L'archipiélagu Árticu Canadianu, dacuando llamáu a cencielles archipiélagu Árticu, ye un archipiélagu de Canadá asitiáu nel estremu norte del continente americanu. Con una superficie d'alredor de 1 424 500 km², entiende una gran parte del norte de Canadá, que alministrativamente pertenez a Nunavut y parte a los Territorios del Noroeste. Entiende 36 563 islles, y trés de les sos islles —islla Ellesmere, islla Victoria y islla de Baffin— tán ente les diez mayores del mundu.
Xeografía L'archipiélagu estiéndese cuasi 2.400 km en direición este oeste y 1900 quilómetros en direición sur-norte, dende la mariña continental d'América del Norte hasta cabu Columbia, el puntu más al norte de la islla Ellesmere. Ta llindáu, al oeste pol mar de Beaufort; al norte, pol océanu Árticu; al este, por Groenlandia, la badea Baffin y l'estrechu de Davis; y, al sur, pola badea Hudson y la mariña continental canadiana. Les distintes islles tán dixebraes unes d'otres y del continente por una serie de pasaxes, estrechos o ensanaes de mar, conocíos coleutivamente como'l Pasu del Noroeste. Dos grandes penínsules continentales, la península de Boothia y la península de Melville, que s'internen en direición bastante ente les islles de cutiu considérense xeográficamente parte del archipiélagu.
Tres Groenlandia, l'archipiélagu ye la mayor área de tierra remanecida nel árticu. El so clima ye polar árticu, y la so vexetación consiste en tundra, sacante nes árees montascoses. La mayoría de les islles tán despoblaes y nes habitaes, los asentamientos son bien pequeños y esvalixaos, correspondiendo na so mayoría a pueblos costeros de los inuit asitiaos nes islles del sur del archipiélagu.
L'archipiélagu estremar ente'l territoriu autónomu de Nunavut y los Territorios del Noroeste; la mayoría de les islles pertenecen a Nunavut, pero les partes del archipiélagu asitiaes al norte del paralelu 70º N y al oeste del meridianu 110º O pertenecen a los Territorios del Noroeste. Delles islles tán estremaes ente dambos territorios (como islla Victoria, islla Melville, islla Mackenzie King y islla Borden).
Historia Les reclamaciones territoriales britániques sobre les islles basar nes esploraciones alredor de la década de 1570 de Martin Frobisher. La soberanía canadiana, primero (1870-80) solo en partes d'islles de la cuenca Foxe, la badea de Hudson y l'estrechu de Hudson, nun s'estableció en toes elles hasta 1880, cola tresferencia de Gran Bretaña a Canadá de les restantes islles. El distritu de Franklin foi establecíu en 1895, incluyendo a cuasi toles islles del archipiélagu. El distritu eslleir cola creación del territoriu de Nunavut en 1999.
Soberanía Canadá reinvindica la soberanía d'un sector que s'estiende hasta'l Polu Norte, una soberanía ensin reconocer universalmente. Amás, Canadá aliega que tolos pasaxes marítimos ente les islles del archipiélagu son les sos agües interiores, ente que EE. XX. y otros países sostienen que son agües internacionales. Estos desalcuerdos sobre'l Pasu del Noroeste plantegaron problemes sobre l'aplicación de la llexislación ambiental, la seguridá nacional y sobre la soberanía polo xeneral.
La islla Hans, nel estrechu de Nares, ente islla d'Ellesmere, al este y Groenlandia, al oeste, ye anguaño un territoriu en disputa ente Canadá y Dinamarca.
Islles L'archipiélagu entiende 94 islles principales (con una superficie cimera a 130 km²) —d'elles trés ente les diez islles más grandes del mundu y seis ente les trenta más grandes— y 36 469 islles menores.
Islles del archipiélagu árticu canadianu (más de 1 000 km²) RánkingPoblación Mundu | width=40| Canadá | width=40| Grupu | Nome de la islla | Grupo | Provincia (o territoriu) km² (2001) 005 CAN-01 01 Islla de Baffin - 009 CAN-02 02 Islla Victoria - 010 CAN-03 03 Islla d'Ellesmere Islles de la Reina Isabel 168 024 CAN-05 04 Islla de Banks - 114 027 CAN-06 05 Islla Devon Islles de la Reina Isabel 0 032 CAN-07 06 Islla Axel Heiberg Islles Sverdrup | 0 033 CAN-08 07 Islla Melville Islles de la Reina Isabel 0 034 CAN-09 08 Islla Southampton - 721 040 CAN-10 09 Islla del Príncipe de Gales - 0 046 CAN-12 10 Islla Somerset - 0 054 CAN-13 11 Islla de Bathurst Islles de la Reina Isabel 0 055 CAN-14 12 Islla Prince Patrick Islles de la Reina Isabel 0 061 CAN-15 13 Islla del Rei Guillermo - 960 069 CAN-16 14 Islla Ellef Ringnes Islles Sverdrup 0 072 CAN-17 15 Islla Bylot - 0 078 CAN-19 16 Islla del Príncipe Carlos - 096 CAN-21 17 Islla Cornwallis Islles de la Reina Isabel 107 CAN-24 18 Islla Coats - 111 CAN-25 19 Islla Amund Ringnes Islles Sverdrup 115 CAN-26 20 Islla Mackenzie King Islles de la Reina Isabel 128 CAN-27 21 Islla Stefansson - 159 CAN-28 22 Islla Mansel - 164 CAN-29 23 Islla Akimiski - 171 CAN-30 24 Islla Borden Islles de la Reina Isabel 185 CAN-33 25 Islla Cornwall Islles de la Reina Isabel 196 CAN-35 26 Islla Richards - 226 CAN-37 27 Islla Air Force - 245 CAN-38 28 Islla Flaherty Islles Belcher 249 CAN-39 29 Islla Eglinton Islles de la Reina Isabel 265 CAN-40 30 Islla Graham (Nunavut) Islles de la Reina Isabel 267 CAN-42 31 Islla Nottingham - 273 CAN-43 32 Islla Lougheed Islles de la Reina Isabel 294 CAN-44 33 Islla Byam Martin Islles de la Reina Isabel 297 CAN-45 34 Islla Wales - 298 CAN-46 35 Islla Vanier Islles de la Reina Isabel 306 CAN-47 36 Islla Rowley Islles de la Reina Isabel 311 CAN-48 37 Islla Cameron Islles de la Reina Isabel 319 CAN-49 38 Islla Resolución - 320 CAN-50 39 Islla Vansittart -
Ver tamién Islles de Canadá
Referencies
Enllaces esternos
Archipiélagu árticu canadianu