Barbuñalshttps://www.consello.org/pdf_informes/informe08.pdf, n'aragonés, o Barbuñales, n'español, ye un conceyu de la contorna Somontano de Barbastro na provincia de Uesca, asitiáu al estremu d'una llanura a la izquierda del ríu Alcanadre, la so distancia a Uesca ye de 42 km.
Nucleos asociaos
Historia El 3 de xunu de 1395 doña María, muyer del infante Martín, vendió Pertusa y les sos aldegues, ente elles Barbuñales, a Bernardo de Pinós (SINUÉS, nᵘ. 1412) En 1414 yera aldega de Pertusa (REGUERU, p. 100) El 23 de marzu de 1417 el rei Alfonsu V d'Aragón vendió la villa de Pertusa y el so barriu de Barbuñales a Berenguer de Bardají (SINUÉS, nᵘ. 1414) El 8 de xineru de 1496 el rei Fernandu II d'Aragón confirmó la venta de 1417 (SINUÉS, nᵘ. 1417)
Economía Básicamente sector primariu, agricultura de secanu. Anque sol so términu municipal trescurra la canal del Cinca, son los cultivos como la cebera los más estendíos. Recuperando tamién los viñeos dientro de la denominación d'orixe "Somontano". Otros cultivos que se dan son l'almendral y en menor midida la olivar. Esiste un proyeutu de puesta en regadío d'una parte del conceyu.
Política llocal Últimos alcaldes de Barbuñales Periodu Alcalde Partíu 1979-1983 Ánxeles Lacoma Arazo UCD 1983-1987 Ánxeles Lacoma Arazo AP 1987-1991 Félix Perera PSOE 1991-1995 Félix Perera PSOE 1995-1999 Ricardo Calvo Rubiella PSOE 1999-2003 Ricardo Calvo Rubiella PSOE 2003-2007 Manuel Colungo Herrán PP 2007-2011 PP 2011-2015 Manuel Colungo HerránAlcaldes d'Aragón de les eleiciones de 2011 PP 2015-2019 Fidel Ciprián Minguillón PSOE
Resultaos eleutorales Eleiciones municipales Partíu 2003 2007 2011 2015 PP 4 3 4 1 PSOE 1 2 1 1 PAR - - 1 CHA - Total 5 5 5 3
Demografía Evolución demográfica1900 1910 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1986 1992 1999 2004431388353312270234166118124124113116
Monumentos Ilesia parroquial dedicada a San Llorienzo (barrocu), datada en 1666. cruz llatina, con cúpula sobre'l cruceru, decoráu na so totalidá con yeserías de llazu ** la capiya de los Azara, onde s'atopa'l sepulcru neoclásicu de Nicolás de Azara decoráu con un bellu relieve. Ermita de Santa Bárbara (restaurada apocayá) Fonte de les Calzaes (1571) l'agua enrióse y condució dende l'alloñáu manantial hasta la fonte per mediu de alcaduces o caños de folla. Restos d'un puestu de guardia de posible orixe musulmán que se llama "Torre Moreu" na zona este del conceyu. Cercanu al ríu Alcanadre acolúmbrense tamién restos d'un antiguu asentamientu que se conoz col nome de "Pueblu de Lizana", bien degradáu pero que pueden aldovinase entá los trazaos de dalguna cai y casa.
Cultura Esta llocalidá ye'l llugar natal de Félix de Azara (1742-1821), militar, marín, inxenieru, descubridor y el naturalista más destacáu del so tiempu. Volvió a la so casa de Barbuñales, yá retiráu. Igualmente nació nella'l so hermanu José Nicolás de Azara (1730-1804), diplomáticu y coleicionista. El casal de los Azara escudu fecháu en 1879 monumental edificación con galería d'arcos de lladriyu sol bistechu Carrascal de Lizana Señorites de Lizana dos columnes de material magrizo coronaes por plataformes d'arenisca a manera de sombreru
Deportes El Carrascal de Lizana, ye consideráu unu de los meyores encinares del Altoaragón, habitáu pol gatu montés, la foina, la gineta y una importante población de xabalín que, xunto a coneyos y perdices, convertir nun llugar aparente pa la práutica de la caza menor Circula'l Gran Percorríu GR 45 Senderos del Somontano
Día 20 de xineru n'honor a San Sebastián (fogueres) Día 10 al 14 d'agostu n'honor a San Llorienzo (patronales) Día 4 d'avientu n'honor a Santa Bárbara
Ociu En cuanto al ociu, en Barbuñales podemos atopar una pista deportiva con multiples utlidiades, tantu pa xugar a fútbol sala, tenis o baloncestu. Amás al so llau ta'l chigre del pueblu onde se realicen torneos de xuegos de cartes como'l giñote o'l rabín. Nel branu, tán habilitaes les piscines municipales. Hai tamién, un campu de fútbol onde d'antiguo xugaba l'equipu del pueblu.
Persones célebres nacíes nesta llocalidá thumb|Félix de Azara, escultura d'Eduard Alentorn Mateo Foncillas y Mozárabe (n. 13 d'avientu de 1643 – m. 8 de mayu de 1717) Antonio Llobera y Abió (m. Cádiz, 1760) Mamés Azara y Loscertales (n. 17 de mayu de 1698) Eustaquio Azara y Perera José Nicolás Azara y Perera Mateo Azara y Perera Lorenzo Azara y Perera Félix Azara y Perera Mariana Azara y Perera Agustín Cortillas Carlos Laborda
Ver tamién Conceyos de la provincia de Uesca Conceyos aragonófonos d'Aragón según l'Anteproyeutu de la Llei de Llingües
Referencies
Bibliografía http://www.ine.es/ UBIETO ARTETA, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados I (Ed. Anubar. Zaragoza, 1984) CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Ed. Librería General (Zaragoza 1981)
Enllaces esternos CAI Aragón-Barbuñales Comarca de Somontano de Barbastro http://www.dphuesca.es/ http://www.barbunales.es/
Categoría:Conceyos de Uesca Categoría:Llocalidaes de la provincia de Uesca Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial