Cobeja ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha, asitiáu nel este de la comarca de la Sagra. En 2015 cuntaba con 2.196 habitantes según los datos oficiales del INE.
L'orixe del conceyu nun ye del tou claru, pero al paecer ye d'orixe celta, habitáu dempués por hispanorromanos y por mozárabes. Nel añu 1086 con tomar de Toledo per parte d'Alfonsu VI, Cobeja pasa ser parte del Cabildru de la Catedral toledana, y siguiría siendo asina hasta l'añu 1833. L'añu 1155 con llicencia del Cabildru repuéblase Cobeja con 48 habitantes y ye a la fin del sieglu XIII cuando Cobeja recibe la so carta puebla. Yera'l señoríu archiepiscopal el qu'impartía l'alministración de xusticia na villa y el que s'encargaba de la vixilancia de los cultivo, que naquella dómina yeren bien abondoses en viñes y trigu. El cabildru recibía la sesta parte de la uva que se recoyía en Cobeja. Naide que nun fuera vasallu del Cabildru podía tener casa en Cobeja.
L'actividá económica de Cobeja foi y ye principalmente la industria cerámica, bona cuenta d'ello dan les numberoses cerámiques que s'atopen nel términu municipal.
Toponimia El términu "Cobeja" créese que ye un diminutivu despreciatible de cueva, polo que vendría significar "covacha" o "covarata". L'historiador Basilio Pavón Maldonado fala de al-qubba como “torres o templetes de palacios”. García Sánchez citando otros autores recueye otros significaos vocablu al-kubba: “pozu abovedáu, tumba abovedada, morabito, ermita abovedada”. Según los cobejanos el términu aniciar poles cueves que s'escavaben na tierra pal trigu y el vinu. Na actualidá yá nun esisten tales cueves, anque hai nicios de la so esistencia nel pasáu. El raigañu de Cobeja podría derivase del llatín cubicula, plural de cubiculvm, cuartu, que darréu adquirió'l significáu d'albergue. Otres posibilidaes son la del diminutivu llatín de cova, covicula, pequeña oquedad, o cubilia, llurigues, y del árabe qúbba, bóveda, cúpula.
A lo llargo de la historia apaeció con distintos nomes:
Mientres los sieglos XII y XIII como "Covexa", "Covessa", "Cobessa", "Alcobieca" y "Cobeixa" Nel sieglu XV como "Cobeza" y "Cobeja" Nel sieglu XVII como "Couesa" Nel sieglu XIX como "Coveja"
Símbolos 60px|left
L'escudo de Cobeja foi aprobáu nel Diariu Oficial de Castiella-La Mancha (DOCM) del 2 de xunetu de 1985 siguiendo'l dictame de la Real Academia d'Historia. La descripción ye la siguiente:
L'escudu amosáu nesti artículu nun ye l'utilizáu oficialmente pol Conceyu del conceyu, sinón una representación gráfica siguiendo la so descripción heráldica oficial.
Significáu Cobeja foi aldega del señoríu archiepiscopal primáu mientres cientos d'años, d'ende la incorporación de la cruz primacial de doble traversa. El cultivu de la vide y el trigu, foi y ye importante polo que figuren el recímanu d'uves y l'espiga, y d'últimes la incorporación del magre o “folla” tan importante nel desenvolvimientu de la llocalidá, por ello la so reseña al mesmu en forma de texa.
La xustificación histórica del escudu foi encamentada pol Conceyu al Dr. Fernando Jiménez de Gregorio, y el heraldista José Luis Ruz Márquez realizó l'escudu descritu que foi aprobáu por decretu de la Xunta de Castiella-La Mancha nᵘ65 de 25 de xunu de 1985.
Xeografía
Allugamientu Ta asitiada nel noroeste de la provincia de Toledo y falta, 32 y 57 km de Toledo y Madrid, respeutivamente. La so estensión ye de 17,37 km² y la so altitú ye 504 msnm. Llenda colos términos municipales de Pantoja al norte, Alameda de la Sagra al este , Villaseca de la Sagra al sur y Villaluenga de la Sagra al oeste, toes de Toledo.
El conceyu ta allugáu nun llanu de la comarca de La Sagra y conforma dos barrios bien estremaos, dixebraos la carretera que traviesa'l conceyu. El barriu septentrional ta compuestu polo xeneral por edificaciones modernes y recién (xalés, bloques de pisos…), con un trazáu de cais ye ampliu y planiáu. El barriu meridional ta formáu por edificaciones populares y bonales, rehabilitaes debíu al pasu del tiempu, con un trazáu de cais irregular.
El suelu ye llanu, solo llevántase al sureste el Cuetu de la Águila, pero yá en términu de Villaluenga de la Sagra. Delles cañaes ganaderes crucien el términu. El so suelu ta formáu por magres, margas yesiferas y arcosas carbonataes. El rendimientu agrícola nestes tierres ye escelente por cuenta de que son llanes, fuertes, fondes y ensin piedres, dexando a la maquinaria agrícola sacar el máximu rendimientu. thumb|150px|Fonte d'agua en Cobeja, data de 1702
Hidrografía El regueru Guatén o Guadatén (“ríu de folla”) traviesa'l términu municipal de Cobeja, cruciándolo de norte a sur y ye afluente del Tajo. El regueru nun escurre llibremente pol conceyu, sinón que va enriáu y soterráu nel sosuelu. Nun ye caudalosu ya inclusive el caudal sume nos branos. Otros regueros qu'escurren pola llocalidá son el San Pedro y el Gansarínos
La llocalidá cunta con delles fontes, instalaes en parques y places públiques. Hai de solliñar la fonte que s'atopa na parte meridional del pueblu, que data de 1702, tal que reza la inscripción na mesma.
Flora Les tierres qu'arrodien el cascu urbanu tán ocupaes por cultivos de ceberes. La vexetación nun ye bien abondosa, yá que foi sustituyida peles estenses tierres de cultivu. Hai carbes como los xuncos o cañes, que se dan n'ambientes húmedos como na vega del regueru Guatén.
Fauna Pol so términu municipal abonden les especies de caza menor como perdices, coneyos y llebres. Pelos campos cobejanos tamién hai bayura de apódidos (como'l vencejo o la golondrina) y cánidos como'l foín.
Clima
El clima de Cobeja ye mediterraneu con un calter templáu, denomináu mediterraneu d'interior, pa estremalo del mediterraneu de mariña. Ye similar al clima mediterraneu típicu pero con temperatures más estremes. Los iviernos son frescos, con temperatures medies inferiores a los 5 °C, xelaes nocherniegues bien frecuentes y nevaes pocu ocasionales (una cada trés o cuatro años). Los branos son calorosos, con temperatures medies cimeres a los 24 °C en xunetu y agostu, y con máximes que pueden superar los 35 °C. Les precipitaciones son de calter irregular y la población sufre fuertes oscilaciones térmiques (unos 10º d'oscilación térmica diaria) y notable aridez.
Pascual Madoz diz nel so diccionariu avera del clima de Cobeja:
Cobeja puede incluyise dientro de la denomada tradicionalmente "España Seca". Les precipitaciones añales son d'una media de 336 mm al añu.
Historia Alfonsu VI dexa la población de Cubeixa en 1086, xunto con otros territorios, a la ilesia Santa María de Toledo, arriendes de reconquistar de la ciudá, tal que queda reflexáu nos documentos de la dómina:
Cobeja pertenecería al señoríu de la Ilesia toledana hasta 1833. Ente 1162 y 1166 l'arzobispáu da fueru a la población, col consentimientu del Cabildru, por que la repoblaren 18 persones, pero esti fueru acútase la cuarta parte de la tierra pa la Catedral. El señoríu archiepiscolpal alministraba xusticia, tanto civil como criminal, pa lo que nomaba a los oficiales del Conceyu, compuestu por: alcalde, rexidores y alguacil. El Cabildru recibía la sesta parte de la uva que se recoyía, pagada a 2.5 maravedinos por cada aranzada de viñéu.
Na llista de les rentes qu'en 1232 percibía la catedral de Toledo apaez citada Couexa. Reseñar qu'apaecen nos documentos mozárabes de la dómina esiste la dificultá d'estremar Cobeja de Cobisa, pos n'árabe escríbense de la mesma. Anque ensin referencies al añu concretu, sábese que Cobeja recibió'l so carta puebla mientres esti sieglu
En 1340, Cobeja tenía 30 vecinos, lo que suponía 90 habitantes. N'anguaño llábrense les tierres con 25 parexes de gües y 7 de pollinos.
Del sieglu XVI al sieglu XVIII siguen los cultivos de trigu y vide. Na rellación de 1575 refléxase la recoyida de 7200 fanegues de trigu, l'equivalente a 167 000 kg.
El 24 d'abril de 1752, responder a les entrugues del Catastru d'Ensenada. Puede consultase les respuestes íntegres en Wikisource.
Según el Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar de Pascual Madoz, el tomu séptimu, de 1847, nel que se encuenta la voz de Coveja, como apaecía escritu nesa dómina, Cobeja tenía:
Sobre los terrenos y los caminos dicía:
Alrodiu de la producción agrícola del pueblu dicía:
Sobre la economía, dicía que la contribución:
Referente a la población, méntase que tien 72 vecinos, unos 246 habitantes. Tamién se menta nesti diccionariu que'l pueblu sufrió un saquéu per parte de les tropes franceses en 1809, nel que se perdieron los archivos de la ilesia y l'escribanía numeraria.
Alministración Cobeja cuenta con un Poder Xudicial d'España#Los Xueces de Paz Xulgáu de Paz, asitiáu nel edificiu del Conceyu, onde s'arreglen los pleitos menores. El conceyu pertenez al Partíu xudicial de Illescas, onde se resuelven los asuntos llegales de mayor importancia. Tamién puede allegase a los Xulgaos de Toledo.
Política llocal Corporación Municipal de Cobeja 25px Alcaldía Diego Díaz Batres Conceyalía Titular 25px Primer Teniente d'Alcalde Conceyalía d'Urbanismu y Bienestar Social María Divina Quilón Saldaña 25px Segundu Teniente d'Alcalde Conceyalía de Contratación y Personal Ricardo Villanueva Caballero María Teresa Pantoja Cuestes 25px Conceyalía de Deportes y Mocedá José Morales Díaz 25px Conceyalía de Festexos Angélica Miguel Díaz <small> Fonte: Ellaboración Wikipedia colos archivos del Conceyu de Cobeja
Na siguiente tabla amuésase un llistáu colos alcaldes de los que se tien constancia nos archivos municipales dende 1936 hasta les eleiciones democrátiques de 1979 Alcaldes de Cobeja hasta les eleiciones democrátiques de 1979 Periodu Nome del alcalde 1936-1938 Severiano Orozco Calvo 1938-1941 Norberto Redondo Fernández 1944-1950 Nicolás Redondo Doráu 1950-1952 Félix Martínez Orozco 1952-1958 Ángel Villarubia Aguado 1958-1973 Hilario Fernández Díaz 1973-1977 Marcial Portales Núñez <small> Fonte: Ellaboración Wikipedia colos archivos del Conceyu de Cobeja
De siguío amuésase un llistáu de los alcaldes del conceyu dende l'añu 1979:Pueden consultase los resultaos eleutorales dende les eleiciones municipales de 1987 na web del Ministeriu del Interior.Nun se caltienen datos electrónicos de les eleiciones municipales de 1979 y 1983.
thumb|200px|Conceyu de Cobeja..
Fuercies y Cuerpos de Seguridá Cobeja cuntaba con un cuartel de la Guardia Civil, so les órdenes d'un sarxentu, pero sumió. Anguaño, en casu de necesidá allegar a la Guardia Civil de Villaluenga de la Sagra.
.
Sanidá El conceyu dispón d'un Centru de Salú d'atención primaria, xestionáu pol Serviciu de Salú de Castiella-La Mancha (SESCAM). El centru cunta con un médicu de familia y una enfermera. Toos ellos empresten los servicios de consulta médica y d'enfermería, El conceyu cunta con una farmacia.
Servicios d'emerxencia El conceyu dispón d'una Agrupación Municipal de Voluntarios de Proteición civil, qu'intervienen según les necesidaes del 112 de Castiella-La Mancha, ante les situaciones d'urxencia y emerxencia del conceyu. Anguaño cunta con 11 componentes.
Demografía
La población de Cobeja, según el padrón de 2009 del INE, ye de 2.387 habitantes, 1.266 homes y 1.121 muyeres y concéntrase nel so nucleu urbanu, y nun tien finques rústiques alloñaes de la población. El so densidá ye de 131,26 hab/km² (2009).
Evolución demográfica