Alessandro Giuseppe Antonio Pertini , más conocíu como Sandro Petini, foi un políticu, abogáu y periodista italianu, séptimu presidente de la República Italiana dende 1978 a 1985.
Perteneció dende la so mocedá al Partíu Socialista Italianu. Condergáu a cinco años d'exiliu pol réxime fascista de Benito Mussolini, al retornar a Italia desempeñó un papel fundamental na Resistencia italianasobre manera col so llamamientu a la fuelga xeneral del 25 d'abril de 1945 en Milán, nel marcu d'una revuelta xeneralizada contra la ocupación alemana del norte d'Italia, habiendo yá sío lliberáu, naquelles feches, el centru-sur poles fuercies aliaes qu'avanzaben escontra'l norte tres el so desembarcu en Sicilia.
Participó de manera decisiva na Constitución de la República Italiana como incuestionable referente de los socialistes, xunto con otros destacaos políticos del restu de fuercies opuestes al réxime precedente (democristianos, comunistes, republicanos y miembros del Partíu d'Aición). Ocupó mientres el restu de la so vida importantes cargos institucionales, siendo escoyíu en 1968 Presidente de la Cámara de Diputaos. Una peramplia mayoría del Parllamentu d'Italia escoyer séptimu presidente de la República, dende'l 8 de xunetu de 1978 hasta'l 3 de xunetu de 1985. Finó na so casa romana'l 24 de febreru de 1990.
Biografía La mocedá Naz nel senu d'una familia afecha yá que'l so padre yera terrateniente. Amás de polos padres, completaben la familia los cuatro hermanos de Pertini: el primoxénitu Luigi, pintor; la so hermana Marion, que se casó con un diplomáticu italianu; Giussepe, oficial de carrera y d'últimes Eugenio, deportáu y trágicamente desapaecíu nel Campu de concentración de Flossenbürg en 1945.
Pertini, bien amestáu a la so madre, fai los sos estudios internu nel colexu Don Bosco de los salesianos en Varazze. Prosigue la so educación nel institutu Gabriello Chiabrera de Savona, onde tien como profesor al filósofu Adelchi Baratono, socialista reformista y collaborador de la revista Critica Sociale (Crítica Social) de Filippo Turati, destacáu ideólogu socialista. Baratono afaya a Pertini el socialismu ya introducir nos ambientes del movimientu obreru. Tres el so pasu pol institutu, inscribir na Universidá de Xénova, onde se galardonó en xurisprudencia.
En 1917 el mozu Pertini ye llamáu a files como alférez de complementu, siendo unviáu al mandu d'Isonzo. Ellí estrémase polos sos actos d'heroísmu: foi compensáu pola Medaya de plata al Valor Militar por haber empobináu, n'agostu de 1917 un asaltu mientres la batalla de la Bainsizza. Sicasí, nun-y foi apurrida la so medaya n'algamando'l poder el fascismu, por causa de la so militancia socialista.
Un añu dempués de ser llamáu a files, en 1918, ingresa nel Partíu Socialista Italianu, al cual pertenecería tola so vida, salvu curtios periodos. Naquel tiempu treslladar a Florencia, a vivir col so hermanu Luigi y estudiando nel Institutu Universitariu Cesara Alfieri, consiguiendo la so segunda galardona en 1924, esta vegada en ciencies polítiques. En Florencia, tres l'entamu del fascismu n'Italia, entra en contautu con movimientos democráticos y socialistes, conociendo a Gaetano Salvemini, a los hermanos Carlo y Nello Roselli y a Ernesto Rossi, toos ellos políticos antifascista. Nesti periodu, Pertini xuntar al movimientu antifascista Italia Llibera (Italia Llibre).
L'antifascismu En 1922 el Partíu Nacional Fascista de Mussolini llegaba al poder, progresivamente los partíos políticos diríen prohibiéndose. Amás, los militantes d'esquierda seríen escorríos y en munches ocasiones, asesinaos. El Partíu Socialista foi unu de los grupos más escorríos, lo qu'esplica l'antifascismu absoluto de Pertini.
La primer condena thumb|250px|L'interior de la cárcel de la isla de Santu Estefano. Contrariu dende l'entamu del réxime fascista, inscribir nel Partíu Socialista Unitariu tres l'asesinatu del diputáu socialista Giacomo Matteotti. Pertini, pola so actividá política foi oxetu d'agresiones habituales de los escuadristas fascistes. El 25 de mayu de 1925 yera deteníu por distribuyir un panfletu clandestín, Sotto il barbaro dominiu fascista (Sol bárbaru dominiu fascista), nel que denunciaba la responsabilidá de la monarquía sobre la instauración del réxime fascista. Ye acusáu de instigación al odiu ente les clases sociales, según l'artículu 120 del códigu penal. Pertini declaróse l'únicu responsable de la publicación y declaróse dispuestu a siguir la llucha antifascista pol socialismu y la llibertá, magar les condenes que-y impunxeren.
El 3 de xunu de 1925 foi definitivamente condergáu a ocho meses de cárcel y a pagar una multa. Sicasí, namás quedar en llibertá prosiguió cola so llucha. En payares de 1926, tres el fallíu atentáu d'Anteo Zamboni contra Mussolini, desamarróse una brutal represión ante los antifascistes. Ante'l clima de violencia, Pertini fuxe de Savona, dirixéndose a Milán. Poco dempués, el 4 d'avientu de 1926, cola proclamación de les lleis escepcionales, ye condergáu a cinco años de cárcel pola so oposición al réxime, na pequeña islla de Santu Estefano.
L'exiliu thumb|left|250px|Sandro Pertini nos años 1920.Pa escapar de la so captura, Pertini fuxe'l 12 d'avientu de 1926 a Francia con Filippo Turati nel coche de Carlo Rosselli y Adriano Olivetti. Dempués de pasar unos meses en París, establezse definitivamente en Niza, convirtiéndose nún de los máximos esponentes de los exiliaos. Realiza una intensa propaganda contra'l réxime fascista, con escritos y conferencies.
N'abril de 1926 instaló na so casa de Niza una radio clandestina, cola idea de caltenese en contautu colos sos compañeros italianos. Descubiertu pola policía francesa, ye condergáu a un mes de reclusión, quedando dempués en llibertá condicional.
El so exiliu francés terminó en marzu de 1929. Parte de Niza con un pasaporte falsu, col nome de Roncaglia Luigi y traviesa la frontera dende la estación de Chiasso, en Suiza. Asina, el 26 de marzu de 1929 vuelve triar territoriu italianu.
La captura Tres el so regresu clandestín a Italia, ye deteníu en Pisa el 14 d'abril de 1929 al ser reconocíu na Avenida Vittorio Emanuele, actual Avenida Italia. El 30 de payares foi condergáu pol Tribunal Especial pa la seguridá del Estáu a 10 años y 9 meses de reclusión. Mientres el procesu Pertini refugó defendese. Al pronunciase la sentencia, alzóse glayando: Embaxo'l fascismu. Viva'l socialismu.
thumb|right|250px|Sandro Pertini.Foi encarceláu de nuevu na islla de Santu Estefano, pero dempués de dos años, el 10 d'avientu de 1930 ye tresferíu, por causa de la so precaria salú, al penal de Turi, na Provincia de Bari. Ellí conoz al comunista Antonio Gramsci, que se convierte n'amigu y confidente de Pertini mientres la reclusión. La so salú obligó a un nuevu treslláu, esta vegada a un hospital de Pianosa. Sicasí, el so estáu nun ameyoró, hasta tal puntu que la so madre presentó demanda de gracia a les autoridaes. Pertini, al nun reconocer l'autoridá fascista, refugó la demanda de gracia con pallabres perdures, tantu pa la so madre como pal presidente del Tribunal Especial.
El 10 de setiembre de 1935 ye tresferíu a Ponza como prisioneru políticu. Cinco años dempués, el 20 de setiembre de 1940 condérgase-y a otros cinco años de confinamientu, parte de los cualos les pasa ente Ponza y Ventotene onde s'atopa, ente otros, a los políticos Altiero Spinelli y Ernesto Rossi.
La Resistencia partisana Mientres la so cautiverio, españara la Segunda Guerra Mundial el 1 de setiembre de 1939. La Italia fascista caltúvose neutral nun primer momentu, pero tres la invasión de Francia per parte de l'Alemaña Nazi, el 10 de xunu de 1940 Italia declaraba la guerra a los Aliaos. En xunetu de 1943 los aliaos invaden Sicilia. El Rei d'Italia, Víctor Manuel III, ordena encarcelar a Mussolini y noma al mariscal Pietro Badoglio xefe de gobiernu. Mientres, los presos políticos antifascistes salen en llibertá.
La torna a la llibertá y a la llucha El 7 d'agostu de 1943 Pertini vuelve ser llibre, participando de momentu na llucha antifascista. D'esta miente, participa en Roma, nos combates del 8 de setiembre del mesmu añu contra los alemanes, furiosos pola paz roblada por Badoglio. Llucha nestos combates xunto a Luigi Longo, Emilio Lussu y Giuliano Vassalli.
thumb|left|250px|Pertini saludando al ensame presente mientres una visita a América Llatina en 1981.En plena llucha partisana ye prindáu poles SS, xunto a Giuseppe Saragat, siendo condergáu a muerte pola so actividá partisana. Sicasí, la sentencia nun se cumple gracies a l'aición d'un grupu partisanu de los Grupos d'Aición Patriótica, que, el 24 de xineru de 1944, dexa la so fuga mientres la so detención na cárcel de Regina Coeli. Tres la so nueva lliberación, parte dende Roma a Milán, pa participar viviegamente na Resistencia como miembru del Comité de Lliberación Nacional y col intentu políticu de reorganizar el partíu socialista.
Tres la lliberación de Roma en xunetu de 1944, ye riquíu na ciudá por Pietro Nenni. Pa llegar hasta ella, Pertini tenía de viaxar a Xénova, ciudá ocupada poles tropes fascistes, pa entrar en contautu col monárquicu Edgardo Sogno, que-y debe poner en contautu colos aliaos pa face-y entrar en Roma por aciu un vuelu dende Córcega. Sicasí, al llegar a Xénova, afaya que Sogno yá partió escontra Córcega. Atopándose abandonáu marcha a La Spezia, ciudá na que contactara yá con dellos partisanos. D'ellí cólase a Florencia, en solitario y a cuerpu. En Florencia, entra en contautu col profesor Gaetano Pieraccini, nel so estudiu de la cai Cavour. Gracies a Pieraccini, Pertini atopa abellugu na cai Ghibellina. Dempués de la lliberación de la ciudá cola finalmente escontra Roma.
Vuelta al norte y lliberación de Milán Al llegar a Roma entiende llueu que la so presencia ellí ye inútil, amosando la so intención de colar de nuevu al norte, yá que yera secretariu del Partíu Socialista en tola Italia ocupada y formaba parte del Comité de Lliberación del Alta Italia en representación de los socialistes.
Fuéron-y suministraos unos documentos falsos, col nome de Nicola Durano y n'avión viaxa de Nápoles a Lyon, d'ende a Dijon y, una vegada llegáu a Chamonix, entra en contautu cola resistencia francesa. Cola so ayuda travesó la frontera escontra Italia pa entrar en contautu colos partisanos del Valle d'Aosta. Pasó por Aosta, y dempués por Ivrea, hasta Turín, evitando pel camín a patrullar y los puestos alemanes.
N'abril de 1945 tuvo, xunto a Leo Valiani y Luigi Longo, ente los organizadores de la insurrección de Milán. El miércoles 25 d'abril de 1945 foi'l mesmu Pertini a proclamar na radioCESP Centro Espositivo Sandro Pertini Audiu dell'annuncio radiofonico la fuelga xeneral insurrecional de la ciudá:
thumb|right|250px|Pertini na Gran Muralla China, 1980.
Que la so traducción sería:
El mesmu 25 d'abril axunta'l Comité de Lliberación Nacional del Alta Italia nel colexu de los salesianos na Vía Copernico en Milán. Presidíu por Longo, Emilio Sereni, Pertini y Valiani el Comité decretó, de siguío d'un fallíu intentu de mediación del cardenal Alfredo Ildefonso Schuster, la condena a muerte de Benito Mussolini.
Namás producise la muerte del dictador, Pertini escribe nuna columna de Avanti!:
Que la so traducción sería:
Según Pertini, la emoción amosada mientres la lliberación de Milán fueron una esperiencia que confirmaron la so idea de la capacidá del pueblu italianu de cumplir les más grandes coses sía cual fora l'ánimu pol soplíu de la llibertá y el socialismu. De cutiu recordaba melancólicamente que, el 25 d'abril mientres participaba na fiesta de la lliberación, el so hermanu menor Eugenio, yera asesináu nun campu de concentración.
thumb|left|250px|Pertini col papa Xuan Pablo II.El 8 de xunu de 1946 casóse cola periodista y partisana Carla Voltolina, a la que conoció mientres la lliberación de Milán.
La carrera política na Italia republicana