thumb|250px|Ganáu vacunu en Luena Luena ye un conceyu asitiáu na comunidá autónoma de Cantabria (España), na contorna del Pas-Miera. Les sos llendes son: al norte con Arenas de Iguña, Santiurde de Toranzo y Corvera de Toranzo, al oeste con Molledo y San Miguel de Aguayo, al este con Vega de Pas y San Pedro del Romeral, al sur con Campoo de Yuso y la provincia de Burgos a la qu'apuerta la carretera N-623 pol puertu del Escudu.
El conceyu de Luena consiste nun valle (el del ríu Luena o Madalena) que s'estiende dende la cordal Cantábricu hasta la confluencia col Valle del Pas. Trátase d'un conceyu marcadamente rural, nel que la forma de vida tradicional xira alredor de la ganadería vacuna (especialmente de la raza frisona). Luena ye un conceyu d'enclín poblacional regresiva.
Llocalidaes El conceyu ta compuestu por 28 nucleos de población y una llocalidá despoblada (Vega Escobosa):
Historia La primer mención escrita al valle data del s.XI, cuando'l rei Sancho II concede'l derechu de les camperes de montes de Fluena a la diócesis de Oca-Burgos en 1068. Nel Llibru de Montería d'Alfonsu XI (mediaos del s. XIV) dizse que'l monte de Lueña ye bonu pa los osos y xabalinos pel branu, mentando ente otros llugares L'Escudu, Vega d'Arenas (Vegarenas, Entrambasmestas), Vega Escobosa y Sant Andrés de Lueña.Valverde, José A. Anotaciones al Llibru de la Montería del Rei Alfonsu XI, Edit. Universidá de Salamanca, Salamanca, 2009 ISBN 978-84-7800-324-2 páxs. 141-142 Mientres la Edá Media, al igual que'l valle de Toranzo, Luena pasó a depender de la xurisdicción de la casa de Castañeda (depués Condes de Castañeda), desenvolviéndose numberosos pleitos polos habitantes del valle pa reclamar la so condición de realengu. Mientres la Edá Moderna, dende 1592 hasta 1784, Luena cuntó con una ferrería en Entrambasmestas.Ceballos Cuernu, Carmen. Arozas y Ferrones: les Ferrerías de Cantabria nel Antiguu Réxime. SP Universidá de Cantabria. Santander, 2001 ISBN 84 8102 2780. páxs. 35, 338 y 339 Formó parte del Valle de Toranzo xunto a Santiurde de Toranzo, Corvera de Toranzo y Puente Viesgo, dientro de la Merindad d'Asturies de Santillana. El dominiu de los condes de Castañeda remató nel s. XVIII, y cola creación de los conceyos constitucionales en 1822 Luena recuperó la condición de realengu. En 1835 el conceyu de Resconorio foi integráu nel de Luena, formándose asina'l conceyu actual.Cantabria 102 Conceyos
Mientres la Guerra Civil Luena foi zona de camín de contingentes militares republicanos escontra les llinies del frente de la zona de Burgos, lo mesmo que de derechiegues que trataben de pasar a la zona controlada polos nacionales. Amás sufrió nel so suelu la batalla pol control del Puertu del Escudu (14 al 17 d'agostu de 1937) na que la División 23 de Marzu italiana venció a la División 55 Montañesa de Choque. Na so retirada pol valle del día 16 les fuercies republicanes vuelen delles pontes y quemen delles cases de San Miguel, según el Conceyu col so archivu. El 17 los italianos ocupen el puertu. El día 18 algamen la capital municipal y el 19, dempués d'un curtiu combate, los italianos ocupen Entrambasmestas. Nes proximidaes del altu del puertu ta asitiáu'l Monumentu a los Italianos muertos nos combates.
Demografía Evolución demográfica1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2007 2011 2012 2013 2.764 2.827 2.802 2.319 2.486 2.274 1.995 1.649 1.392 1.253 956 792 710 694 672 Fonte: INE
Alministración José Ángel Ruiz Gómez (PRC) foi l'alcalde eleutu tres les eleiciones municipales de 2007, pero una sentencia del Xulgáu de primera Instancia ya Instrucción de Mediu Cudeyo condergó-y por una falta, n'afrellando al militante del PP Enrique Blanchard.Castañeda, escoyíu anueche alcalde de Luena, diz que «tou va siguir igual», en ElDiarioMontañés D'esta forma foi sustituyíu por José Luis Castañeda (PRC). Nes eleiciones del 22 de mayu de 2011, nes que José Ángel Ruiz vuelve encabezar la llista del PRC, el PSOE cai estrepitosamente, perdiendo'l so únicu conceyal, pasando los sos votos casi na so totalidá al PP. Les siguientes tables amuesen los resultaos de les eleiciones municipales celebraes nel añu 2003 , 2007 y 2011.Resultaos eleutorales de Luena, en ElPaís
Eleiciones municipales, 2003 Partíu Votos % Conceyales PRC 308 51,08 % 4 PP 152 25,21 % 2 PSOE 133 22,06 % 1
Alcalde eleutu: José Ángel Ruiz Gómez (PRC).Eleiciones municipales, 2007 Partíu Votos % Conceyales PRC 271 46,17 % 4 PP 194 33,50 % 2 PSOE 117 19,93 % 1
Alcalde eleutu: José Ángel Ruiz Gómez (PRC).Eleiciones municipales, 2011 Partíu Votos % Conceyales PRC 278 51,48 % 4 PP 235 43,52 % 3 PSOE 21 3,89 % 0 Alcalde eleutu: José Ángel Ruiz Gómez (PRC).Eleiciones municipales, 2015 Partíu Votos % Conceyales PRC 291 63,12 % 5 PP 156 33,84 % 2 PSOE 9 1,95 % 0
Alcalde eleutu: José Ángel Ruiz Gómez (PRC).
Fiestes 6 de xunu: El Sagráu Corazón en Carrascal de Cocejón. 24 de xunu: San Juan en Resconorio. 16 de xunetu: El Carmen en Resconorio. 25 de xunetu: Santiago Apóstol en Entrambasmestas. 8 de setiembre: Los Remedios, patrona del Valle de Luena. Nos Remedios. 15 de setiembre: Los Dolores en Resconorio. 29 de setiembre: San Miguel en San Miguel de Luena. 12 d'ochobre: La Pilastra en San Miguel de Luena. 15 d'ochobre: Santa Teresa. Feria de Ganáu. En Entrambasmestas. 21 d'ochobre: San Mateuco en Sel de la Carrera. Primer sábadu de payares: Santa Catalina, en Selviejo. 30 de payares: San Andrés en San Andrés de Luena.
Personaxes Agustín Riancho y Gómez de la Mora
Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Conceyos de Cantabria