Marchena ye una ciudá española de la provincia de Sevilla, Andalucía. Nel añu 2016 cuntaba con 19.773 habitantes, según l'INE. La so estensión superficial ye de 379 km² y tien una densidá de 52,72 hab/km². Los sos coordenaes xeográfiques son 37º20' N, 5º25' W. Asítiase a una altitú de 150 metros y a 64 quilómetros de la capital de provincia, Sevilla, na comarca denomada La Campiña. Ye conocida pol so Selmana Santa y, bien especialmente, pol so importante conxuntu monumental (declarada Conxuntu Históricu-Artísticu) onde destaquen la ilesia de San Xuan Bautista y el Arcu de la Rosa (Puerta de Sevilla). Amás, el conceyu carauterizar pol so venceyu col flamencu y por ser trubiecu d'importantes artistes como Pepe Marchena o'l guitarrista Melchor de Marchena.
Historia La situación de Marchena nel centru del campu Sevilla, nun puntu de comunicaciones ente les ciudaes de Sevilla, Antequera y Écija, traxo una presencia de población humana dende la prehistoria. Esistió un asentamientu tartesiu, denomináu Montemolín, nes cercaníes de l'actual población. Esisten tamién restos qu'atestigüen pobladores romanos nésta área, anque nun esisten constancia d'una estructura urbana complexa. Nun esisten tampoco datos sobre una colonia romana denomada Martia, como afirmaron historiadores locales.
En dómina romana tuvo de ser una esplotación agrícola (villa) d'escasa población, Esisten testimonios de pobladores nel periodu visigodu, pero nun ye hasta'l dominiu islámicu cuando la ciudá conformar cola estructura qu'anguaño se pueden estremar. Foi denomada polos musulmanes como Marsenʿah por cuenta de la gran cantidá d'olivares qu'arrodiaben la población, algamó un gran desenvolvimientu urbanísticu y foi cercada (sieglos XI-XII).
Pasó a manes cristianes a mediaos del sieglu XIII, mientres el reináu de Fernandu III de Castiella, convirtiéndose en villa de realengu, hasta que mientres el reináu de Fernandu IV de Castiella, nel añu 1309, foi concedida a Fernando Ponce de León, bisnietu del rei Alfonsu IX de León, anque antes perteneciera a Alonso Pérez de Guzmán, célebre defensor de la ciudá de Tarifa. Mientres dellos sieglos el señoríu de Marchena tuvo en manes de la familia Ponce de León, de la que procede la casa d'Arcos.
En 1367 Juan Ponce de León, señor de Marchena, foi executáu en Sevilla xunto col almirante mayor de la mar Egidio Boccanegra, y en 1368, un añu dempués, Marchena y les sos tierres fueron escalaes y afaraes pol rei Muhammed V de Granada, aliáu del rei Pedru I de Castiella, que tamién baltó los murios de la villa.
El nome actual de la población vien de un decretu de los Reis Católicos. El nucleu urbanu en dómina musulmana componer de la alcazaba, asitiada al norte, y del caserío, que s'estendía escontra'l sur ocupando tola llomba. Les cais partíen de les puertes principales y tendríen múltiples quiebros y adarves. Les mazanes seríen irregulares, con grandes patios interiores y places encadenaes. Mientres el periodu cristianu medieval (sieglos XIV y XV) reutilízase la ciudá árabe, anuévase'l caserío intramuros, reconstrúyense les muralles, tresfórmase la vieya Alcazaba nun auténticu castiellu señorial y realícense obres nel Palaciu Ducal.
Sieglos XV a XVIII thumb|Casa del Ave María, Dende finales del sieglu XV a principios del XIX, Marchena cuenta con delles puertes, qu'enllacen colos principales caminos de salida. Pel oeste, la Puerta de Sevilla (conocida como "l'Arcu de la Rosa"), qu'inda güei s'abrir a una plaza triangular esterior, y de la que parten les cais que van terminar conformando'l barriu de San Miguel. La Puerta de Morón, nel ángulu sur, llegó hasta nós envuelta n'edificaciones. La so redolada esterior (la plaza güei conocida como "los Cuatro Cantillos") constituyó un puntu clave pal desenvolvimientu del nucleu, por suponer l'encruz de cuatro calles, dos de ronda esterior, otra coincidente col camín de Morón (que va aniciar el barriu de San Sebastián) y la cuarta de separación ente San Miguel y San Sebastián. Les puertes de Carmona, al noroeste, y d'Osuna, al sureste, sumieron, anque xunto a esta postrera persiste un espaciu de plaza, qu'anicia a partir del sieglu XVI el barriu de San Andrés.
La espansión esterior de los sieglos XVI y XVII parte, por tanto, de les puertes de Sevilla, de Morón de la Frontera y d'Osuna, tomando como direutrices los caminos hasta colmatar la llomba asitiada al suroeste de la vieya ciudá murada. Na actualidá, Marchena asítiase sobre dos colina de similar altitú, xuníes por una vaguada pola qu'escurre'l camín de Morón. Mientres el sieglu XVIII, van ocupándose les árees de crecedera esterior con palacios y cases d'importante valor arquiteutónicu. Nel área intramuros constrúyese la plaza de riba, de gran regularidá y dimensión, y onde s'asitia'l vieyu conceyu y el desapaecíu palaciu de los Duques d'Arcos. Esta plaza ta formada por viviendes de cuatro plantes y apuértase a ella por cuatro grandes arcos, trés nes esquines y unu nel centru del frente occidental.
Sieglos XIX y XX Nel sieglu XIX empieza a aparrar dicha plaza, moviéndose'l centru cívicu a la redolada de la Puerta de Morón. La vieya ciudá intramuros (el barriu de San Juan) abandónase y degrada, potenciándose los barrios de San Miguel y San Sebastián. A finales d'esa centuria, la construcción del ferrocarril, la meyora de les carreteres y la incipiente industrialización dexen una recuperación económica, que va ser la base del estraordinariu desenvolvimientu que se produz na primer metá del sieglu XX. Nestos años surde'l llamáu Camín de la Estación, escontra'l noroeste, exa ordenadora de los asentamientos residenciales de los años 60. Tamién se reordenen les grandes mazanes perifériques del barriu de San Sebastián y constrúyense les nueves barriaes Xuan XXIII y de la Paz. En 1960 edifícase un nuevu Conceyu, ordenar la plaza na que s'atopa, asitiada nel ángulu sur de la ciudá murada y cerca de la vieya Puerta de Morón de la Frontera.
Arquiteutura thumb|Ilesia de San Xuan Bautista, Marchena El cascu históricu quedó alcontráu nel sector norte de la población, una y bones los posteriores desarrollos urbanos empobináronse sobre manera escontra l'oeste (barriu de San Miguel), sur (Santu Domingu, San Sebastián) y sureste (San Andrés). Seique influyera nello'l fechu de que la vía del ferrocarril escurra al norte, abondo cerca de la población. Nel sector meridional, anque daqué separaes del nucleu, alcontrar de forma esperdigada diverses instalaciones industriales y agroganaderas (granxes, cooperatives agrícoles, ivernaderos, fábriques de conserves, d'aceitunes, de farina, etc.). Los grandes equipamientos de calter públicu (deportivos, educativos) allugar de manera preferente nos sectores periféricos occidental y oriental.
Marchena foi declarada Conxuntu Históricu-Artísticu en 1966, ye bien carauterístiques pol conxuntu d'ilesies y conventos que tien ente les que destaquen:
Ilesia de San Xuan Bautista La ilesia de San Xuan Bautista ye una de les más importantes del conceyu de Marchena. De grandes dimensiones, la so arquiteutura ye carauterística del tiempu de los Reis Católicos, esto ye, trátase d'un góticu mudéxar pero con dellos adornos renacentistes. Puede vese el góticu nes portaes y nel retablu mayor; nel primeru utilízase'l lladriyu y nel segundu tien adornos platerescos en madera, conteniendo imáxenes evanxéliques en relieve, pintures d'Alejo Fernández, una cabeza del Bautista en mármol y escudos duales y del arzobispu Frai Diego de Deza. Tamién tenemos de mentar el magníficu órganu grande o de la Epístola, obra de Francisco Rodríguez, discípulu del reconocíu organero Jorge Bosch, realizáu en 1802, y el coru d'estilu barrocu que foi talláu por Juan Valencia con diseños de Jerónimo de Valvás. Como se mentó enantes, ye una de les ilesies más importantes de Marchena yá que alluga nel so interior importantes xoyes artístiques, amás del muséu municipal, en que'l so interior espónense delles escultures d'Alonso Cano, l'ayalga de la ilesia orfebre Francisco Alfaro y nueve cuadros de Zurbarán.
Ilesia de Santa María de la Mota thumb|Esterior de la ilesia de Santa María de la Mota. Esta ilesia construyida nel sieglu XVI, ye d'estilu góticu y múdejar, que puede contemplase na so torre de cuatro cuerpos. El retablu mayor atópase presidíu pola imaxe de la Virxe de la Mota, tallada nel sieglu XVI tamién, xunto cola so portada del sieglu XV son dignos d'almirar. Tenemos De destacar que'l templu simboliza la unión de les cultures cristiana (apurriendo al edificiu solidez y los elementos constructivos básicos) ya islámica (apurriendo ésta la ornamentación imaxinativa).Tamién podemos reparar una influencia bizantina nos azulexos.
La ilesia en sí presenta tres naves, dixebraes por pilastres cuadrangulares, y capiya mayor formada por dos tramos, el primeru rectangular y el segundu ochavado. Les cubiertes de les naves son estructures de madera, en forma de bacica na central y el colgadizo nes llaterales. El presbiteriu cubrir con bóveda de nervaduras. A los pies, n'alto y ocupando l'últimu tramu, llevántase una tribuna con celosería de madera. La ilesia tien dos portaes, una llateral, realizada en lladriyu y otra a los pies, executada en sillería.
Nel mesmu sitiu atópase'l Conventu de la Inmaculada Concepción, fundáu polos duques d'Arcos. La comunidá d'hermanes clarises de Marchena ellabora toa una serie de dulces y repostería de gran reconocencia. Destaquen los pestiños borrachuelos y les frutes d'almendres ente la gran variedá de dulce qu'ellaboren de manera artesanal y que son una muestra de la rica gastronomía de la zona.
Ilesia de San Agustín La ilesia foi construyida na segunda metá del sieglu XVIII, polo tanto notar na so rellumanza la transición del barrocu neoclásicu. Trátase d'una ilesia de planta de cruz llatina, con tres naves llevantaes con pilastres que lleven columnes adosaes. Sobre'l cruceru podemos ver una amplia cúpula asitiada sobre pechinas, de la mesma, la nave central cubrir con bóveda de cañón con lunetas, sicasí, les bóvedes llateral facer vaídas. Nel interior del templu podemos reparar una decoración de temes relixoses y elementos xeométricos y vexetales tallaos en yesería. Si afitámonos nes pechinas nelles figuren escudos nobiliarios y na cúpula ánxeles voladeros ente profusos elementos decorativos. Nel esterior, el pórticu abrir en trés arquerías lo que denota que la fachada tien esquemes propios de l'arquiteutura madrilana de la primer metá del sieglu XVII.
Ilesia de San Sebastián Foi construyida fora del recintu cercáu y nun principiu foi fecha probablemente como una ermita pa la veneración del Patrón de Marchena. Dempués de baltar dicha ermita nel sieglu XVIII, yá que s'atopaba nun estáu ruinosu, inauguróse'l capitel. El so interior ye de tres naves separaes por pilastres, que se crucien con arcos de mediu puntu. La nave principal ta cubierta por un artesonado de madera, sicasí, el retablu principal ye barrocu, de mediaos del sieglu XVIII. Tien trés calles separaes por estípites, asitiándose nos llaterales de les escultures de San Sebastián y San Pablo. Nel interior tamién podemos atopar una magnífica escultura de Cristu Crucificáu del sieglu XVI. L'accesu a la ilesia atopar nel muriu esquierdu y ta fechada en 1823.
Non podemos escaecer d'otres importantes edificaciones como lo son les ilesies de San Miguel, la ilesia de Santu Domingu y la Ilesia de Santa Clara. Xunto colos conventos de Santa Isabel, San Andrés y la Inmaculada Concepción, la cortil cercada, el Palaciu Ducal y el Celleru del Cabildru.
Demografía
Númberu d'habitantes nos últimos diez años.
Economía thumb|Plaza Ducal, Marchena