thumb|250px|Imaxe alegórica del primer conceyu ecuménicu celebráu en Nicea nel añu 325. Sicasí amuésase'l testu del Símbolu Niceno-Constantinopolitano del segundu conceyu ecuménicu celebráu en Constantinopla nel añu 381 col inicial πιστεύομεν (creemos) sustituyíu por πιστεύω (creo), como na lliturxa. Un conceyu ecuménicu ye una asamblea celebrada pola Ilesia católica y les Ilesies ortodoxes con calter xeneral a la que son convocaos tolos obispos pa reconocer la verdá en materia de doctrina o de práutica y proclamala. El términu conceyu provién del llatín concilium, que significa "xunta". Ecuménicu, provién del llatín oecumenicum, traducción de la mesma del griegu οἰκουμένoν, que significa (mundu) habitáu.
La xunta d'apóstoles y presbíteros celebrada en Xerusalén, hacia l'añu 50, nun se cunta como conceyu ecuménicu.Alejandro Mejía Pereda, La Vida de la Ilesia (Editorial Progresu 1985 ISBN 978-96-8436342-7), p. 64Jürgen Roloff, Fechos de los Apóstoles (Ediciones Cristiandad 1984 ISBN 978-84-7057360-6), p. 297
Los conceyos ecuménicos numberar del I al XXI, y estrémense en dos grupos: griegos y llatinos, según tuvieren llugar n'Oriente o Occidente. Los conceyos griegos fueron convocaos polos emperadores de la dómina que, xeneralmente, presidir. Los conceyos llatinos fueron convocaos polos papes.
Los conceyos de la Ilesia católica son convocaos pol papa y presidíos por él o por un delegáu so, y nellos va haber de tar representada una mayoría de los obispos de les provincies eclesiástiques. Pa la validez de los sos alcuerdos ye precisu, como condición sine qua non, la sanción del mesmu papa.
Conceyos pre-Nicenos Los conceyos o sínodos pre-Nicenos fueron, na so mayor parte, xuntes de naturaleza rexonal, nunca llegando a axuntar a tolos obispos de la Ilesia. A pesar d'eso, estos conceyos yeren bien importantes pa clarificar dellos aspeutos doctrinales o disciplinares nos principios del Cristianismu y les sos decisiones, polo xeneral, son siguíes por munchos cristianos y obispos que nun participaron nestos alcuentros. L'exemplu más paradigmáticu d'estos conceyos ye'l Conceyu de Xerusalén (49 d. C.), que lliberó a la Ilesia cristiana naciente de les regles antigües de la Sinagoga y, por eso, marcó definitivamente la desvinculación del cristianismu del xudaísmu y confirmó pa siempres l'ingresu de los xentiles (non-xudíos) na cristiandá. El primer conceyu coles mires d'axuntar a tolos obispos de la Ilesia, y polo tanto ecuménicu, realizóse solamente en 325 y llamóse Primer Conceyu de Nicea.
Núm.Papa mientres el ConceyuLlocalización y designaciónAñu de celebración delConceyuTemes principales San Pedro Xerusalén Seronda de 51 Los convertíos del paganismu (nuevos cristianos) exentos de ciertes práutiques de la llei mosaica, como la circuncisión. Vease discutiniu de la circuncisión San Victor I Conceyu (Sínodu) de Roma 197 Esamina la cuestión de la fecha de la Pascua, que se celebra de manera distinta n'Oriente y Occidente. San Esteban I Conceyu (Sínodu) de Cartago 256 Cipriano, obispu de Cartago, axunta 87 obispos africanos. Alderiquen el Cisma novaciano. Conceyu (Sínodu) d'Elvira 306 Axunta 19 obispos y 24 presbíteros de la península Ibérica. Decreten el celibatu del cleru. San Silvestre I Conceyu (Sínodu) de Galia 314 Constantín convoca n'Arles, 33 obispos africanos, intentáu evitar el Cisma donatista.
Conceyos griegos
Nicea I
Del 20 de mayu al 25 de xunetu de 325, convocáu pol emperador romanu Constantín I, que tuvo presente, y presidíu pol Obispu Osio de Córdoba, qu'actuó en representación del Papa. Formuló la primer parte del Símbolu de fe conocíu como'l Credo Niceno, definiendo la divinidá del Fíu de Dios, y afitáronse les feches pa celebrar la Pascua.
Constantinopla I
Ente mayu y xunetu de 381, convocáu pol emperador romanu Teodosio I y presidíu socesivamente pol Patriarca d'Alexandría Timoteo, el Patriarca d'Antioquía Melecio, el Patriarca de Constantinopla Gregorio Nacianceno, y el so socesor el Patriarca de Constantinopla Nectariu. El papa Dámaso I nun unvió representación.
Formuló la segunda parte del Símbolu de Fe, conocíu como'l Credo Niceno Constantinopolitano, definiendo la divinidá del Espíritu Santu. Condergar a los siguidores de Macedoniu I de Constantinopla, por negar la divinidá del Espíritu Santu (Macedonianismu).
Éfesu
Del 22 de xunu al 17 de xunetu de 431, convocáu pol emperador romanu d'oriente Teodosio II, y presidíu pol Patriarca d'Alexandría Cirilo, el conceyu denunció les enseñances de Nestorio (nestorianismu, tamién conocíu como difisismu) como errónees, decretándose que Xesús yera una persona y non dos persones distintes. El Papa mandó como mandaos a los obispos Felipe, Arcadio y Proyeutu.
Proclamó a Xesucristu como la Pallabra de Dios Encarnada y a María como la Madre de Dios. Condergar al obispu de Constantinopla Nestorio, y anovóse la condena de Pelagio y los sos siguidores.
Este conceyu y posteriores nun son reconocíos pola Ilesia Católica Apostólica Asiria del Oriente.
Calcedonia
Del 8 d'ochobre al 1 de payares de 451, convocáu pol emperador romanu d'oriente Marcianu, y presidíu pol Patriarca de Constantinopla Anatolio. El Papa mandó como'l so representante personal al obispu Pascanio. Proclamó a Xesucristu como totalmente divín y totalmente humanu, dos naturaleces nuna persona.
Refugó la doctrina contraria (monofisismu), aniciándose la dixebra de les Ilesies que la acepten: les Ilesies ortodoxes orientales, como la Ilesia Copta, la Ilesia Apostólica Armenia, la Ilesia Xacobita y la Ilesia Ortodoxa Malankara, de la India.
Constantinopla II
Del 5 de mayu al 2 de xunu de 553, convocáu pol emperador romanu d'oriente Xustinianu I, y presidíu pol Patriarca de Constantinopla Eutiquio. Allegó en persona'l papa Vigilio. Confirmó les doctrines de la Santa Trinidá y la persona de Xesucristu. Condergar los errores d'Oríxenes y dellos escritos de Teodoreto; del obispu de Mopsuestia Teodoro, y del obispu d'Edesa Dibes.
Constantinopla III
Del 7 de payares de 680 al 16 de setiembre de 681, convocáu pol Emperador romanu d'oriente Constantín IV, y presidíu por él en persona. Tamién se conoz como Conceyu Trullano. Definió dos voluntad en Cristu: divina y humana, como dos principios operativos. Condergóse'l Monotelismu.
Nicea II
Del 24 de setiembre al 23 d'ochobre de 787, convocáu por Irene, rexente del emperador romanu d'oriente, Constantín VI, y presidíu pol Patriarca de Constantinopla, Tarasio. Foi ratificáu pol papa Adriano I. Afirmó l'usu d'iconos como xenuina espresión de la fe cristiana, regulándose la veneración de les imáxenes sagraes.
Constantinopla IV
Pa la Ilesia católica, l'octavu conceyu ecuménicu, Constantinopla IV, ye aquel que, convocáu pol emperador bizantín Basilio I, depunxo y escomulgó a Focio y rehabilitó a Ignacio de Constantinopla.
El Conceyu de Constantinopla de 879–880, convocáu pol mesmu emperador bizantín Basilio I, ye llamáu Cuartu conceyu de Constantinopla por dellos teólogos de la Ilesia Ortodoxa. Rehabilitó a Focio, y condergó la adición al Credo Niceno de la Cláusula Filioque.
Constantinopla V
El quintu conceyu de Constantinopla, de 1341 hasta 1351, consideráu como'l postreru poles Ilesies Ortodoxes, onde se resuelven cuestiones con respectu al hesicasmo y la disputa sobre la "lluz increada" ente'l téologo bizantín Gregorio Palamás y el llatín Barlaam de Seminara.
Conceyos llatinos
Laterano I
Foi convocáu pol papa Calistu II n'avientu de 1122, darréu dempués del Concordatu de Worms que punxo fin a la querella de les invistidures; aboliéndose'l derechu, que reclamaben los príncipes, a investir dignidaes y tener beneficios eclesiásticos. Remató en 1123.
Laterano II
Foi convocáu por Inocenciu II en 1139, y encaró l'asuntu de los falsos pontífices, la simonía, la usura, les falses penitencies y los falsos sacramentos. Condergar a Arnaldo de Brescia.
Laterano III
Convocáu sol papa Alexandru III en 1179, pa condergar a los albigenses y valdenses, y de nuevu la simonía. Dictáronse munches disposiciones pa la reforma moral de los miembros de la Ilesia.
Laterano IV
Foi convocáu so l'autoridá del papa Inocenciu III en 1215, pa condergar delles herexíes: de los albingenses, de los valdenses, del abá Joaquín de Fiori, y otres. Ellaboróse un creu más estensu, contra los albigenses.
Lyon I
Convocáu en 1245, y presidíu por Inocencio IV; namái s'encetaron problemes morales y disciplinares de la Ilesia. Escomulgóse y depunxo al emperador Federico II y convocóse una cruzada encabezada pol rei Lluis IX de Francia (San Luis), qu'asistió al conceyu. y vivió en Portugal.
Lyon II
Foi convocáu por Gregorio X en 1274, y consiguióse una curtia unión cola Ilesia d'Oriente, que taba dixebrada de Roma dende'l llamáu Cisma d'Oriente. Promulgáronse normes pa la eleición del papa. Añadióse la cláusula Filioque al símbolu Constantinopolitano.
Vienne
Convocáu por Clemente V (1311-1312), el primer papa residente n'Avignon. Trátase de los errores de los Templarios, Fraticelli, Beguardos y Beguinas, de Pedro Juan Olivi. Abolióse la orde de los Templarios. Dictáronse normes pa reformar al cleru.
Constanza
Convocáu por Martín V (1414-1418). Condergó les afirmaciones de Jan Hus, Wicleff y otros. Tamién s'ocupó de les divisiones na Ilesia provocaes pol Cisma d'Occidente. Ye consideráu conceyu ecuménicu namái nes sos últimes sesiones (XLII-XLV), cuando lo legitimó Gregorio XI al convocalo formalmente.
Basilea
Convocáu por Eugenio IV (1431-1445) pa buscar la pacificación relixosa de Bohemia. Celebrar en Basilea, Ferrara y Florencia. Intentóse la unidá colos ortodoxos, ensin resultaos, y la de los armenios y xacobitas cola Ilesia de Roma.
Laterano V
Convocáu en 1511 (empezó en 1512) pol Papa Xuliu II y clausuráu por Lleón X en 1517. La so tema central foi la reforma de la Ilesia, decretándose disposiciones disciplinaries. Propúnxose una cruzada contra los turcos, que nun llegó a realizase.
Trento
Convocáu por Pablo III (1545-1563) pa tratar la tema de la dixebra de la Ilesia pola reforma protestante. Tamién s'ocupó de munchos temes doctrinales, morales, y disciplinares. Decretóse sobre la Xustificación, los Sacramentos, la Eucaristía, el Canon de la Sagraes Escritures y otres temes, con variaes disposiciones disciplinares. Condergar les idees de Lutero y otros reformadores. Foi'l conceyu más llargu y nel que se promulgaron más decretos dogmáticos.
Vaticanu I
Convocáu por Pío IX en 1869, tuvo qu'atayase'l 20 de setiembre, por tomar de Roma por Garibaldi. Trató les temes de la fe y constitución de la Ilesia. Definióse la potestá del Romanu Pontífiz y el so infalibilidad cuando fala ex cathedra en temes de fe y moral.
Vaticanu II
Convocáu por Xuan XXIII (1962-1965) que presidió la primer etapa, hasta seronda de 1962; les tres sesiones siguientes fueron convocaes y presidíes por Pablo VI, el so socesor. Foi un conceyu pastoral, non dogmáticu.
Los XXI conceyos ecuménicos citaos, son los reconocíos pola Ilesia católica.
De la Ilesia católica
Según los cánones 337 y 341 del Códigu de Derechu Canónicu, un conceyu ecuménicu (ecuménicu: universal, esto ye, tola Ilesia católica) ye una xunta de tolos obispos de la Ilesia pa cavilgar sobre punto de doctrina y de disciplina que precisen de ser esclariaos, promulgar dogmes, correxir errores pastorales, condergar herejíes y, d'últimes, resolver sobre toles cuestiones d'interés pa la Ilesia universal. "Pertenez puramente al Romanu Pontífiz convocar el Conceyu Ecuménicu, presidilo personalmente o per mediu d'otros, treslladalo, suspendelo o eslleilo, y aprobar los sos decretos".Códigu de Derechu Canónicu, can. 338 §1 Asina nun ye necesariu que'l Papa tea presente pa celebrar un conceyu, pero por que seya válidu ye necesaria la so confirmación.