Saarbrücken (; en francés Sarrebruck [saʁ'bʁyk]; en renano Saarbrigge [zɐ̯ːˈbrıgə]) ye una ciudá d'Alemaña, capital y conceyu más pobláu del estáu federáu del Sarre.
Ta asitiada na vera del ríu Sarre, nel suroeste d'Alemaña, y trátase d'una ciudá fronteriza que llinda al sur cola rexón de Lorena (Francia). Gracies a la llibertá de movimientos en territoriu de la Xunión Europea, Saarbrücken convirtióse nun nuedu de comunicaciones y collabora de forma activa en delles agrupaciones europees de cooperación territorial xunto con Francia, Bélxica y Luxemburgu.
Oficialmente una ciudá dende 1322, los sos oríxenes remontar a la esistencia del condáu de Saarbrücken na edá Media, magar el so plenu desenvolvimientu algamar nel sieglu XIX cola Revolución Industrial y l'impulsu de la minería en tiempos del Imperiu alemán. Anguaño, la economía llocal ta basada nel sector industrial y na investigación y desenvolvimientu de nueves teunoloxíes, sofitaes pol llabor académica de la Universidá del Sarre. La población supera los 170.000 habitantes.
Por cuenta de la so condición xeográfica, Saarbrücken (según tol Sarre) foi un territoriu apostáu ente Alemaña y Francia dende'l sieglu XVIII hasta finales de la Segunda Guerra Mundial, con frecuentes cambeos de soberanía. En dos causes foi capital d'un enclave independiente: mientres el Territoriu de la Cuenca del Sarre (1920-1935) y col protectoráu del Sarre (1947-1956). Dempués de que los sarrenses votaren en contra d'una constitución que los definía como «territoriu européu», Francia y Alemaña alcordaron en 1957 la integración del Sarre na República Federal Alemana, poniendo fin a disputes anteriores.
Los símbolos turísticos más importantes de la ciudá son el castiellu de Saarbrücken, la ilesia luterana de Ludwigskirche y les numberoses pontes que traviesen el ríu Sarre.
Toponimia El topónimu Saarbrücken podría traducise lliteralmente al asturianu como «pontes del Sarre» (Brücken ye'l plural de Brücke, ponte n'alemán). Saar (Sarre n'alemán) deriva de la pallabra céltica Sara (corriente d'agua) y del nome del ríu mientres l'Imperiu romanu, Saravus. Sicasí, tien de tenese en cuenta que la primer ponte construyida na zona, Alte Brücke, data del sieglu XVI, asina qu'esisten delles teoríes sobre'l términu.
La más estendida fai mención al nome históricu Sarabrucca, deriváu de la pallabra briga (roca en célticu), que foi afecha como Brocken n'altu alemán y qu'apaeció nel primer documentu llocal nel añu 999. Según el conceyu, la pallabra brucca deriva de la xermánica bruco que significa «pandorial» o «gorbizal», en referencia a les güelgues cercanes.
Historia
Edá Antigua y Edá Media left|thumb|Restos d'un altar mitraico en Halberg, nes contornes de la ciudá. El primer asentamientu del que se tien constancia foi un pobláu de los mediomátricos nel periodu antes de Cristu. Cuando Xuliu César conquistó la Galia nel sieglu I, tola zona foi incorporada al Imperiu romanu y alzaron el vicus de Saravus, nes veres del ríu Sarre, que sirvía como puntu d'intersección de les rutes comerciales Metz-Worms y Tréveris-Estrasburgu. Esta situación caltener hasta finales del sieglu IV, cuando los alamán destruyeron el castrum y el vicus y espulsaron a los romanos. Más tarde, l'área quedó so control de los francos (sieglu V) y de los merivingios (sieglu VI), quien crearon la villa de Merkingen sobre les ruines. En 925 l'área foi incorporada al Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.
La primer referencia a «Saarbrücken» ye una escritura de donación del añu 999, pola que l'emperador Otón III apurrió'l castellum Sarabrucca («castiellu de la ponte del Sarre») a los obispos de Metz, quien de la mesma lo convirtieron nun feudu. En 1080 creóse'l Condáu de Saarbrücken, cola ciudá homónima como capital, y formóse un asentamientu alredor de la fortificación. En 1168 el castiellu foi parcialmente destruyíu pol Conde Simón I so les órdenes del emperador Federico I Barbarroja.
Ente 1321 y 1322, el Conde Xuan I dio privilexos de ciudá a Saarbrücken y a la villa pesquera de Sankt Johann, asitiada nel bancu opuestu del ríu Sarre. Dambes villes recibieron alministración conxunta y esanicióse la servidume. Dende 1381 hasta 1797 los terrenes quedaron so dominiu del Estáu Imperial de Nassau-Saarbrücken, controláu pola Casa de Nassau.
Edá Moderna En 1546, mientres l'imperiu de Carlos V, instalóse la primer ponte que conectaba Saarbrücken con Sankt Johann, l'actual Alte Brücke (n'asturianu, «ponte vieya»). Años dempués, el conde Lluis II de Nassau-Weilburg ordenó la construcción d'un nuevu castiellu d'estilu renacentista sobre les ruines del anterior, nel que terminaría estableciendo'l so delegación, y foi'l fundador de la primer escuela secundaria local, el Ludwigsgymnasium.
Dende'l sieglu XVII, la hestoria de Saarbrücken tuvo amestada a les disputes territoriales. Nel intre de la Guerra de los Trenta Años, el territoriu de l'actual Sarre foi ocupáu poles tropes del Cardenal Richelieu (al serviciu del rei Lluis XIII de Francia), lo que significó la fuxida de casi tola población. Y en 1677, en plena Guerra francu-neerlandesa, el rei Lluis XIV de Francia ordenó la destrucción casi total de Saarbrücken. La rexón del Sarre terminaría siendo retornada a un afaráu Imperiu Xermánicu, anque dellos enclaves como Saarlouis quedaron so alministración francesa. thumb|250x250px|Castiellu y ciudá de Saarbrücken (1770). Un sieglu dempués, Saarbrücken foi reconstruyida mientres el reináu del Conde Guillermo Enrique de Nassau. Nel ámbitu económicu, les mines de carbón fueron nacionalizaes y desenvolviéronse polítiques pa establecer un modelu proto-industrial que sentaría les bases de la puxante industria llocal. Amás, encargó al arquiteutu barrocu Frédéric-Joachim Stengel la construcción d'edificios como la Friedenskirche (1745), el Conceyu (1750), la Basílica de San Xuan (1758) y la protestante Ludwigskirche (1778).
En 1793, la ciudá foi tomada poles tropes revolucionaries franceses. En virtú de los trataos de Campo Formio y Lunéville, l'Imperiu Xermánicu tuvo que dexar el condáu de Saarbrücken a Francia.
Edá Contemporánea Dempués de dos décades so alministración francesa, Saarbrücken quedó so control del reinu de Prusia gracies al Congresu de Viena de 1815. Coincidiendo cola revolución industrial, el conceyu beneficiar de la so condición fronteriza y especializóse na producción de carbón y fierro, según nel tresporte de materies primes de Renania. En 1852 inauguróse la estación de tren que xunía les redes ferroviaries de Prusia y Francia, y en 1860 el ríu Sarre foi conectáu coles canales franceses.
Col españíu de la Guerra franco-prusiana en 1870, Saarbrücken foi'l primer oxetivu de les tropes franceses qu'ocuparon el Sarre el 2 d'agostu. Según la tradición oral, el príncipe Napoleón Eugenio Luis Bonaparte disparó'l so primer cañón nesi combate. Sicasí, los prusianos recuperaron el control de la plaza'l 4 d'agostu, dos díes depués, y de ende pudieron avanzar hasta Metz na batalla de Spicheren. Poro, esta ciudá foi parte del Imperiu alemán.
El 1 de xineru de 1909 les villes de Saarbrücken, Sankt Johann y Malstatt-Burbach fueron fundíes na actual ciudá de Saarbrücken.
Nel intre de la Primer Guerra Mundial la llocalidá foi bombardiada dos veces, causando graves daños a la industria y nucleu urbanu. Al términu del conflictu, y en virtú del Tratáu de Versalles de 1919, Saarbrücken dexó de ser alemana y convirtióse na capital del Territoriu de la Cuenca del Sarre, un país provisional so alministración de la Sociedá de Naciones dende 1920 hasta 1935, cuando taba prevista una consulta pa decidir la so estatus. Amás, los franceses quedar col control de les mines de carbón en compensación polos daños de la guerra. El 13 de xineru de 1935 tuvo llugar el referendu y más del 90% de la población votó a favor de tornar con Alemaña, frente a un 8% que sofitaba'l statu quo y un 0,8% que reclamaba xunise a Francia. Saarbrücken pasó a ser la capital del Gau Westmark y, en señal d'agradecimientu, el Tercer Reich construyó'l Teatru Nacional del Sarre (1938). thumb|Mercáu de Saarbrücken mientres la Segunda Guerra Mundial. Saarbrücken volvió ser oxetu d'ataques mientres tola Segunda Guerra Mundial por cuenta de la so posición xeográfica, en metá de la Llinia Sigfrido, y sufrió continuos bombardeos tantu de la Real Fuercia Aérea Británica como de la Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos. Pa cuando exércitu d'Estaos Xuníos llogró faese col so control el 20 de marzu de 1945, más del 75% de los edificios de la ciudá taben en ruines. Tres la rindición, tol Sarre quedó so la zona d'ocupación francesa.
En 1947, Saarbrücken integrar nel Protectoráu del Sarre, un territoriu independiente so control de Francia y que cuntaba cola so propia constitución. Un añu más tarde inauguróse la Universidá del Sarre.
Francia y Alemaña Occidental alcordaron en 1954 la creación d'un estatutu que definía a Sarre como «territoriu européu» y que, en casu de ser aprobáu, convertiría a Saarbrücken na capital de facto de toles instituciones de la futura Xunión Europea. Sicasí, los sarrenses votaron mayoritariamente «Non» nel referendu de 1955 y esa victoria foi interpretada como una reafirmación del so xermanismu. Por esta razón, los primeros ministros francés y alemán, Guy Mollet y Konrad Adenauer, axustaron la integración de Sarre n'Alemaña.
Situación actual Dende'l 1 de xineru de 1957, Saarbrücken convertir na capital y ciudá más poblada del estáu federáu del Sarre, dientro de la República Federal d'Alemaña (RFA, actual Alemaña), y beneficióse de la conexón al sistema de tresportes xermanu. La pertenencia a Alemaña caltúvose nel tiempu ensin que surdieren nueves disputes territoriales. En 1965 roblóse'l primer alcuerdu d'hermandá cola ciudá de Nantes (Francia).
Arriendes de la reforma alministrativa de 1974, Saarbrücken absorbió 11 pueblos cercanos y vio ampliada la so población a 200.000 habitantes. Los alcuerdos d'hermandá ampliar en 1975 a Tblisi (Xunión Soviética, actual Xeorxa) y Cottbus, lo que convertía a la capital del Sarre na segunda ciudá de la RFA hermanada con otra d'Alemaña Oriental. En 1999 celebráronse mil años dende la primer mención nun documentu oficial.
Xeografía Allugamientu centre|thumb|800x800px|Panorámica de la ciudá dende'l muriu del Castiellu de Saarbrücken.
Saarbrücken ta allugada al sur del estáu federáu del Sarre, tien un área total de 167,07 km² y atópase a 230 metros sobre'l nivel del mar. Trátase d'una ciudá fronteriza que llinda al sur cola rexón de Lorena (Francia), y que la so carauterística ye la proximidá con otros enclaves europeos. Los conceyos más cercanos por importancia son Metz (69 km), Luxemburgu (99 km), Estrasburgu (119 km), Nancy (121 km) y Mannheim (134 km).
La ciudá aprovechó la so posición xeográfica, reforzada col alcuerdu de movilidá de Schengen, pa convertise nun nuedu de tresporte européu. Esiste una vía de Tresporte Exprés Rexonal (TER) que coneuta a los alemanes con Metz, ya inclusive la tranvía de Saarbrücken tien final de trayeutu na francesa Sarreguemines, dixebraes a solu 15 km de distancia.
El principal ríu de Saarbrücken ye'l ríu Sarre, qu'enfusa nel cascu urbanu pela zona suroeste. Pasáu esti espaciu, el cursu sigue hasta Francia y desagua nel ríu Moselle.
Noroeste: Püttlingen Norte: Riegelsberg Nordeste: Sankt Ingbert Oeste: Völklingen 75px Esti: Mandelbachtal Suroeste: Forbach (Francia) Sur: Alsting (Francia) Sureste: Sarreguemines (Francia)
Clima Saarbrücken presenta un clima templáu oceánicu (Köppen: Cfb) que ta marcáu pola so alloñanza de la mariña. El nivel añal de precipitaciones ye abondosa y relativamente estable a lo llargo del añu, con una media añal de 863 mm. Per otru llau, el mugor relativo mediana ye del 79 per cientu. Hai una media añal de 1.607 hores de sol, bien amenorgaes mientres los meses d'iviernu.