Un motor de reacción, reactor o jet (del inglés jet engine),Jorge García de la Cuesta Terminoloxía aeronáutica ye un tipu de motor que descarga un remexu de fluyíu a gran velocidá pa xenerar un emburrie acordies coles lleis de Newton. Esta definición xeneralizada del motor de reacción inclúi turborreactores, turbofanes, motores cohete, estatorreactores y pulsorreactores, pero, nel so usu común, el términu refierse xeneralmente a una turbina de gas utilizada pa producir un remexu de gases pa propósitos de propulsión.
Historia Los motores de reacción pueden ser dataos dende'l sieglu I d. C. , cuando Herón d'Alexandría inventó la eolípila. Ésta utilizaba'l poder del vapor empobináu al traviés de dos salíes, que causaba qu'una esfera xirara rápido sobre la so exa dando asina un xiru raramente hexagonal. Sicasí, l'aparatu nunca foi utilizáu pa realizar trabayos mecánicos y les potenciales aplicaciones práutiques de la invención de Herón nun fueron reconocíes. Consideróse como un interés, yá que nun tenía usu dalgunu y nel so momentu nun tenía utilidá específica.
La propulsión a esquita empezó cola invención del cohete polos chinos nel sieglu XI. El sistema de propulsión del cohete foi utilizáu primero pa crear fueos artificiales pero gradualmente progresó pa crear dellos tipos d'armes, anque la so teunoloxía nun progresó mientres sieglos.
El problema yera qu'esos cohetes yeren demasiáu ineficaces pa ser útiles na aviación xeneral. Mientres los años 1930, el motor de combustión interna nes sos distintes formes (radial estáticu y rotatoriu, esfrecíos per aire y líquidu) yera l'únicu tipu de planta motriz disponible pa los diseñadores aeronáuticos. Sicasí, los inxenieros empezaron a entender que'l motor de pistones taba llindáu en términos del máximu rendimientu que podía algamar; la llende yera esencialmente'l de la eficiencia de la héliz.Eficiencia de la héliz (n'inglés) Ésta algamaba'l so máximu cuando les puntes de les palas averar a la velocidá del soníu. Si'l rendimientu del motor, y por tanto del avión, quería amontase pa superar esta barrera, tenía d'atopase una nueva manera p'ameyorar radicalmente'l diseñu del motor de pistones, o se precisaba desenvolver un nuevu tipu de planta propulsora. Esto foi'l motivu pal desenvolvimientu del motor de reacción.
Los primeros intentos de reactores fueron diseños híbridos nos qu'una fonte d'enerxía esterna apurría la compresión. Nesti sistema, denomináu «termorreactor» por Secondo Campini, l'aire yera primeru comprimíu por una héliz movida por un motor de pistones convencional, depués entemecíase col combustible y amburaba pa crear l'emburrie. Exemplos d'esti tipu de diseñu fueron el Coandă-1910 de Henri Coandă, darréu'l Caproni Campini N.1 o CC.2 y el motor Tsu-11 xaponés pa impulsar nos aviones kamikaze Yokosuka MXY-7 Ohka a finales de la Segunda Guerra Mundial. Nengún yera dafechu eficiente, y el Caproni Campini N.1 inclusive yera más lentu que'l so diseñu tradicional con motor de pistones y héliz.
La clave pa un reactor útil foi la turbina de gas, utilizada pa estrayer enerxía pa impulsar el compresor dende'l mesmu motor. La turbina de gas nun yera una idea nueva: la patente pa una turbina estacionaria foi dada a John Barber n'Inglaterra en 1791. La primera turbina de gas que funcionó de forma autosostenida exitosamente foi construyida en 1903 pol inxenieru noruegu Ægidius Elling. Les primeres patentes pa la propulsión a esquita fueron daes en 1917. Les llimitaciones nel diseñu y na metalurxa torgaron qu'estos tipos de motores fueren fabricaos. Los principales problemes yeren la seguridá, la fiabilidá, el pesu y, especialmente, el funcionamientu continuu.
En 1929, l'aprendiz Frank Whittle unvió formalmente les sos idees pa un turborreactor a los sos superiores. El 16 de xineru de 1930, n'Inglaterra, Whittle pidió la so primer patente (dada en 1932). La patente amosaba un compresor axial de dos etapes alimentando a un compresor centrífugu d'un únicu llau. Whittle darréu concentróse nun compresor centrífugu más simple por delles razones práutiques. En 1935, Hans von Ohain empezó a trabayar nun diseñu similar n'Alemaña, aparentemente ensin tar informáu del trabayu de Whittle, y nesi mesmu añu, n'España l'inxenieru aeronáuticu militar Virgilio Leret yá disponía d'un proyeutu d'un motor a reacción denomináu Mototurbocompresor de Reacción Continua, patentáu en Madrid el 28 de marzu de 1935, pero'l so fusilamiento al añu siguiente torgó-y desenvolver el proyeutu, que los sos planos suministró un pariente republicanu al exércitu inglés.
Whittle tuvo'l so primer motor llistu n'abril de 1937. Taba alimentáu por combustible líquidu ya incluyía una bomba autocontenida. El motor de Von Ohain, con cinco meses de retrasu respeuto al de Whittle, utilizaba gas que s'apurría so una presión esterna, por tantu nun yera autocontenido. L'equipu de Whittle esperimentó casi un fracasu cuando'l motor non pudo parase, inclusive dempués de cortar el combustible. El combustible penerárase nel motor y atropóse, polo que'l motor nun se pararía hasta que se quemar tol combustible.
Ohain contautó con Ernst Heinkel, unu de los principales industriales d'aviación de la dómina, que vio les posibilidaes del nuevu diseñu. Heinkel mercara apocayá la compañía de motores Hirth, y Ohain y el so maquinista xefe, Max Hahn, fueron asignaos como una nueva división de la compañía Hirth. El so primer motor, el HeS 1, empezó a funcionar en setiembre de 1937. A diferencia del diseñu de Whittle, Ohain utilizó hidróxenu como combustible, apurríu so presión esterna. Los siguientes diseños remataron nel motor alimentáu por gasolina HeS 3 de 5 kN, que foi utilizáu pa fornir nun He 178 y voló per primer vegada'l 27 d'agostu de 1939 por Erich Warsitz nel aeródromu de Marienehe. L'He 178 convertir nel primer avión de reacción.
Nesos momentos, el motor de Whittle empezó a ser útil y el so Power Jets Ltd. empezó a recibir dineru del Ministeriu del Aire. En 1941 una versión del motor denomináu W.1 con una potencia de 4 kN foi utilizada nel avión Gloster Y28/39 especialmente construyíu pal motor y realizó el so primer vuelu'l 15 de mayu de 1941. left|thumb|300px|Motor nun avión (A320 de Clickair). Un problema colos primeros diseños, que se denominaben motores de fluxu centrífugo, yera que'l compresor trabayaba llanzando (acelerando) l'aire dende la entrada d'aire central a la periferia del motor, onde l'aire yera comprimíu, convirtiendo la so velocidá en presión. Una ventaya d'esti diseñu foi que yá yera bien conocíu, siendo implementáu en supercompresores centrífugos. Sicasí, daes les llimitaciones teunolóxiques, el compresor precisaba ser d'un gran diámetru pa producir la potencia riquida.
L'austriacu Anselm Franz de la división de motores de Junkers (Junkers Motoren o Jumo) solucionó estos problemes cola introducción del compresor de fluxu axial, que yera esencialmente una turbina en reversa. L'aire venía del frente del motor y yera impulsáu escontra la parte posterior por una etapa de hélices, onde topetaba contra un grupu de hélices que non rotaban. El procesu nun s'averaba en potencia al del compresor centrífugu, polo que s'añader dellos grupos de hélices pa consiguir la compresión necesaria. Inclusive con tola complexidá añadida, el motor yera d'un diámetru enforma menor. Jumo foi asignáu pal siguiente motor y el resultáu foi'l Jumo 004. Tres dellos problemes menores, la producción en serie d'esti motor empezó en 1944 como planta motriz pal primera caza a reacción, el Messerschmitt Me 262 (y darréu el primer bombarderu reactor, el Aráu Ar 234). Tres la Segunda Guerra Mundial, los aliaos estudiaron el Me 262 y la so teunoloxía contribuyó a los primeros caces a reacción americanos y soviéticos.
Los motores de fluxu centrífugo fueron ameyoraos dende la so introducción. Coles meyores na teunoloxía de rodamientos, la velocidá de les exes aumentó, amenorgando n'importancia'l diámetru del compresor. Un llargor menor del motor permanez siendo una ventaya d'esti diseñu. Amás, los sos componentes son robustos, ente que los motores de fluxu axial son más propensos a ser estropiaos por oxetos esternos.
Tipos Esiste una gran cantidá de distintos tipos de motores de reacción, nos que toos llogren propulsión por aciu la espulsión de fluyíos a altes velocidaes.