L'agricultura ecolóxica, orgánica o biolóxicaNos países de fala inglesa empleguen el términu organic [‘orgánica'], ente que les llingües xermániques, como'l alemán, tienden a falar de biologische [‘biolóxica']. ye un sistema de cultivu d'una esplotación agrícola autónoma basada nel usu óptima de los recursos naturales, ensin emplegar productos químicos sintéticos, o organismos xenéticamente modificaos (OGMs) —nin p'abonu nin pa combatir les plagues—nin pa cultivos, llogrando d'esta forma llograr alimentos orgánicos al empar que se caltién la fertilidá de la tierra y respétase el mediu ambiente. Tou ello de manera sostenible, equilibrada y mantenible.Robert C. Oelhaf. Organic agriculture: economic and ecological comparisons with conventional agriculture. 271 páxines. (1978).Directorate General for Agriculture and Rural Development of the European Commission What is organic farming?

Los principales oxetivos de l'agricultura orgánica son el llogru d'alimentos saludables, de mayor calidá nutritiva, ensin la presencia de sustancies de síntesis química y llograos por aciu procedimientos sostenibles. Esti tipu d'agricultura ye un sistema global de xestión de la producción, qu'amonta y realza la salú de los agrosistemas, inclusive la diversidá biolóxica, los ciclos biolóxicos y l'actividá biolóxica del suelu. Esto consíguese aplicando, siempres que seya posible, métodos agronómicos, biolóxicos y mecánicos, en contraposición al usu de materiales sintéticos pa desempeñar cualquier función específica del sistema. Esta forma de producción, amás de contemplar l'aspeutu ecolóxicu, inclúi na so filosofía'l meyoramientu de les condiciones de vida de los sos prauticantes, de tala forma que'l so oxetivu apegar a llograr la sostenibilidá integral del sistema de producción agrícola; esto ye, constituyise como un agrosistema social, ecolóxicu y económicamente sostenible.

L'agricultura natural, l'agricultura indíxena, l'agricultura familiar, l'agricultura llabradora, son tipos d'agricultura natural que busquen l'equilibriu col ecosistema, son sistemes agrícoles sostenibles, que se caltuvieron a lo llargo del tiempu en distintes rexones del mundu buscando satisfacer la demanda d'alimentu natural y nutritivu a les persones y los animales, de manera que el agroecosistema caltenga l'equilibriu. L'agricultura biodinámica, y la permacultura, comparten dalgunos de los sos principios y métodos, pero son más recién.

== Tipos de cultivos Unu de los cultivos más usáu, por ser bien práuticu, ye l'empléu de bancales. Esti sistema ye básicu de l'agricultura biodinámica, establecida por Rudolf Steiner en 1924. Nesti manera faen divisiones nel terrén d'aproximadamente 1 m d'anchu y la llongura que se deseye. Al nun dexar más de 1 m d'anchu tien la ventaya de que puede trabayase el bancal ensin tener que trialo, y asina nun s'amacigar la tierra de cultivu. Ye conveniente por tanto dexar ente bancal y bancal un pasu fayadizu.

Han de tar en función de l'adaptación al mediu, la so resistencia/tolerancia a les plagues y enfermedaes y de la so rentabilidá económica. Na midida de lo posible haber de caltener una diversidá biolóxica, alternando o entemeciendo variedaes distintes. La biodiversidá vien dada pola integración de componentes a distintos niveles: edáfico (merucos, bacteries beneficioses, fungos, nódulos de rhizobium); especies monteses (un 30% de plantes adventicias); rotación de cultivos. Esta biodiversidá dientro del ecosistema agrariu apurre estabilidá, resistencia y sostenibilidá frente a seques, plagues, etc.

Los llabradores pueden utilizar granes que'l so orixe pueden ser de cultivu convencional, por cuenta de la dificultá p'atopar granes producíes con criterios ecolóxicos. Les redes de granes, cada vez más estenses, ocupar de recuperar variedaes de granes locales, bien afeches a la redolada y ensin cambeos xenéticos.

Control de plagues y enfermedaes

El cultivu ecolóxicu ten de tar basáu en métodos preventivos, potenciando'l bon desarrollu de les plantes y por tanto'l so resistencia natural a plagues y enfermedaes. Tien De potenciase al máximu la prevención por aciu unes fayadices práutiques de cultivu qu'aseguren el bon desarrollu de les plantes y, por tanto, qu'estes sían más resistentes. Les especies autóctones y un abonao fayadizu faen les plantes más resistentes.

Evitando'l cultivu d'una única especie, al diversificar les especies plantaes enzáncase l'apaición de plagues, utilizando pa ello una fayadiza rotación y asociación nos campos.

Ye aconseyable promover el desarrollu de la fauna auxiliar autóctona, por aciu l'usu de sebes y la suelta d'inseutos útiles (parásitos o depredadores), como los parasitoides del pulgón, Toxoptera aurantii.

N'última instancia podrán utilizase distintos productos d'orixe natural, como les piretrines que se llogren de les flores seques del crisantemu o'l Bacillus thuringiensis que son unes bacteries aerobies que producen una toxina insecticida.

Feromones, atrayentes y empustes L'estractu d'ayu ye biodegradable y sirve pa repeler la mosca blanca, los páxaros y distintos tipos de zucadores. Basar nun enmascarador del golor del alimentu, de les feromones (evita la reproducción de les plagues) y nos páxaros asorar porque l'ayu ye irritante pa los páxaros. Nun evita qu'en periodos de muncha fame esti métodu pueda ser ineficaz pa los páxaros, pueden usase otros métodos como'l de los ultrasoníos o'l de les esplosiones de gas con detectores de movimientu.

L'estractu d'ayu puede amazcarar el golor de les trampes de feromones de delles plagues y puede faeles más ineficaces.

Fertilización

La fertilización del terrén dedicáu a l'agricultura ecolóxica ye unu de les pilastres d'esta forma de cultivu. Ye bien práuticu que'l fertilizante seya de producción propia, unu de los más utilizaos ye la producción de compost.

La materia orgánico ye la base de la fertilización, anque tamién pueden utilizase como fertilizantes l'abonáu en verde que consiste en cultivar y soterrar una planta, por qu'al descomponese convertir n'abonu, especialmente utilizando lleguminoses, estes arriquecen el suelu especialmente en nitróxenu gracies a bacteries que viven nos sos raigaños y qu'afiten el nitróxenu atmosféricu, y que la planta al ser soterrada vence al suelu en forma d'abonu.

Los abonos minerales que pueden utilizase son los procedentes de fontes naturales que fueren estrayíos por procesos físicos.

Caltenimientu del suelu Biolóxicu

Nel suelu hai de forma natural una infinidá d'organismos vivos qu'efectúen un «laboreo» siguíu: los raigaños al esplorar en busca d'agua y nutrientes; los merucos, inseutos y royedores, coles sos galeríes; otros organismos colos sos exudaciones y residuos qu'ayuden a xunir les partícules de magre y humus.

Tampoco hai que despreciar la gran cantidá de materia orgánico qu'apurren estos organismos según la conversión de la materia orgánico en material asimilable poles plantes.

Diverses esperiencies realizaes demostraron que'l trabayu biolóxicu tien ventayes sobre'l mecánicu. Como son: Nun amacigar el suelu al pasar pel suelu, lo que comúnmente asocede al trabayar la tierra con maquinaria y qu'obliga a realizar cada ciertu tiempu un trabayu más fondu. Al cortar la yerba y dexala como acolcháu prodúcense delles meyores, per un sitiu el sol nun ensuga'l terrén calteniendo'l mugor y per otru llau sirve de proteición a los microorganismos y demás organismos. Per otru llau, les plantes adventicias, o tamién «meruxes», nun son sistemáticamente combatíes. Atribúyese-yos la proteición del suelu ensin cultivar y d'organismos como inseutos depredadores que pueden ayudar a combatir plagues. Tamién pueden ayudar a ameyorar la estructura del suelu, cuando vuelve a él una vegada seques o cortaes. Pa evitar que'l campu enllenar de adventicias, realícense rotaciones de cultivu con falses llantaderes y programes d'abonáu equilibráu.

Mecánicu

La principal condición que tien de cumplir un preséu, ye nun voltiar el suelu en fondura pa nun alteriar l'orde natural del suelu, trabayando con tempero y nun abusando de los mesmos, evitando en parte d'esa forma los efeutos indeseables del laboreo mecánicu como la mineralización del suelu y la compactación del mesmu pol pesu de la maquinaria.

Atendiendo a razones práutiques ya históriques, les razones pa utilizar el laboreo mecánicu son: Realizar más rápidu los trabayos nel campu, tanto de llantadera, recoyida como los tratamientos. Esaniciar la competencia que provoquen les adventicias. El tresporte de les producciones dende'l mesmu campu al so destín.

Rotación de cultivos

thumb|300px|Imaxe de campos de cultivu circulares en Kansas, fin de xunu de 2001. En verde los cultivos en crecedera. Maíz en prefloración. Sorgu, bien paecíu al maíz, crez más adulces (más pequeñu, posiblemente más pálidu). Trigu oru brilloso al collechase, boreal, en xunu. En castañal, llotes apocayá collechaos y araos, en barbechu pel añu. Consiste n'alternar plantes de distintes families y con necesidaes nutritives distintes nun mesmu llugar mientres distintos ciclos, evitando que'l suelu escósese y que les enfermedaes qu'afecten a un tipu de plantes perpetuar nel tiempu.

D'esta forma aprovéchase meyor l'abonáu (al utilizar plantes con necesidaes nutritives distintes y con sistemes radiculares distintos), contrólense meyor les mala hierba y mengüen los problemes coles plagues y les enfermedaes, (al nun atopar un güéspede tienen más dificultá pa sobrevivir).

Tamién se debe introducir regularmente na rotación una lleguminosa y alternar plantes que riquen una fuerte cantidá de materia orgánico, y soportar parcialmente o inclusive ensin lleldar (papa, calabaza, espárragos, etc.), con otres menos esixentes o que riquen materia orgánico bien descompuesta (acelga, cebolla, arbeyos, etc.).

Nesta práutica tien d'evitase que s'asocedan plantes de tipu vexetativu distintu pero que pertenezan a la mesma familia botánica, por casu: espinaca y remolacha = quenopodiáceas, apiu y cenahoria = umbelíferes, papa y tomate = solanacees.

Exemplu de rotación de cultivos Marcáronse en color según el resultáu:

Indicar en lliteral l'efeutu ensin deseyar: Inseutos: Tipulidae, Elateridae, Lepidoptera Enfermedaes: básicamente fungos Estructura: significa descomposición estructural Calidá: perda calidable Tarde: retrasu Otros indíquense direutamente nel recuadru

PlantaCultivu previualign="center" style="background:lightblue;" PatacaRemolachaAmapolaArbeyu !PrauPasturaAlcaraveaTréboleAlfalfaColzaXudíaCebollaLlinuCebada d'iviernuCentenu d'iviernuTrigu d'iviernuAvenaCebada de branuTrigu de branu Patacanematodosenfermedaesestructura | style="background:yellow;"|enfermedaesinseutoscalidá | style="background:yellow;"| Remolachatripsinseutosinseutosnematodostripstripstrips Amapolaestructura | style="background:red;"|tripsinseutosinseutosmalezamalezatripstripstrips Arbeyuestructura | style="background:yellow;"|calidá | style="background:lightgreen;"|calidá | style="background:yellow;"|malezatripstripstrips Pastura en rotacióntarde | style="background:red;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde | style="background:lightgreen;"|tarde | style="background:orange;"|tarde | style="background:lightgreen;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde Alcaraveatarde | style="background:red;"|tarde | style="background:orange;"|tarde | style="background:lightgreen;"|enfermedaestarde | style="background:red;"|tarde | style="background:orange;"| TréboleAlfalfatarde | style="background:red;"|tarde | style="background:orange;"|tarde | style="background:orange;"|inseutosinseutostarde | style="background:red;"|tarde | style="background:lightgreen;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde Colzatarde | style="background:red;"|enfermedaestarde | style="background:orange;"|tarde | style="background:lightgreen;"|inseutostarde | style="background:red;"|tarde | style="background:yellow;"|tarde |