Lev Semiónovich Vygotski (translitera del cirílicu , ) (17 de payares de 1896, Orsha, Imperiu Rusu, actual Bielorrusia-11 de xunu de 1934, Moscú, Xunión Soviética) o Lev Vygotsky foi un psicólogu rusu d'orixe xudíu, unu de los más destacaos teóricos de la psicoloxía del desenvolvimientu, fundador de la psicoloxía históricu-cultural y claru precursor de la neuropsicología soviética, de la que sería máximu esponente'l médicu rusu Alexander Luria. La so obra foi afayada y sopelexada pelos medios académicos del mundu occidental na década de 1960.
El calter prolíficu de la so obra y el so tempranu fallecimientu fixeron que lo conoza como "el Mozart de la psicoloxía" (carauterización creada por Stephen Toulmin). La idea fundamental de la so obra ye la de que'l desenvolvimientu de los humanos namái puede esplicase en términos d'interaición social. El desenvolvimientu consiste na interiorización de preseos culturales (como'l llinguaxe) que primero non nos pertenecen, sinón que pertenecen al grupu humanu nel que nacemos, que tresmítenos los productos culturales al traviés de la interaición social. La cultura, pos, tien un papel preponderante na teoría de Vygotski.
Vygotsky: "el desenvolvimientu individual nun puede entendese ensin referencia al mediu social...nel que'l neñu ta incluyíu (Tudge y Rogoff, 1989). El neñu utiliza dalguna clase de ´ferramienta´ o ´signu´ pa convertir rellaciones sociales en funciones psicolóxiques". (Vygotsky, L.S. (1978)
Biografía Nació nel senu d'una familia próspera xudía cerca de Vítebsk, y foi'l segundu d'una familia d'ocho fíos. Antes de cumplir el so primer añu, la so familia treslladar a Gómel, llugar onde creció. Na so adolescencia yera fanáticu del teatru y decidió reescribir el so apellíu Vygotski, en llugar de Výgodski ("výgoda" significa "beneficiu" en rusu), como yera orixinalmente. Con apenes 19 años, en 1915, escribió un ensayu sobre Hamlet.
El so pasu pola universidá ente 1913 y 1917 nun tuvo exentu de peripecies: inscribir en medicina y depués de tan solo un mes camudar a lleis na Universidá Estatal de Moscú. Dempués d'un añu inscribir na Facultá de Filosofía y Lletres de la Universidá Popular, conteníos que lo habíen esteláu yá como estudiante secundariu. Les Universidaes populares formaben parte del treme d'instituciones educatives lliberales paraleles a les más vieyes y prestixoses instituciones amestaes al zarismu. Nesta universidá, por casu, aceptábense muyeres y persones de cualquier relixón. Volvió depués a Gómel, con un pruyimientu difícil de cumplir: enseñar psicoloxía y lliteratura. Precisamente nesi momentu, por cuenta de la Revolución d'Ochobre, aboliéronse toles discriminaciones contra los xudíos. A partir d'esti fechu, Vygotski empezaría a venceyase cola actividá política.
Les sos diverses actividaes convertir nel centru de l'actividá intelectual y cultural de Gómel. Enseñó gramática rusa y lliteratura na Escuela del Trabayu pa los obreros; enseñó psicoloxía y lóxica nel Institutu Pedagóxicu; estética y historia del arte nel Conservatoriu; dirixó la seición teatral d'un periódicu y fundó una revista lliteraria. Nesta dómina dedicar a lleer a Karl Marx, a Friedrich Engels, a Baruch Spinoza, a Friedrich Hegel, a Sigmund Freud, a Iván Pávlov y a Aleksandr Potebnyá (:en:Alexander Potebnja, llingüista en Kharkiv).
En 1919 contraxo tuberculosis y en 1920 foi internáu nun sanatoriu (considerábase, pola peligrosidá de la bacteria, que al enfermu había qu'aisllalo de too contautu). Albidrando que la so vida sería curtia, intensificó'l so espíritu de trabayu.
Nel Institutu Pedagóxicu creó un llaboratoriu de psicoloxía pa estudiar a los neños de los xardinos infantiles que presenten retrasos nel deprendimientu. D'equí llogró material fundamental pal so llibru Psicoloxía pedagóxica, publicáu en 1926.
En 1924, Vygotski casóse con Rosa Nóievna Sméjova (finada en 1979), de que la so unión nacieron dos fíos: Guita Lvovna Výgodskaya y Ásya Lvovna Výgodskaya.
Vygotski presentó en 1924, nel 2º Congresu Panruso de Psiconeurología en Leningráu, un ensayu sobre los métodos d'investigación reflexológica y psicolóxica, tema qu'afondó darréu en La conciencia como problema de la psicoloxía del comportamientu. Estes investigaciones producieron una fuerte impresión nel psicólogu rusu Konstantín Nikoláievich Kornílov (1879-1957), líder de la corriente marxista en psicoloxía y direutor del Institutu de Psicoloxía de la Universidá de Moscú.
Darréu, Vygotski trabayó nel Institutu de Psicoloxía de Moscú xunto a Alexander Luria y Alekséi Leóntiev, quien yeren un pocu más nuevos qu'él y que, darréu, tamién adquiriríen reconocencia a nivel mundial. Ellos buscaben reformular la teoría psicolóxica tomando como base la mirada marxista, inventando estratexes pedagóxiques que dexaren lluchar en contra del analfabetismu y de la defectología, condición atribuyida nesa dómina a los neños consideraos “anormales” o “difíciles”, dientro de la cual incluyíense situaciones como ser maniegu o retrasáu mental.
En 1925 Vigotsky creó un llaboratoriu de psicoloxía pa la infancia anormal, tresformáu depués nel Institutu de Defectología Esperimental de la Comisaría del Pueblu pa la Educación, el mesmu qu'él tendría la misión de presidir.
Na primavera de 1925, como delegáu nel Congresu Internacional sobre la Educación de Sordos que se lleva a cabu n'Inglaterra, aprovecharía la oportunidá pa visitar Alemaña, los Países Baxos y Francia.
De regresu na URSS ingresó al hospital por una grave recaída de la tuberculosis, momentu nel que terminó la so tesis Psicoloxía del arte, que sería defendida na seronda pero que nun algamar a editar. Nuevamente foi internáu nel hospital en 1926, onde escribiría un ensayu sobre “La significación histórica de la crisis en psicoloxía”, testu que tampoco se publicar.
Depués de recuperar la salú, retomaría una llarga actividá d'investigación colos sos alumnos, surdida d'una nueva concepción histórica cultural del siquismu y de la enseñanza en psicoloxía, de les ciencies sociales, de la educación y de la defectología. Sicasí, estos trabayos publicáronse namái de manera parcial.
Vygotski yera un llector asiduo de Sigmund Freud, de Jean Piaget, de Wolfgang Köhler, de William Stern y d'Arnold Gesell, y publicó los prefacios de les ediciones ruses d'estos autores.
A empiezos de 1929, como la so reputación crecía en tola URSS, foi convidáu a permanecer dellos meses en Taxkent, pa formar pedagogos y psicólogos na Universidá d'Asia Central. En 1930 dirixó en Moscú un seminariu con Lúriya, con Serguéi Eisenstein y col llingüista Nikolái Marr.
En 1931 empezaron a apaecer crítiques en contra de la so teoría históricu-cultural, y el grupu d'investigadores de los años 20 estrémase. Lúriya, Galperin y Zaporózhets van a Kharkiv, y Vygotski treslladar con regularidá a Leningráu con Daniil Elkonin y con Josefina Schif.
Siempres activu, en 1933, entamó una gran síntesis de la so obra pa responder a les diverses crítiques na so contra. Esti material terminaría per constituyir se en "Pensamientu y Fala". Na primavera de 1934 sería hospitalizáu y dictaría dende la so cama l'últimu capítulu d'esta obra, publicada pocu dempués de la so muerte col títulu de "Pensamientu y Llinguaxe", colos vetos y retayos a los que foi sometida por que fuera dexada la so publicación. Foi enterráu nel Campusantu Novodévichi.
La so obra La so bibliografía contempla 180 títulos, de los cualos 80 nun fueron publicaos entá.
Les sos idees tienen un rol importante na reflexón teórica en psicoloxía y en pedagoxía, con una bibliografía que contempla 180 títulos, de los cualos 80 nun fueron publicaos entá. Dalgunes de les sos obres fueron retayaes pola censura dende 1936, yá que los sos testos fueron consideraos antimarxistas y antiproletarios poles autoridaes estalinistes, pero nunca dexaron de ser mentaos en foros públicos sacante les crítiques de Kozyrev y Turko ""Pedagoxía na escuela" del Profesor Vygotski" y de Rudneva "Aburuyes pedagóxiques de Vygotski", nin les sos teoríes celebrar y referenciar. Prueba d'esto postreru son los trenta referencies al so trabayu na edición de 1940 de "Fundaciones de Psicoloxía Xeneral" de Rubistein o la so presencia na prestixosa "Gran Enciclopedia Soviética" de 1940.http://individual.utoronto.ca/yasnitsky/texts/Fraser%20&%20Yasnitsky%20(2015).pdf
La so obra más importante foi Pensamientu y llinguaxe (1934).
El mayor especialista en Vygotski ye James V. Wertsch. N'España, Ángel Riviere foi quien probablemente meyor trabayó la so obra.
La espansión y evolución de la so obra obedez, en gran midida a qu'él estudió'l desenvolvimientu mental con una mente abierta a les contribuciones de diversos y distintos campos de conocencia; pero nun lu fixo d'una manera na qu'estos diversos campos esplicaben los mesmos fenómenos dende diverses miraes, sinón d'una forma bien integrada, amás de bien creativa, lo qu'apurrió un nuevu significáu a la comprensión del papel de la sociedá, la cultura y el llinguaxe nel desenvolvimientu del ser humanu.
El so trabayu Nos testos de Vygotski atópense presentes varios conceutos d'especial relevancia que constitúin les sos posiciones teóriques, tales como ferramientes psicolóxiques, mediación y internalización. Unu de los más importantes conceutos sobre'l cual trabayó y al cual dio nome ye'l conocíu como zona de desenvolvimientu próximu, que se engloba dientro de la so teoría sobre'l deprendimientu como camín escontra'l desenvolvimientu. Per otra parte, el so trabayu contempló a lo llargo de la so vida otres temes, como:
l'orixe y el desenvolvimientu de les funciones mentales cimeres la filosofía de la ciencia * metodoloxíes de la investigación psicolóxica * la rellación ente'l deprendimientu y el desenvolvimientu humanu * la formación conceptual la rellación ente'l llinguaxe y el pensamientu * la psicoloxía del arte * el xuegu entendíu como un fenómenu psicolóxicu * l'estudiu de los trestornos del deprendimientu * el desenvolvimientu humanu anormal (caña que yera denominada defectología)
Vygotski señalaba que la intelixencia desenvuélvese gracies a ciertos preseos o ferramientes psicolóxiques que'l/el neñu/a atopa nel so mediu ambiente (redolada), ente los que'l llinguaxe considérase la ferramienta fundamental. Estes ferramientes amplíen les habilidaes mentales como l'atención, memoria, concentración, etc. D'esta manera, l'actividá práutica na que s'arreya el/el neñu/a sería interiorizada n'actividaes mentales cada vegada más complexes gracies a les pallabres, fonte de la formación conceptual. La falta de diches ferramientes inflúi direutamente nel nivel de pensamientu astractu que'l neñu pueda algamar.
El procesu de internalización Ye d'especial importancia, pa poder entender el desenvolvimientu de les funciones psicolóxiques cimeres, el fenómenu psíquicu de «internalización» del suxetu, que'l so proceso de autoformación constituyir a partir de l'apropiación gradual y progresivo d'una gran diversidá d'operaciones de calter sociu–psicolóxicu, conformáu a partir de les interrellaciones sociales y polo xeneral de mediación cultural. Nesta dinámica d'operaciones, la cultura va apoderándose del mesmu suxetu.
Esti permanente procesu de internalización cultural, científica, teunolóxica, valorativa, etc., revoluciona y reorganiza de cutio l'actividá psicolóxica de los suxetos sociales; la internalización que se manifiesta nun progresivu control, regulación y dominiu de sigo mesmu, conducta que s'evidencia nel ámbitu sociocultural.
Esti orixe social y cultural de la conducta individual y colectivo del suxetu ye namái un exemplu de la importancia que'l fenómenu de internalización de normes, valores, etc., representa pa la preservación, desenvolvimientu y evolución de la sociedá y al cual Vygotski defini como la «llei de la doble formación» o «llei xenética xeneral del desenvolvimientu cultural».