la Unesco. La zona qu'arrodia'l llugar ye tamién, dende 1993, Parque Nacional arqueolóxicu.
Dende'l 7 de xunetu de 2007, Petra forma parte de les nueves siete maravíes del mundu modernu.
Xeografía Petra atopar a metá de camín ente'l golfu de Aqaba y el mar Muertu a una altitú de 800 a 1396 metros sobre'l nivel del mar nun valle de la rexón montascosa d'Edom, al este del valle del Arabah. Güei, Petra ta alredor de 200 km al sur de la capital xordana Amán, aproximadamente a 3 hores n'automóvil.
La situación de Petra, construyida en gran parte na mesma roca, como si d'una escultura tratárase, ta por eso mesmu embutida ente roques abruptas y empinaes, ente los pasadizos o pequeños cañones escavaos pola erosión de l'agua al traviés de miles d'años. Dispón d'un suministru seguru d'agua, lo que fai que sía un llugar aparente pal desenvolvimientu d'una próspera ciudá. El llugar ye accesible namái per un estrechu senderu de monte pel noroeste, o al este al traviés d'un cañón d'aproximadamente 1,5 km de llargor y hasta 200 metros d'altor, el Siq, l'accesu principal, que nel so llugar más estrechu mide apenes dos metros d'anchu.
La presencia d'agua y la seguridá proporcionada pol allugamientu de Petra fixo d'ella una parada natural na interseición de delles rutes de caravanes que conectabn'Exiptu, Siria y Arabia col sur del mar Mediterraneu, cargaes sobre manera con productos de luxu (especies y seda de la India, de marfil d'África, perlles del mar Roxu y inciensu del sur de Arabia). La resina d'árbol del inciensu (Boswellia) yera acobiciada en tol mundu antiguu como una ufrienda relixosa especialmente pervalible, y tamién como melecina.
L'actividá comercial xenerada poles caravanes y les tases percibíes producíen importantes beneficios pa los nabateos. Como resultáu, la ciudá allugó dende'l sieglu V e. C. un importante mercáu hasta'l sieglu III.
Planu detalláu de la ciudá 700px|center|thumb|Planu detalláu de la ciudá de Petra, en Xordania.
Muralla Camín d'accesu
Cuadráu doble: altos llugaresCuadráu con círculu: fortaleces de los cruzaosCuadráu con barra: escavación
Lleenda detallada Hotel, centru turísticu # Tumba «Djinn» Tumba de los obeliscos (Imaxe) Túnel de conducción d'agua. Sector d'Al-Madras El Siq (Imaxe) Khazné (L'Ayalga)(Imaxe) Terraces con fachaes de tumbes (Imaxe) Teatru romanu (Imaxe) Tumba de Uneishu (Imaxe) Tumba de la urna # Balta corintia(Imaxe) Tumba de los pisos Muralla norte # Balta de Sestu Florentino (Imaxe) Torre Conway Tumba llamada de «Turkmaniyeh» Ninfeo<ol start=19> <li> <li> Vía con columnes (Imaxe) <li> Templu de los lleones alaos <li> Arcu de Traxanu (Triple arcco). <li> Qasr al-Bint (Imaxe) <li> Muséu <li> Canteres (Imaxe) <li> Necrópolis de Umm al-Biyarah <li> El Deir (Imaxe) <li> Qattar ad-Deir 5 <li> Alto llugar de Madhbah <li> Muralla sur <li> Acueductu (Imaxe) <li> Casa de Dorotheos <li> Necrópolis de Mughr an-Nasarah <li> Santuariu d'Al-M'aysrah <li> Biclinium de la urna(Imaxe) <li> Triclinum de los lleones <li> Santuariu de Isis<ol start=37> <li> <li> Santuariu de Umm al-Biyarah <li> Monumentu de la culiebra <li> Alto llugar de Jabal Al-Nmayr <li> Tumbes de Wâdi Al-Nmayr <li> Wadi Farasah (Imaxe de la tumba del xardineru) <li> Tumbes <li> Nichu de l'águila <li> Fortaleza Al-Wu'ayrah de los Cruzaos <li> Gran Templu (Imaxe del Gran Templu) <li> Alto llugar y fortaleza d'Al-Habis <li> Dique (Imaxe) <li> Ilesia (Imaxe del mosaicu de la ilesia) <li> Alto llugar de Djebel Khubtha (Vista dende'l cume) <li> Wadi Siyagh (Imaxe) Del 2 y 3 al 50. Khazne al-Firaun
Xeoloxía thumb|Arenisca dorada y colorada. Petra ye una ciudá d'orixe nabateo asitiada metanes cantiles predresos, roques y piedres vense perdayures. El llugar ta compuestu d'arenisca, una roca detrítica formada a partir del agregamientu y cementación o diagénesis de los granos d'arena. Ye, poro, una roca coherente y duro.
Petra ta asitiada nuna rexón con una fuerte sismicidad: atópase onde la Placa Arábiga dixebrar de la Placa África. La sismicidad del sitiu vese reforzada pola proximidá del Gran Valle del Rift. Nos años 363, 419, 551 y 747, dellos terremotos estropiaron la ciudá y los sos monumentos.
La capa freática d'agua salada esistente debaxo de Petra xubió y produció el deterioru de la base de munchos monumentos.
Alredor de Petra, pueden atopase roques que contienen xil, que los nabateos fueron capaces d'estrayer nes canteres pa fabricar formigón resistente a l'agua.
Estes carauterístiques xeolóxiques dexaron a los habitantes de Petra poder despintase y protexese de los ataques esternos.
Riego
L'agua ye necesaria pal desenvolvimientu de les actividaes humanes. Les fontes son escases nesta rexón de clima semidesértico. Ye l'agua d'agua, cerca de 150 mm al añu, anguaño de 50 a 250 mm la qu'asegura les necesidaes esenciales. Les fontes namái podríen apurrir agua pa unes poques families. Los nabateos construyeron un sistema de recoyida y redistribución d'agua, con regles pa la so distribución a los habitantes.
Petra, asitiada nuna depresión, podía recuperar les agües d'una cuenca pluvial de 92 km² gracies a la relativa impermeabilidad de les roques.Christian Puxanza y Jean-Marie Dentzer,Petra, la ciudá de les caravanes, páxines 60, 61 y 62. Esta baxa permeabilidá del suelu plantega munchos problemes, como les inundación, que son bien destructives. Ello ye que hasta que foi esviáu nel sieglu XX, el ríu Wadi Musa (Uadi Moisés), que flúi dende la fonte de Ayn Moussa (fonte de Moisés) nel Siq, hasta l'aldega de Gaia, yera responsable de mortíferos llenes como la del añu 1963. Tamién hai un pequeñu Siq que se suma al Siq principal cerca de les tumbes reales.
Nel sieglu I, Estrabón diz que'l pueblu de Petra tien fontes a esgaya, yá sía pa fines domésticos o pa regar los sos xardinos.
thumb|L'acueductu escaváu na roca pa enriar l'agua.
Les instalaciones de recoyida y distribución d'agua p'almacenala y tresportala al traviés d'un terrén tan serrapatosu inda son visibles, incluyíos un dique o presa hidráulica y dellos banzaos. Tamién hubo una amplia rede de cisternes. Nel nordeste y sureste de Petra, les agües fluyíen al Siq en galeríes escavaes na roca y recubiertes con pasta resistente a l'agua, o por aciu una rede hidráulica de tuberíes selemente inclinaes, feches de cerámica. La rede alimentaba d'agua munchos banzaos y un ninfeo o fonte pública. Una rede de mayor caudal tamién podía captar l'agua de manantiales y zones más remotes p'alimentar a los barrios más altos. Estes redes llevaben unos 40 millones de llitros d'agua per día a Petra.
El sistema de distribución d'agua comparar col de Roma, de la mesma dómina, y tamién bien avanzáu, anque'l tamañu de les dos ciudaes yera bien distinta, Roma taba muncho más poblada. Sicasí, yera abondu pa cubrir les necesidaes de la ciudá.
L'agua, de vital importancia, foi tamién el talón d'Aquiles de la ciudá. Asina los romanos cortaron l'acueductu mientres un asediu de la ciudá col fin de llograr una rindición más rápida d'habitantes.
El resultáu d'esti control de l'agua xeneró, na so dómina, un auténticu oasis artificial. Los restos d'estes instalaciones inda son visibles.
Agricultura y ganadería Cuando la ciudá taba en plena puxanza, l'agua utilizábase principalmente pal consumu de persones y ganáu y, nuna fase posterior, pa regar xardinos.
Los ceberes, la cebada o'l trigu, los árboles frutales y les vides probablemente cultiváronse en Petra. Les prenses que s'atoparon escavaes na roca, daten de la dómina de la dominación romana que dio al vinu gran importancia.
Anguaño, les téuniques agrícoles qu'utilizaron son visibles por tol llugar: como cultivos en terraces nel sector de Zurrabeh, creaes pa lluchar contra la erosión del suelu y llograr mayores rendimientos.
Dende l'abandonu del asentamientu, la falta de caltenimientu de les instalaciones d'agua provocó la destrucción de la mayor parte de los diques y preses. Namái unes poques muertes son inda visibles, como les obres dedicaes a la distribución de l'agua nel llugar denomináu "Xardín Romanu".
Anguaño, los fataos de cabres ver por tol asentamientu de Petra. La so doma quedó demostrada dende'l Neolíticu.
Historia
La historia de Petra ye llarga, la so valle yera bien envaloráu pol so fácil defensa. Sicasí, los sos primeros habitantes fueron nómaes, nun hai buelgues físiques de les viviendes más qu'a partir de la dómina nabatea, una y bones esta civilización construyó y vivió ellí mientres enforma tiempu. Tres el periodu bizantín, el llugar ye práuticamente abandonáu, polo qu'hai poques fontes que remembren esi momentu, lo que fai difícil reconstruyir la historia de la ciudá mientres un llargu periodu. Tres el redescubrimientu de la ciudá por Jean Louis Burckhardt en 1812, atopóse nos escritos de l'antigüedá munches fontes que remembren la historia de Petra.
center|thumb|800px|Vista panorámica del Altu llugar del Sacrificiu na parte inferior de la ciudá de Petra.
Neolíticu
Los descubrimientos nel sitiu de Beidha, a pocos quilómetros de Petra, demostraron la esistencia d'instalaciones sedentaries que daten d'un periodu envaloráu ente los años 30 000 y 10 000 e. C. L'establecimientu más antiguu atopáu en Petra data de la Edá del Fierro.
Antigüedá El llugar yera un santuariu relixosu, políticu y cultural.
Periodu edomita
Acordies con Lleón de Laborde, les primeres buelgues de les instalaciones sedentaries edomitas nel sitiu de Petra remóntense a la fin del sieglu VIII e. C. Esti pueblu apoderaba entós tola rexón. Los edomitas optaron por instalar se en Umm al-Beira, jlas llombes cercanes a Petra, yá que s'atoparon dellos allugamientos nos cumes. El mesmu llugar ocupáu más tarde polos nabateos, probes constructores, pero bien reputaos pola cerámica.
La rexón sufrió numberoses incursiones per parte de les tribus israelites, pero permaneció sol control de los edomitas siquier hasta l'anexón del territoriu edomita al Imperiu persa.