Castillo de Garcimuñoz ye un conceyu español, asitiáu na provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 82,21 km² con una población de 157 habitantes (INE 2015) y una densidá de 1,98 hab/km².
Xeografía
Situación El conceyu pertenez a la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha, España. El so términu municipal llenda pel norte con La Almarcha y Olivares de Júcar; pel este con Valverde de Júcar, Torrubia del Castillo y Honrubia; pel sur con Pinarejo, Honrubia y parte de Torrubia del Castillo y pel oeste con Villar de la Encina.Institutu Xeográficu Nacional d'España, Mapa Topográficu Nacional d'España, 1:50.000, Fueya 662, Edición de 2003 y 1.25.000, Fueya 662-III Edición de 2014-
Hasta'l sieglu XVII tenía so la so xurisdicción les aldegues de Pinarejo, La Nava, Torrubia del Castillo, Don Benito, Ucero, Villafranca, La Almarcha y Poblar. Con La Almarcha en 1687 empezó la emancipación que dempués prosiguió Pinarejo (1765)Ángel Mota López, Pinarejo, volume II El privilexu de villazgo, páxs. 39,42 y 204. Privilexu concedíu'l 9 de xunu de 1765 y Torrubia, el restu de les aldegues terminaron sumiendo.
400px|center|alt=Términu municipal de Castillo de Garcimuñoz
Relieve ya hidroloxía
Al nivel del castiellu, la so altitú sobre'l nivel del mar ye de 915 metros, el restu de la población ta nuna cuesta descendente. Según Pascual Madoz, tien dos montes abondo poblaos d'encines. Unu d'ellos denomináu "el Montecillo" asitiar al oeste del pueblu y l'otru denomináu "el Sotillo" asitiar al este.Pascual Madoz, Diccionario xeográficu estadísticu históricu, tomu VI, páx. 189 En tiempos de don Juan Manuel nestos montes había abondosu caza pa cazar con ferres que yera la so afición favorita y esta ye una de les razones poles que prefirió Castillo de Garcimuñoz p'habitar con al respective de los otros munchos castiellos que tenía. El restu del terrén ye llanu, cuantimás el que colinda colos términos de Honrubia y Torrubia del Castillo. Ye un terrén fayadizu pa l'agricultura de cebada y xirasol.
Como una especie d'islla dientro del términu de La Almarcha dispón de "el monte Ardal",Institutu Xeográficu Nacional d'España, Mapa Topográficu Nacional d'España, 1:50.000, Fueya 662, Edición de 2003 onde había un monte de carrasques que foi sacáu polos almarcheños nel sieglu XVIII mientres el contenciosu pola delimitación de términos.
Anguaño la so principal fonte de recursos ye l'agricultura. Los cultivos preferíos son la cebada, el xirasol y la olivar. El cultivu del trigu fai yá unos años que ta en recesión. El restu de los cultivos de los que fala'l catastru del marqués de la Ensenada sumieron a lo llargo del sieglu XX.
Otra fonte de recursos pal conceyu ye'l Parque Eólicu que se construyó nel añu 2011 p'aprovechar los vientos del monte nos términos de Castillo de Garcimuñoz y Pinarejo. Cuenta con 17 aeroxeneradores con una potencia nominal de 1.500 kW de potencia unitaria.http://www.thewindpower.net/windfarm_ye_20307_castiellu-garcimunoz.php
La mayoría de les sos agües recoyen diversos regueros que son afluentes del ríu Záncara que lo ye del Guadiana. Cerca del castiellu naz el ríu Rus, que darréu pasa por La Almarcha, Honrubia, El Cañavate, Perona, Villar de Cantares, San Clemente y desagua en El Provencio nel ríu Záncara.José Torres Mena, Noticies conquenses, páx. 120 Otos regueros que son afluentes del Záncara son: Rambla del Tierno, Cañada de la Moraleja, Vallejo de la Peña Cervera, Vallejo de la Tejera, Vallejo de la Halconera y Cañada Illán. Toos estos regueros tienen una marcada estacionalidad, lleven agua pel iviernu o en díes lluviosos y práuticamente van secos pel branu.
Ente los afluentes del Júcar, que tamién pasa pol so términu, tán: el regueru Riato xunto al Molinucu, la Rambla de los Blancares, la Rambla del Tejar y la Rambla de la Casa Blanca.
Dende tiempos inmemoriales Castiellu de Garcimuñoz cunta con tres fuentes d'agua duce.
La fonte de baxo ye una fonte que se restauró nel añu 2014 gracies a una subvención europea. Trátase d'una canalización soterraña d'unos 220 metros de llargor aproximadamente, 1,60 metros d'altor y con una canal per onde escurre l'agua dende la so nacencia. Nel esterior de la fonte, hai un escudu deterioráu de don Diego López Pacheco, pero cabo la posibilidá inda non confirmada de que'l so orixe pueda ser árabe. Xubiendo escontra'l xacimientu hai una galería tapada que probablemente comunique col castiellu.
Tamién contién una galería soterraña la fonte Alcázar. Al pie de ella hai un sondéu pa dar agua potable al pueblu qu'anguaño ta en desusu. Equí inda se caltién un antiguu llavaderu.
La fonte del Berru, que ye d'agua salobre y al llau tien un llavaderu. Probablemente tamién tenga una canalización soterraña hasta agora non descubierta. Topar xunto a l'Autovía A3 en cruciando la carretera qu'enllaza con ella baxando dende la población.
Flora y fauna L'asociación forestal más abondosa ye la garriga compuesta principalmente por encines, coscoja, enebro, espín negru, etc. Nes zones más degradaes vegetan árgomes, tomillu, espliegu, morquera, cantueso etc. Nes proximidaes de la paraxa del Cuetu Cañamón, cabo destacar la presencia de cambronales compuestos por coxín de monxa (Erinacea anthyllis). Tamién hai pequeñes manches de pinu piñonero y dos montes repoblaos con pinu carrasco en consorciu col antiguu ICONA, los montes de Les Cuerdes y La Manga de Poblar.
Na paraxa conocida como Cuetu Murueco danse dellos casos d'hibridación ente encina y coscoja, que ye'l mestu (Quercus x auzandrii), estos árboles por cuenta de la superstición, davezu nun se cortaben porque se dicía que daba mala suerte.
La fauna, por cuenta de la diversidá d'ecosistemes, ye bien variada. Nes zones de cultivu ye posible reparar especies típicamente esteparias como avutardas, sisón, algaraván, ganga, calandria, calandria, falpayar y perdiz. Nes zones con más monte o cazando por tol términu colúmbrense'l uxu real, curuxa, miagón, ratoneru, azor, águila culebrera, gavilán, peñerina común y peñerina primilla. Nes proximidaes del Banzáu de Alarcón pueden reparase distintes especies d'aves acuátiques anade real, focha, polla d'agua, grulla, según el aguilucho lagunero o'l águila pescadora.
Tocantes a mamíferos pueden atopase xabalinos, corzos, foinos, coneyos, llebres, gatu montés, gineta, etc.
Clima
El so clima ye mediterraneu fríu, con grandes oscilaciones térmiques. La temperatura medio ye d'unos 13 °C, pero llega a raspiar los 40 °C pel branu, y baxa a temperatures baxo cero nos meses d'iviernu. Cuando los vientos vienen del Norte la sensación términa ye de menor temperatura. La so pluviosidá ye irregular concentrándose nos meses de seronda y primavera. Alternen ciclos lluviosos con ciclos de seca.
Demografía
Alministración
Historia thumb|Portada del castiellu thumb|Torre Esti del castiellu thumb|Ábside de la Ilesia del conventu de los agustinos thumb|Canalización soterraña de la Fuente de baxo
El Castiellu de Garcimuñoz ta asitiáu nun llugar eleváu a un quilómetru del puntu quilométricu 156 de l'autovía del Este A3. Pascual Madoz diz nel so Diccionariu xeográficu estadísticu históricu qu'en tiempos de los romanos llamóse Segar, pero nun apurre nengún testimoniu que lu xustifique.Pacual Madoz, Diccionariu xeográficu estadísticu históricu d'España y de les sos posesiones d'ultramar, tomu VI, páx. 189
Nel periodu d'ocupación musulmana esti llugar pasó a denominase al-Marg Hamal y paez ser qu'en 1172 taba ocupáu polos cristianos cuando les tropes almohades del sultán Abú Yaqúb Yusúf, que se dirixíen escontra la ciudá de Huete, tomar por sorpresa, mataron a los sos homes y esclavizaron a muyeres y neños.
Nel añu 2008 Joaquín Parerisas realizó una escavación nel castiellu de don Juan Manuel, que xaz debaxo del que construyó don Juan Pacheco, pero los resultaos llograes (una blanca del rei Xuan II, dos xuegos de alquerque, cerámica valenciana, unes cañeríes d'agua y les parés de piedra y yelsu d'un alcázar cristianu) nun apurren datos novedosos. Nel añu 2010 Sonia López Melón escava la entrada al castiellu de don Juan Pacheco y na entrada atopa restos del alcázar de don Juan Manuel y ente ellos un alfaizor del sieglu X, darréu l'arqueólogu Michel Muñoz topa en diversos sitios del mentáu alcázar restos de tapial calicastrado, tou lo cual induz a pensar que los restos más antiguos del alcázar pueden ser del sieglu X.
En 1177, el rei Alfonsu VIII conquista la ciudá de Cuenca. Dos años dempués ye probable que tamién conquiste esti allugamientu musulmán, dempués de tomar de Zafra de Záncara (1179). El castiellu tomó entós el nome del caballeru, García Muñoz, qu'acompañaba al rei y que confirma trés de los sos documentos (unu en 1167 y dos en 1179).Julio González González, El reinu de Castiella na dómina d'Alfonsu VIII, páxs. 165-167, 528-530 y 532-537 García Muñoz tuvo de ser nomáu alcaide del Castillo y encargáu de la so repoblación, d'equí qu'a la población, en delantre, denominar Castillo de Garcimuñoz. La repoblación d'Alfonsu VIII realizar con xentes provenientes d'Estremadura y Burgos. Darréu, en 1184 Alfonsu VIII tomó Alarcón a que'l so alfóz perteneció Castillo de Garcimuñoz mientres 138 años.
Alfonsu X el Sabiu noma al so hermanu, l'infante Don Manuel, Adelantado Mayor de Murcia y otorgar el señoríu de Villena nos sos principios formáu per tierres d'Alicante y Murcia. D'esta miente surde un señoríu particular, denomináu señoríu de Villena, que los sos territorios en tiempos del so fíu don Juan Manuel van terminar siendo tan grandes como un reinu. Aurelio Pretel considera qu'esti señoríu ye un apanage, pos si nun hai herederu home tien de volver a la Corona.Aurelio Pretel Marín y Miguel Rodríguez Llopis, El señoríu de Villena nel sieglu XIV, páx. 25
La cita castellana más antigua vien de un documentu que se cita nel llibru Rellaciones xenealóxiques de los marqueses de Trocical, nel que'l conceyu de Alarcón concede a unos caballeros de Talayuelas permisu pa faer una devesa de monte.A. Suárez de Alarcón Rellaciones xenealóxiques de los marqueses de Trocical, pp. 53 y 54 Otra cita antigua vien de El llibru de cuentes y gastos del rei de castilla Sancho IV nel que cita les aldegues nes que se recueye dineru pa pagar a los caballeros qu'habíen d'acompañar en 1294 a don Juan Manuel a la tierra de Murcia ya indícase que Castillo de Garcimuñoz pagó 1333 maravedinos el 14 de payares de 1294.Asunción López Dapena, Llibru de cuentes Cuntes y gastos (1292-1294) del rei Sancho IV el Bravo, páx. 185
La incorporación de Castillo de Garcimuñoz al señoríu producióse coles mesmes qu'Alarcón a que'l so alfoz pertenecía. Al morrer en 1295 Sancho IV, tutor de don Juan Manuel, anuévase la llucha ente los reinos de Castiella y Aragón pola posesión de Murcia. En 1296 el rei d'Aragón Xaime II empieza la guerra y conquista delles places de don Juan Manuel: Alicante, Elda, Novelda, Aspe, Crevillente, Callosa, Guardamar y Elx ente otres places allugaes na provincia d'Alicante.
Don Juan Manuel reclamó como perxudicáu a la reina rexente doña María de Molina que se-y concediera en compensación Alarcón y la so tierra compuesta por 62 aldegues, oxetivu que llogra por privilexu dau en Cuellar (26-3-1297) y que se confirma denifinitivamente col tratáu de Torrellas en 1304.Pedro Joaquín García Moratalla, La tierra de Alarcón nel señoríu de Villena, páx. 91