El Palaciu de la Llexislatura de la Ciudá de Buenos Aires (tamién conocíu como Palaciu Ayerza) ye unu de los edificios más grandes y llamativos de la Ciudá de Buenos Aires. Inauguráu'l 3 d'ochobre de 1931, nél constituyóse, en 1943, la Secretaría de Trabayu y Previsión empobinada pol entós coronel Juan Domingo Perón. Por cuenta de esto en 1951 el Congresu de la Nación Arxentina declarar Monumentu Históricu; sicasí, en 1955 tal declaración foi derogada, y nuevamente declarada en 2011 por decretu presidencial. En 1946 foi sede del Ministeriu de Trabayu de la Nación, y ente 1947 y 1955 allugó a la Fundación Eva Perón.
En 1977, foi incluyíu nel Área de Proteición Histórica, y en 2000, el Códigu de Planiamientu Urbanu catalogar como Área de Proteición Histórica con nivel de proteición integral (APH 1).
Dende 1984 funciona nel edificiu allegante, que fuera orixinalmente la residencia particular de Victoria Aguirre, y que nesi momentu pertenecía a la socesión de Enriqueta Lynch, l'Edificiu Anexu de la Llexislatura de la Ciudá de Buenos Aires.Acta de la 14ª Sesión Ordinaria de la Llexislatura de la Ciudá de Buenos Aires (12 de xunu de 2008) Sitio web de Diana Maffía
Historia thumb|left|Vista del Palaciu dende la Plaza de Mayu. thumb|upright|Unu de los relós de la torre (notar el círculu del reló-campanil y la cúpula con pararrayos de bronce patinado color verde). En 1917 el conceyal socialista Alfredo Spinetto plantegó formalmente la necesidá d'edificar una sede propia pal Conceyu Deliberante. Dos años dempués, siendo presidente del cuerpu Saturnino J. García Anido n'exerciciu provisional de la Intendencia Municipal, unvió un proyeutu postulando'l treslláu del Poder Executivu juntamente col Conceyu Deliberante a una mazana frente a la Plaza Once de Setiembre, reflotando la idea qu'afalara en 1911 l'Intendente Joaquín de Anchorena.
El Presidente de la Nación Hipólito Yrigoyen el 4 d'avientu nomó Intendente de la Ciudá a José Luis Cantilo y el temariu de convocatoria a Sesiones Estraordinaries incluyía l'allugamientu del nuevu palaciu Municipal. Sicasí, les propuestes de llocalización nun espolletaron y la tema nun se definía, pos a mediaos de 1921 los conceyales Spinetto, Villarreal y González Maseda aportunen y con despachu de la comisión d'Obres Públiques y Seguridá sanciónase una Ordenanza que dispunxo la confección de los planos y eleición del terrén. Daquella atopamos qu'otru de los llugares pretendíos yera la esquina de Corrientes y Carlos Pellegrini. Al añu siguiente l'Intendente Juan B. Barnetche unvió al Conceyu Deliberante planos y presupuestu relativos al nuevu edificiu, sicasí García Anido repitió la so aspiración de construyir na superficie entendida ente les cais Rivadavia, Jujuy, Victoria y Catamarca. Con cuenta de añu foi asignada una partida presupuestaria específica pa edificar la sede propia.
En 1923 concretóse un nuevu reclamu formal al Poder Executivu Nacional por que reintegrase a la Ciudá l'inmueble del Archivu Xeneral de la Nación, y hubo un intentu de recuperar les propiedaes de la comuña en cai Maipú N° 124-148. Nesi añu tamién se constituyó una Comisión Especial pro-edificiu integrada por conceyales representativos de los sectores políticos de la dómina que funcionó, con avatares, hasta'l cumplimientu del so cometíu en 1931. N'agostu finalmente llógrase'l terrén de 2.883 m² entendíu ente l'Avenida Presidente Xunetu Arxentín Roca y les cais Chacabuco y Alsina. Un decretu autoriza'l concursu de planos, proyeutu, premios y l'apertura d'una cuenta especial nel Bancu Municipal de Préstamos pa depósitu de partíes presupuestaries añales de gastos de l'alministración con esi fin. Al añu siguiente l'Intendente Dr. Carlos M. Noel realiza xestiones ante direutivu del Bancu de la Nación Arxentina y el Bancu Hipotecariu Nacional que dexen definir la llocalización de la nueva sede parllamentaria na superficie de 2.781 m² conformada pela Avenida Presidente Xunetu Arxentín Roca y les cais Perú y Victoria onde a última hora, se realizó l'allugamientu.
Efeutivamente el terrén atopar ente tres arteries importantes del cascu históricu de la Ciudá: l'Avenida Presidente Xunetu Arxentín Roca llamada asina en memoria de quien fora mientres dos periodos – 1880 a 1888 y 1898 a 1904 - presidente constitucional arxentín; antes del añu 1914 denominábase Diagonal Sur, la cai Perú, nomada asina dende 1857 n'homenaxe a la república americana independizada pol xeneral arxentín José de San Martín (antes llamóse Santísima Trinidá, depués Unquera, San José, De Perú y Representantes) y la tercera Hipólito Yrigoyen, denomada asina dende l'añu 1946 n'homenaxe al líder de la Unión Cívica Radical que resultara eleutu Presidente de la Nación tamién en dos ocasiones, 1916 y 1928. En tiempos de la colonia llamóse Cabildru, depués Villota y más tarde Victoria. La cortil foi incluyíu na primera delimitación del ejido urbanu efeutuada en 1580 por Juan de Garay.
Construcción thumb|left|upright|Construcción del palaciu.
L'edificiu foi previstu por que fuera sede del Conceyu Deliberante por esto hasta qu'en 1995 foi redenominado Palaciu de la Llexislatura de la Ciudá de Buenos Aires conocióse-y y entá se-y llama como'l Conceyu Deliberante».
En 1925 fíxose'l llamáu a concursu públicu de proyeutos y el 29 d'avientu resultó escoyíu'l que diseñó l'arquiteutu Héctor Ayerza a quien-y foi asignada la Direición de la Obra. Otru arquiteutu participante nel concursu foi'l francés Edouard Le Monnier, que la so propuesta presentada ye idéntica al edificiu de Ayerza, y dellos investigadores sostienen que polo tanto tamién ye autor del Palaciu.CEDODAL; Le Monnier. Arquiteutura Francesa na Arxentina Cedodal, Universidá d'Alcalá de Henares. España, 2001
La idea respuende a un procesu de modernización qu'empezó a implementase a fines del sieglu XIX sol control y ordenamientu de l'alministración pública que tresformó urbanísticamente la redolada de la Plaza de Mayu acutar a los grandes edificios públicos, bancos ya importantes cases comerciales. Tamién a una concepción xeneralizada na dómina, pos les llinies del academicismu francés predominaben nel llinguaxe formal de l'arquiteutura oficial. Francia yera'l paradigma del modelu de nación deseyáu nesos años pola clase dirigencial. Anque n'Europa la belle époque concluyera en 1914 cola Primer Guerra Mundial, n'Arxentina entá se calteníen los sos ecos, reforzaos nos años 1920 pol art deco.
thumb|Construcción del reló del Palaciu. Ayerza estudiara na Facultá d'Arquiteutura de la Universidá de Buenos Aires de la que egresó en 1916, perfeccionándose en París. Recibió influencies, ente otres del prestixosu arquiteutu francés Edouard Le Monnier – diseñador ente otres obres del Palacio Fernández Anchorena, actual Nunciatura Apostólica y el Yatch Club Arxentín - que'l so estilu signó la concepción del proyeutu ganador. Nun escapa a ello ciertu eclecticismu cosmopolita evidenciado na adopción d'elementos representativos de diverses tradiciones arquiteutóniques, por casu la so carauterística torre campanil que recuerda a los belforts, torres cíviques o beffrois flamencos. Como parte de l'ayalga bibliográfica del Palaciu Llexislativu caltiénse un álbum con más d'un centenar de fotografíes iguáu por Ayerza qu'amuesa'l procesu constructivu ente 1926 y 1931. Nun yera ésta una novedá pal mozu arquiteutu, anque sí la oportunidá d'executar la so obra maestra. Dende 1920 fuéren-y encargaos a Ayerza proyeutos pa edificios na Ciudá, ente los executaos atópense'l de callar Llamargues 829/43 – que concluyó dos meses primero que'l Palaciu Llexislativu - y el de les Aveníes Callao y Alvear. El miércoles 10 de payares de 1926 na Presidencia del Conceyu Deliberante dar# en l'apertura de los sobres coles propuestes presentaes poles empreses constructores.
La piedra fundamental foi asitiada nel marcu del Primer Congresu de Municipalidaes de la República Arxentina, el 18 de payares de 1926. Del actu participaron el Presidente de la Nación, Dr. Marcelo Torcuato de Alvear – fíu de quien fuera primer Intendente de la Ciudá -; en representación del Intendente Municipal Dr. Noel, facer el Dr. Emilio Ravignani, y el Presidente del Conceyu Deliberante, Dr. Horacio Cascu, ente otres autoridaes. Pa la ocasión acuñóse una plaqueta conmemorativa. Na sesión del 14 d'avientu aprobóse sobre tables l'axudicación a la empresa constructora Luis Falcone qu'empezó la obra'l 19 de setiembre de 1927. Los trabayos, ente otros motivos, enllargar por cambeos nos planos orixinales –inclusión del sosuelu, alteraciones na planta baxa y nos cimientos-; mientres les escavaciones apaecieron túneles y pozos soterraños de la dómina colonial qu'escurríos polos xesuites comunicaben la Mazana de les Lluces col Cabildru; amás, hubo diferencies d'interpretación contractual qu'obligaron a una instancia d'arbitraxe a cargu del inxenieru Sebastián Ghigliazza. En 1929, pola Ordenanza N° 3647 destinóse la superficie de 3.116 m², entendida ente l'Avenida Presidente Xunetu Arxentín Roca y calle Perú y Victoria, por que fuera construyida la sede llexislativa.
Inauguración thumb|Antigua fotografía del Salón Doráu. thumb|Fotografía del despachu d'Eva Perón. El palaciu inauguró'l sábadu 3 d'ochobre de 1931 al mediudía. Contradictoriamente, el cuerpu deliberativo de la ciudá nun taba en funciones porque'l 6 de setiembre del añu anterior produxérase una interrupción institucional por un golpe militar encabezáu por José Félix Uriburu. De manera que l'austeru actu oficial foi presidíu pol Intendente Municipal designáu pol gobiernu, José Guerrico, integrante de la Comisión Especial encargada de la construcción del edificiu, en presencia del Ministru del Interior de la Nación Octavio Pico. Y a otru día realizóse una campanuda fiesta na que participó'l titular del Poder Executivu de la Nación. Les actividaes llexislatives na Mazana de les Lluces concluyeron el 16, col reintegro al Gobiernu Provisional de la Nación d'esi espaciu que pasaría a ser utilizáu poles Facultaes de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales de la Universidá de Buenos Aires. El 10 de xineru de 1932 realizóse la eleición de 30 conceyales municipales. Convocada pol Gobiernu provisional de la Nación qu'a otru día terminaba les sos funciones, el 19 de febreru concretó la Sesión especial d'Instalación presidida pol conceyal de mayor edá, Agustín Carbone, del Partíu Socialista Independiente. El 1 de marzu del mesmu añu tuvo llugar la primer Sesión Ordinaria so la presidencia del conceyal Andrés Xusto perteneciente al bloque del Partíu Socialista. Estos actos formalizaron la inauguración funcional del flamante Palaciu Llexislativu.
La sede en democracia La Sede Llexislativa, recuperáu'l funcionamientu de les instituciones democrátiques, nel añu 1984 ampliáronse les instalaciones que respondíen al proyeutu orixinal del arquiteutu Héctor Ayerza, cola incorporación del edificiu amiesto allugáu n'Avenida Presidente Roca y Hipólito Yrigoyen. Diez años dempués, cola reforma de la Constitución Nacional, la Ciudá de Buenos Aires pasó a tener un réxime de gobiernu autónomu con facultaes propies de llexislación y xurisdicción.
En 1996, al eslleise definitivamente'l Conceyu Deliberante cola consagración constitucional de l'autonomía de la Ciudá de Buenos Aires, l'edificiu foi destináu a sede de la Llexislatura. Por esa razón remocicar integralmente considerando que se topa entendíu nel Área de Proteición Histórica, en grau d'intervención 1, ye dicir dientro d'una zona, espaciu o conxuntu urbanu que tien carauterístiques particulares nes que se reconoz a un legáu del pasáu non necesariamente remotu y con influencies de variáu orixe. El refaimientu efeutuar ente xunetu de 1998 y marzu de 1999, punxo en valor y articuló l'edificiu amiesto al palaciu, sicasí dellos trabayos quedaron pendientes.
Actualidá