Ziordia (en castellanu Ciordia) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, nel valle de la Burunda, la comarca de Sakana (la Barranca, en castellán) y a 55 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .
Toponimia El nome del pueblu créese que deriva de la pallabra en llingua vasca zihaurri (dialectalmente zior), que ye'l nome d'una planta qu'abondaba na zona y qu'en castellán se denomina sabugu menor o yezgo (Sambucus ebulus); del sufixu abundancial -di, que suel acompañar a nomes de plantes y del artículu -a; por tantu tendría'l significáu de El Yezgal. Esta etimoloxía ye sía que non discutible, anque si paez que'l nome del pueblu provién del euskera. Se cre que foi puestu por mendoza.
El nome de pueblu suelse pronunciar tamién zigordi y ziyordi.
Tradicionalmente el nome del pueblu escribióse Ciordia, hasta que nes últimes décades del sieglu XX xeneralizó la forma Ziordia, que ye una adautación del mesmu a la moderna ortografía de la llingua vasca y a la so pronunciación en dichu idioma.
Xeografía
Situación Pertenez a la comarca de La Fuécara, que'l so tramu occidental ye denomináu como La Burunda, al cual pertenez el conceyu, que s'asitia en posición fronteriza col conceyu alavés d'Asparrena. Llenda al norte con Idiazabal, Segura y Zegama (en Guipúzcoa), Ilarduia (en Álava) y Altsasu (en Navarra), al oeste con Egino y Andoin (Asparrena), al sur cola Sierra d'Urbasa, y al este con Olazti.
Relieve ya hidroloxía miniaturadeimagen|left|Ríu Arakil al so pasu por Ziordia. La llocalidá tópase asitiáu na marxe esquierda del ríu Arakil, delimitado al norte y al sur pelos montes d'Alzania y la Sierra d'Urbasa.
La fastera montascosa del sur correspondiente a la sierra d'Urbasa ye conocida como La Barga ente los habitantes. La fastera norte sicasí ye denomada La Peña.
Distancies Madrid: 399 km Bilbao: 103 km San Sebastián: 75 km Pamplona: 55 km Vitoria: 39 km Iturmendi: 11 km Altsasu: 5 km Etxarri Aranatz: 15 km Olazti: 2 km Salvatierra: 19 km Irurzun: 35 km Idiazabal: 22 km Tolosa: 45 km Isaba: 152 km Biarriz: 118 km Zarautz: 78 km Lekunberri: 47 km
Historia miniaturadeimagen|Fonte en Ziordia. En 1462 Xuan II donó al señor de Ziordia, Lanzarot, toles rentes, derechos y emoluciones del peaxe que'l rei tenía nel valle de la Burunda, que xubía a 54 llibres, xunto cola pecha denomada gaillurllidua.
Escontra los años 1575 – 1576, la villa viose envolubrada en sonaos procesos de bruxería.
Demografía Evolución demográfica1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 467 465 483 531 547 521 540 517 476 408 388 381
Economía La industria moderno qu'empezó a desenvolvese a lo llargo de los años 60, la proximidá de nucleos industriales como Altsasu y Olazti, según el pasu cercanu de la carretera nacional a Vitoria favoreció'l desenvolvimientu del conceyu.
Alministración Pertenez a la Merindad de Pamplona y a la Mancomunidá de la Sakana. Eleiciones municipales en ZiordiaPartíu políticu201520112007200319991995 Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %ConceyalesVotos %ConceyalesVotos %Conceyales Euskal Herria Bildu (EH Bildu) 53,16 4 45,74 3 - - - - - - - - Nafarroa Bai / Geroa Bai (Na-Bai/Gbai) 44,98 3 51,77 4 94,12 7 - - - - - - Euskal Herritarrok (EA) - - - - - - - - 63,64 7 - - Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 56,25 7
Monumentos
Monumentos relixosos miniaturadeimagen|Ilesia de l'Asunción. Ilesia de l'Asunción, edificiu realizáu en piedra (sieglu XVI-XVIII). Ermita de La nuesa Señora del Milagru, asitiada nel centru de la población.
Monumentos civiles Túmulu prehistóricu d'Apoeta a 3 km al norte del pueblu.
Gastronomía
Dos famosos cocineros de la llocalidá son Benjamín Urdiain y Javier Arbizu. El pueblu tien tradición de bonos cocineros.
Deportes Dispón de frontón, piscina municipal y ximnasiu.
Fiestes Les fiestes patronales celébrense'l 8 de setiembre. Duren aproximadamente cinco díes, y celébrense n'honor a la Virxe del Coru. Nelles acaldía tien un protagonista, como los xubilaos o los neños, y cunten con munches actividaes lúdiques. Ente elles cabo destacar la repartida de vinu y quesu gratuito que se suel faer acaldía ente los asistentes a les fiestes.
Ociu Cunta con 2 parques infantiles y una pista de baloncestu.
Ver tamién Ziordia (apellíu)
Referencies
Enllaces esternos
Categoría:Llocalidaes de Navarra Categoría:Conceyos de Navarra Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial