La batalla de Stalingráu foi un enfrentamientu bélicu ente l'Exércitu Colorado de la Xunión Soviética y la Wehrmacht de l'Alemaña nazi y los sos aliaos de la Exa pol control de la ciudá soviética de Stalingráu, actual Volgográu, ente'l 23 d'agostu de 1942 y el 2 de febreru de 1943.McDougal Littell, (2006)Roberts (2006: 143)Biesinger (2006: 699): "On August 23, 1942, the Germans began their attack." La Batalla de Stalingráu significó'l cayente de la meyora de los exércitos alemanes mientres la Segunda Guerra Mundial. Nuna de les batalles más sangrientes de la hestoria, les tropes nazis trataron de conquistar la ciudá de Stalingráu, al sur de Rusia y na rexón d'El Cáucasu, pero atopar cola aportunante resistencia de les tropes soviétiques (l'Exércitu Colorado), y finalmente viéronse obligaes a retirase en 1943.
La batalla desenvolver nel intre de la invasión alemana de la Xunión Soviética, nel marcu de la Segunda Guerra Mundial.McDougal Littell, (2006)Roberts (2006: 143) Con baxes envaloraes en más de dos millones de persones ente soldaos de dambos bandos y civiles soviéticos, la batalla de Stalingráu ye considerada la más sangrienta de la historia de la humanidá. La grave derrota de l'Alemaña nazi y los sos aliaos nesta ciudá significó un puntu clave y de severa inflexón nes resultaos finales de la guerraTaylor (1998) Vol. IV, p. 142 y representa el principiu del fin del nazismu n'Europa,pos la Wehrmacht nunca recuperaría la so fuercia anterior nin llograría más victories estratéxiques nel Frente Oriental.Bellamy, (2007)
La ofensiva alemana pa prindar Stalingráu empezó a finales del branu de 1942, nel marcu de la Operación Azul o Fall Blau, un intentu per parte d'Alemaña de tomar los pozos petrolíferos d'El Cáucasu. Un masivu bombardéu de la Luftwaffe amenorgó bona parte de la ciudá a escombros, mientres les tropes terrestres de la Exa teníen de tomar la ciudá edificiu per edificiu, no qu'ellos denominaron «Rattenkrieg» ('guerra d'aguarones'). A pesar de llograr controlar la mayor parte de la ciudá, la Wehrmacht nunca foi capaz de ganar a los postreros defensores soviéticos que s'enferronaben aprofiantemente a orellar oeste del ríu Volga, qu'estremaba la ciudá en dos. En payares de 1942 una gran contraofensiva soviética embolsó al 6º Exércitu Alemán del xeneral Paulus dientro de Stalingráu,Beevor (1998: 239) nun llogrando escapar del cercu pola negativa de Hitler a arrenunciar a tomar de la ciudá. Esti cercu, llamáu polos alemanes «Der Kessel» ('el calderu'), significó'l embolsamiento de 250 000 soldaos, debilitaos rápido pola mor de la fame, el fríu y los continuos ataques soviéticos. Los constantes fracasos alemanes por intentar romper el cercu fadríen, contra les órdenes de Hitler, que Friedrich Paulus rindiera la so 6º exércitu en febreru de 1943.Shirer (1990)
La derrota alemana en Stalingráu confirmó lo que munchos espertos militares abarruntaben: les fuercies alemanes nun yeren lo suficientemente poderoses en loxística de suministru como pa caltener una ofensiva nun frente que s'estendía dende'l mar Negru hasta l'océanu Árticu.Bellamy, (2007) Esto confirmaríase pocu dempués nel nuevu revés qu'Alemaña sufriría na batalla de Kursk. El fracasu militar convenció a munchos oficiales de que Hitler taba llevando a Alemaña al desastre, acelerándose los planes pal so derrocamientu y dando como resultáu'l atentáu contra Hitler de 1944. La ciudá de Stalingráu recibiría los títulu de Ciudá Heroica.
Antecedentes
Influyíu pol xeopolíticu Karl Haushofer, Adolf Hitler pensaba convertir les tierres de la Xunión Soviética en colonies alemanes a les que denominaría Germania. Ente 1939 y 1941, l'Alemaña nazi tuvo ocupada lluchando colos sos históricos enemigos d'Occidente: Francia y el Reinu Xuníu (vease Batalla de Francia y Batalla d'Inglaterra); sicasí, Hitler nunca perdió de vista'l so verdaderu oxetivu: invadir l'este d'Europa y aniquilar a los eslavos.
El 22 de xunu de 1941, Alemaña invadió la Xunión Soviética, inclusive cuando Inglaterra nun fuera ganada. Hitler, convencíu de la debilidá del Estáu soviéticu a quien consideraba como un xigante colos pies de folla, creía que'l pueblu soviéticu volver contra Josif Stalin, y la invasión concluyiría antes del iviernu, y prohibió a los sos xenerales pensar d'otra manera.Beevor, 1999:33 D'esta forma, un día antes de la invasión, unos trés millones de soldaos alemanes esperaríen l'entamu de la mayor operación militar hasta la fecha, distribuyíos dende Finlandia hasta'l mar Negru.Beevor, 1999:12 Unos 950 000 soldaos d'otres naciones Potencies de la Exa#Socios de la Exa aliaes d'Alemaña acompañaben a los alemanes. Estes tropes, d'inferior calidá militar, peor armaes, de baxa moral combativa y menos fanatizadas, desempeñaríen un papel clave nel desastre alemán en Stalingráu, un añu y mediu dempués.
N'avientu de 1941 rescamplaba que l'aldu de la guerra na Xunión Soviética nun yera'l que l'Altu Mandu Alemán entamara, por cuenta de que Leningráu y Sebastopol siguíen aguantando'l cercu nel norte y el sur respeutivamente,Vease Sitiu de Leningráu y Sitiu de Sebastopol y la ofensiva contra Moscú llegara a un puntu muertu. Entós, inesperadamente, los alemanes atopar con una gran contraofensiva soviética dende la capital rusa y tuvieron qu'encarar el fechu de que, a pesar d'aniquilar y prindar a cientos de miles de soldaos del Exércitu Colorado nos últimos meses, apautando la non agresión con Tokiu, l'Altu Mandu Soviéticu atopara reserves abondes nes resistentes tropes siberianes pa entamar una poderosa contraofensiva. Tardíamente, los invasores entenderíen qu'aparentemente les reserves enemigues yeren «perenals».
Fracasando en prindar Moscú, Hitler centróse entós en tomar los pozos petrolíferos d'El Cáucasu. A pesar de nun cuntar cola aprobación de los sos xenerales, Hitler empeñar en prindar estos xacimientos, ya inclusive-yos reprendió, acusándolos de nun saber nada d'economía de guerra. La Operación Azul, como se denominó la campaña alemana nel sur de la Xunión Soviética, tenía como oxetivu la captura de puntos fuertes nel Volga primeru y, darréu, la meyora sobre'l Cáucasu.
«Operación Azul»: el camín a Stalingráu
Meyora escontra'l Don El 10 de mayu, el xeneral Friedrich Paulus, comandante del 6º Exércitu Alemán, presentó al Mariscal de Campu Fedor von Bock un esbozu de la «Operación Federico». Paulus tomara'l mandu del 6º Exércitu pocu antes, dempués de que'l so anterior comandante, Walter von Reichenau, finara por cuenta de un ataque cardiacu sufríu dempués de faer exerciciu nel campu rusa a temperatures baxo cero.
La Operación Federico significaba l'afitamientu del frente delantre de Kharkiv, acabante prindar por Alemaña. Sicasí, el mariscal Semión Timoshenko adelantrar a Paulus, una y bones el 12 de mayu entamó una contraofensiva dende Vorónezh, que'l so oxetivu yera precisamente la lliberación de Kharkiv, arrodiando al 6º Exércitu nun movimientu de pinza. Cuando 640 000 soviéticos con 1200 tanques llanzar contra les fuercies de Paulus, esti atopóse en cantu del desastre. Solamente la oportuna llegada del 1º Exércitu Panzer d'Ewald von Kleist dexó revertir la situación de la ofensiva, y en llugar de ser prindaos, los homes de Paulus ayudaron a los de Von Kleist a prindar los Exércitos soviéticos 6º y 57º en Barvenkovo. Unos 240 000 soldaos soviéticos fueron embolsaos y prindaos, fracasando la contraofensiva de Timoshenko.
El 1 de xunu, Adolf Hitler y el mariscal Fedor von Bock presentaron a los xenerales del Grupu d'Ejército Sur la Operación Azul nos cuarteles xenerales d'esta unidá, allugaos en Poltava. Al 6º Exércitu de Paulus encargóse-y la xera de llimpiar Vorónezh, y depués dirixise a Stalingráu acompañáu del 4º Exércitu Panzer de Hermann Hoth. Una vegada ellí, encargar de destruyir los complexos industriales y de protexer El Cáucasu dende'l norte. Naquel momentu, Hitler nun consideraba necesaria la captura de la ciudá. Como la llinia de ferrocarril dende la estación de de tierra en Stalingráu, Stalingráu - Donbass y que entrenador ex postal de los trataos celebraos pol [Sarpinskiy-Duvanska comederu|Sabino-Duvanskoe buecu]] y un pocu más al suroeste Galgu dir a los algames de Fat (al traviés de la zona de los ríos Kara y Jurac Grasa) nel área de Stavropol Sabino-Duvanskoe buecos distritu de Daguestán, Mozdoky tarrecible en parte, estos ex postal trataos fueron cubiertos con carreteres pavimentadas, nun hai qu'escaecer que Stalingráu nel momentu de la batalla de Stalingráu, consistió na mayoría de les modernes Volgográu y Astracán rexones, asina Stalingráu foi'l centru alministrativu de la mariña del mar Caspiu y el Delta del Volga, na mayor parte de la moderna fronteres de rexón de Astracán llamáu Astracán distritu.
Pa protexer los planes de la Operación Azul, prohibióse tajantemente la trescripción d'órdenes; tou tenía de comunicase de manera verbal. Sicasí, el 19 de xunu, un avión alemán que llevaba anotaciones personales del xeneral Georg Stumme alrodiu de la operación foi baltáu detrás de les llinies enemigues, y los papeles fueron prindaos polos soviéticos. Sicasí, dempués de que'l xeneral Filipp Gólikov apurrir direutamente a Stalin, este refugar como falsos, convencíu de que Moscú siguía siendo'l principal oxetivu alemán.
El 28 de xunu empecipió la ofensiva contra Vorónezh, escontra'l sur de Rusia, y l'error de Stalin foi obviu. Dos díes depués, les fuercies de Paulus cruciaron el Donets, col 2º Exércitu Húngaru y el 1º Exércitu Panzer curiando la so izquierda y la so derecha respeutivamente. Debíu a la rápida meyora alemana, Hitler decidió unviar parte de les fuercies del 4º Exércitu Panzer, que taben atacando Vorónezh, al sur. Esto significó un retrasu na captura de Vorónezh, lo que supunxo que les fuercies de Timoshenko, qu'escapaben escontra Stalingráu, tuvieren más tiempu pa faelo. El plan orixinal implicaba que'l 6º Exércitu y el 4º Exércitu Panzer cortaren la retirada a los soviéticos primero que éstos reagrupárense, depués atacaren Rostov del Don y dempués fueren reforzar les llinies defensives d'El Cáucasu. Pero provecíu pol retrasu, Hitler camudó l'orde del plan, y en llugar d'esperar a les fuercies de Paulus y Hoth, ordenó que se prindaren Stalingráu y El Cáucasu coles mesmes.
Non contentu con esto, Hitler estremó al Grupu d'Ejército Sur en dos fuercies: A y B, y asitiar al mandu de los mariscales Wilhelm List y Maximilian von Weichs. Ensin esperar la opinión de Fedor von Bock, Hitler retirar del mandu. Anque les reserves alemanes de combustible yeren alarmantemente escases, Hitler tomó otra decisión polémica: estremó les fuercies que se dirixíen a Stalingráu, quitar les unidaes mecanizadas al 6º Exércitu Paulus y esviando el 4º Exércitu Panzer de Hoth escontra'l sur, p'ayudar na captura del restu de les fuercies de Timoshenko, que s'esperaba tendría llugar cerca de Rostov del Don. A Hitler encegolába-y la idea d'anular los restos de les fuercies de Timoshenko primero que reforzaren Rostov, lo cual nun se llogró dafechu, una y bones munches retiráronse a tiempu. Rostov foi atacada y reconquistada polos alemanes el 24 de xunetu.
La ciudá thumb|300px| Meyora alemana escontra'l Don, camín de Stalingráu; ente'l 24 de xunetu y el 18 de payares. La ciudá tenía una importante industria militar (Stalingráu tenía les fábriques de tractores Ochobre Colorado y de cañones Barricady), y tenía el nuedu ferroviariu crucial de la llinia que xunía Moscú, el mar Negru y El Cáucasu, esistiendo igualmente un puertu fluvial en serviciu pa la navegación pol Volga. La urbe estendíase unos 24 quilómetros a lo llargo de la vera occidental del Volga pero con menos de diez quilómetros d'anchor. Nun esistía nenguna ponte cruciando'l ríu, emplegándose grandes barcaces pa comunicar dambes veres. La vera oriental malapenes taba poblada. Ye importante considerar que llegáu l'iviernu, el Volga conxelar con una capa bien gruesa de xelu, dexando'l pasu de vehículos pesaos.
«¡Nin un pasu tras!»