El Parllamentu d'Andalucía ye, xunto cola Presidencia de la Xunta y el Conseyu de Gobiernu, unu de los trés órganos que componen la Xunta d'Andalucía, institución na que ta depositáu'l poder d'autogobiernu de la comunidá d'Andalucía, n'España. El Parllamentu ye l'órganu sobre'l que fuelga'l poder llexislativu. Ta compuestu por diputaos escoyíos por aciu sufraxu universal direutu, que representen al pueblu andaluz.«El Parllamentu d'Andalucía representa al pueblu andaluz», Estatutu d'Autonomía d'Andalucía, 2007, Títulu IV, Capítulu I, artículu 100. Fonte: Xunta d'Andalucía. El Parllamentu d'Andalucía constituyir en 1982, tres l'aprobación del Estatutu d'Autonomía en 1981. La so actual see ye l'antiguu hospital de los Cinco Llagues en Sevilla.
Historia
Guerra Civil Española (1936-1939) y Dictadura Franquista (1939-1975) La Guerra Civil (1936-1939) y el advenimiento del franquismu acaben coles reivindicaciones d'autogobiernu d'Andalucía, que fueren favorecíes mientres la Segunda República. Les aspiraciones nacionalistes andaluces viéronse obligaes a caltenese ocultes hasta la muerte de Francisco Franco en 1975. Cola transición que tuvo llugar tres la muerte del dictador, y l'adopción d'una nueva Constitución en 1978, resurdieron les reivindicaciones d'autogobiernu. L'artículu segundu de la Constitución reconoz el derechu de les distintes rexones y nacionalidaes de la Nación española a constituyise en Comunidaes Autónomes,«La Constitución encontar na indisoluble unidá de la Nación española, patria común ya indivisible de tolos españoles, y reconoz y garantiza el derechu a l'autonomía de les nacionalidaes y rexones que la integren y la solidaridá ente toes elles». Constitución Española de 1978, Títulu Preeliminar, artículu 2. Fonte: Portal de la Constitución Española. al empar que'l Títulu VIII precisaba les competencies que-yos correspondíen y enunciaba el so funcionamientu.
Establecimientu de l'autonomía (1978-1982) thumb|150px|Semeya de Blas Infante, realizáu sobre azulexos, asitiáu na avenida Blas Infante de Xerez. El 4 d'avientu de 1977 cerca d'un millón y mediu d'andaluces manifestar nes capitales de provincia, respondiendo a la convocatoria fecha polos diputaos y senadores escoyíos n'Andalucía, que, arrexuntaos na Asamblea de Parllamentarios, seríen los encargaos de dar los primeros pasos de la ellaboración d'un Estatutu d'Autonomía plenu de les competencies dexaes pol marcu constitucional.
En xineru de 1978 l'Asamblea de Parllamentarios Andaluces aprueba'l proyeutu de decretu pol que se regula'l réxime preautonómicu. N'abril concede la preautonomía a Andalucía. Constituyir en Cádiz la Xunta Preautonómica d'Andalucía, presidida por Plácido Fernández Viagas. N'avientu del mesmu añu róblase'l denomináu «Pactu d'Antequera», pol qu'once partíos enllantaos n'Andalucía comprometer a xunise pa consiguir nel menor tiempu posible l'autonomía. Poco dempués, el 27 d'avientu de 1978, S.M. el Rei don Xuan Carlos I sanciona la Constitución Española ante les Cortes. miniatura|left|200px|Nel Parador de Carmona peracabóse'l proyeutu d'Estatutu d'Autonomía d'Andalucía en 1981. En xunu del añu siguiente constitúyese la Xunta d'Andalucía, presidida por Rafael Escuredo Rodríguez. El plenu aprueba en Granada acoyese a la vía del artículu 151 de la Constitución, qu'establez una vía de consecución de l'autonomía, qu'establez como requisitos l'aprobación de la Diputación, de trés cuartes partes de los conceyos y de la mayoría del censu eleutoral, l'aprobación por aciu referendu de cada provincia afeutada y la ellaboración del proyeutu d'Estatutu d'autonomía. Andalucía va ser la única Comunidá Autónoma qu'adquiera dicha considerancia por aciu la vía propuesta pol artículu 151 de la Constitución. A finales d'agostu, el 95% de los conceyos andaluces sumir al proyeutu autonómicu. Tamién se realiza y aprueba en Carmona un primer anteproyeutu de la mano d'una comisión formada por nueve representantes de tolos partíos andaluces, cuantimás de los mayoritarios UCD y PSOE.
En febreru de 1980 celébrase'l referendu de ratificación de la iniciativa autonómica, que ye ratificada por toles provincies andaluces sacante Almería, onde nun se llogra la mayoría absoluta. Esti imprevistu bloquia temporalmente la iniciativa autonómica, pero n'ochobre del mesmu añu, por aciu un cambéu de la Llei Orgánica de Modalidaes de Referendu, déxase sustituyir la non ratificación d'Almería poles Cortes Xenerales, previa solicitú de la mayoría de los diputaos y senadores almerienses.
El 28 de febreru de 1981 l'Asamblea de Diputaos y Senadores andaluces aprueba en Córdoba el proyeutu d'Estatutu, llamáu «Estatutu de Carmona», por ser ellaboráu en dicha ciudá. Pa la so realización tómase como base l'anteproyeutu realizao y aprobao na mesma ciudá en 1979. N'ochobre'l proyeutu d'Estatutu ye aprobáu por referendu popular. Dos meses más tarde ye ratificáu pol Congresu de los Diputaos y pol Senáu, y finalmente ye sancionáu'l 30 d'avientu de 1981 por S.M. el Rei, don Xuan Carlos I. Andalucía yá tien un Estatutu d'Autonomía que garantiza y rixe el so derechu al autogobiernu.Fonte: Estatutu d'Autonomía de 1981.
Primeres eleiciones al Parllamentu El 23 de mayu de 1982 realícense les primeres eleiciones al Parllamentu d'Andalucía. L'Estatutu d'Andalucía, de la mesma qu'asocede cola Constitución Española, nun afita'l númberu de diputaos, sinón que marca una forqueta de 90 a 110 diputaos. Decide afitase en 109 el númberu de parllamentarios, cola siguiente distribución territorial: 11 poles provincies d'Almería y Huelva, 13 poles provincies de Xaén, Granada y Córdoba, 15 poles provincies de Cádiz y Málaga, y 18 pola provincia de Sevilla. Estes primeres eleiciones son de gran importancia, non yá porque con elles forma la primer asamblea llexislativa de la Historia d'Andalucía, sinón porque tamién diseñen un mapa políticu apropiáu pa la nueva Comunidá Autónoma. Los resultaos dan el poder innegablemente al PSOE, que llogra mayoría absoluta con 66 escaños, siguíu pola Federación d'Alianza Popular con 17 escaños, UCD con 15, el PCA-PCEPartíu Comunista d'Andalucía-Partíu Comunista español. que llogra 8 y el PSA-PAPartíu Socialista d'Andalucía-Partíu Andalucista. con 3 escaños.
El Parllamentu dende 1982 miniatura|left|Esterior del hospital de los Cinco Llagues, Sevilla. El 21 de xunu de 1982 constitúyese'l Parllamentu d'Andalucía na Sesión Constitutiva celebrada nos Reales Alcázares de Sevilla, na que s'escoyó por mayoría a don Antonio Ojeda Escobar como Presidente del Parllamentu d'Andalucía. Poco dempués, nes sesiones del 14 y 15 de xunetu, don Rafael Escuredo Rodríguez ye escoyíu primer Presidente de la Xunta d'Andalucía.Fonte: Parlemento d'Andalucía.
El cambéu más importante que realizó'l Parllamentu d'Andalucía tres la so creación ye la reforma del Estatutu d'Autonomía, adoptáu por referendu el 18 de febreru de 2007, con un 87,45% de votos a favor y una astención récor del 63,72%.Fonte: Resolvimientu de la Xunta eleutoral central del 8 de marzu de 2007, BOE n° 64 del 15 de marzu de 2007. Esti Estatutu, por que la so ellaboración el Parllamentu d'Andalucía xugó un papel bien activu,El Parllamentu ellaboró, acordies con el Gobiernu andaluz, la reforma del Estatutu. Ye'l so votu del día 2 de mayu de 2006, el que dexó la presentación del proyeutu a les Cortes, que lo aprobaron el 2 de payares de 2006 nel Congresu de los Diputaos, y el 20 d'avientu nel Senáu. Fonte: Parlemento d'Andalucía. aumenta les competencies propies del gobiernu autonómicu andaluz, y, ente otres coses, fai oficial el rangu de capital de Sevilla.
Funciones thumb|Salón de plenos del Parllamentu d'Andalucía. Nesi momentu intervién Susana Díaz
thumb|Parllamentu d'Andalucía na celebración d'un plenu La Xunta d'Andalucía defínese como un sistema parllamentariu, basáu nel principiu de la separación de poderes, y nel cual el Parllamentu xuega un papel fundamental, na concepción y puesta en práutica de la política, ellaborada pol Conseyu de Gobiernu, y el so Presidente, escoyíu polos parllamentarios. Los distintos órganos políticos actúen nun marcu nel que les instituciones consiguen permediar mutuamente los sos respeutivos poderes. L'enfotu del Parllamentu ye necesaria pa l'actuación del Conseyu de Gobiernu, una estrecha collaboración ye indispensable p'asegurar el funcionamientu regular de los poderes públicos d'Andalucía. Les funciones del Parllamentu d'Andalucía se explicitan nel artículu 106 del Estatutu d'Autonomía:
Ente les distintes competencies principales del Parllamentu andaluz pueden estremase trés grandes grupos:
Función llexislativa. Exercer la potestá llexislativa d'Andalucía, qu'inclúi l'aprobación de lleis y de los presupuestos. Función de control. Escoyer al presidente de la Xunta d'Andalucía y controlar l'aición executiva d'ésta. Función de impulsu de l'aición executiva. Impulsar l'aición gubernamental al traviés de la influencia nel Conseyu de Gobiernu.
Función llexislativa L'apartáu primeru del artículu 106 del Estatutu d'Autonomía define la misión fundamental del Parllamentu d'Andalucía como:
A esti efeutu, l'asamblea dispón de la facultá d'ellaborar y aprobar les lleis que-y son presentaes pol Presidente y el Conseyu de Gobiernu. Estes lleis, una vegada aprobaes, son promulgaes pol Presidente, nel nome del Rei, y publicaes tantu nel Boletín Oficial de la Xunta d'Andalucía (BOJA) como nel Boletín Oficial del Estáu (BOE). Ye l'Estatutu'l que, al traviés de les competencies (esclusives o compartíes col Estáu) de la Comunidá Autónoma,Competencies definíes nel Títulu II del Estatutu d'Autonomía d'Andalucía/ delimita l'ámbitu d'aición llexislativa del Parllamentu d'Andalucía. Tocantes a les competencies esclusives, el Parllamentu Andaluz ye l'únicu encargáu de llexislar. Al respeutive de les competencies compartíes col Estáu, el poder llexislativu estremar ente'l Parllamentu andaluz y les Cortes Xenerales.
En materia de llexislación económica y financiera, el Parllamentu dispón de tres poderes importantes. Per una parte, esamina, enmienda y vota los presupuestos que-y son presentaos pol Gobiernu de la Xunta, tal que diz l'apartáu cuartu del artículu 106 del Estatutu. De segundes, ye l'encargáu d'establecer y esixir el pagu de tributos, según autorizar la emisión de delda pública y recursu al creitu, según los criterios definíos poles lleis orgániques nacionales y la Constitución.Estes disposicones tán conteníes nel artículu 106-5. Ésti recuerda que nésti caso si les Comunidaes Autónomes disponen de recursos fiscales propios y de tresferencia de la parte del Estáu, namái esti postreru ta autorizáu a percivir los impuestos. Les Comunidaes Autónomes nun disponen d'alministración fiscal propia. Ye'l Ministeriu d'Economía y Finances el que se fai cargu d'imponer y recoyer el tributu a los contribuyentes, el cuál ye darréu devueltu a les Comunidaes Autónomes. Namái la Comunidá Autónoma del País Vascu y la Comunidá Foral de Navarra nun son afeutaes por ésta regla, en virtú del so réxime foral. A lo último, el Parllamentu ye l'encargáu tamién d'aprobar los planes d'intervención económica ellaboraos pol Gobiernu de la Xunta, tal que dicta l'oncenu estremáu del yá citáu artículu 106.
Respectu al poder llexislativu, el Parllamentu tien a la so disposición diverses víes d'aición. Asina, puede presentar proposiciones de llei al Congresu de los Diputaos, autorizar al Gobiernu a cerrar alcuerdos con otres Comunidaes y afitar el funcionamientu xeneral de les alministraciones y servicios d'Andalucía. Tamién tien potestá pa interponer recursos d'inconstitucionalidá al Tribunal Constitucional.
Función de control miniatura|derecha|La portada manierista.
Amás de los sos poderes de designación del Presidente de la Xunta d'Andalucía, el Parllamentu esfruta d'un ciertu númberu de prerrogativas destinaes a favorecer el control de Gobiernu. L'artículu 106.3 diz asina: