250px|thumb|right|Adultu Tomoxia lineella (Mordellinae: Mordellini). 250px|thumb|right|Bárabu de Mordellistena sp. (Mordellinae: Mordellistenini) en agalla de Solidago fecha pola mosca Eurosta solidaginis.
Los mordélidos (Mordellidae) son una familia de coleópteros tenebrionoideos con más de 1700 especies en 100 xéneros distribuyíes per tol mundu. Son fitófagos y munchos aliméntense de polen de plantes bien diverses.
Carauterístiques Polo xeneral, los mordélidos tienen un color escuru y miden ente 2 y 15 mm de llargu. Carauterizar por tener pates traseres grueses, un cuerpu encorváu y un abdome (el pigidio) allargáu, en forma punteaguda nes especies más grandes. El cuerpu ye más narquiáu na parte de baxo que nel llombu y más delgáu escontra tras.
Los bárabos viven en madera en descomposición. Atópense, por casu, en barandes de madera vieyu o, como la especie Mordellistena, en flores o arbustos florecientes.
Los mordélidos son bien activos y al ser agarraos realicen movimientos xiratorios que paecen ser cucurrabucos. Estos movimientos tán conformaos por una serie de saltos individuales bien rápidos (cada saltu dura 80 ms aprox.). Son el resultáu de los esfuercios del escarabayu por volver asitiase pa poder entamar vuelu. Un saltu individual en realidá representa un sobregiro impulsáu por una de les pates del tercer par de pates (el metapodio). La direición del saltu depende de si'l mordélido usa la pata derecha o esquierda. La enerxía de los saltos varia porque se debe a musculación direuta. Por consiguiente resulten en llargores y altitúes de saltu distintes con frecuencies de rotación d'hasta 48 rps (Mordellochroa abdominalis) en redol al centru de gravedá de la exa llonxitudinal del cuerpu. Un xiru adicional an tornu a la exa tresversal (frecuencia inferior) resulta en saltos con forma de torniellu. El pigidio escarez de significáu en cuanto al saltu.Thomas van de Kamp, Patrik Vakovic, Tilal Baumbach, Alexander Riedel: "A Biological Screw in a Beetle's Leg". Science, 333 (6038): 52. doi10.1126cience.1204245.PMID 21719669 1. Juli 2011. Saltos de menos potencia, pero efectuaos con una téunica similar pueden reparase en coleópteros de la familia de los Melandryidae (=Serropalpidae) (Orchesia) y na familia de los Scraptiidae (Anaspis), lo cual dexa suponer qu'esta habilidá llocomotora tenga orixe nuna filoxénesis más xeneral non atribuyible namái a los mordélidos.
Taxonomía
La familia Mordellidae estremar en dos subfamilies, Ctenidiinae, con un xéneru, y Mordellinae, con 5 tribus, 105 xéneros.
Subfamilia: Ctenidiinae Franciscolo, 1951 Xéneru: Ctenidia Laporte de Castelnau, 1840:264 Especie: Ctenidia mordelloides Laporte de Castelnau, 1840:264
Subfamilia: Mordellinae Latreille, 1802 Tribu Conaliini (Ermisch, 1956) Xéneru: Conalia (Mulsant y Rei, 1858) Especies: Conalia helva (LeConte, 1862) Conalia melanops (Ray, 1946) Conalia baudii (Mulsant & Rey, 1858) Xéneru: Conaliamorpha (Ermisch, 1968:225) Especie: Conaliamorpha lutea (Ermisch, 1968:226) [Sudán] Xéneru: Glipodes (LeConte, 1862) Especies: Glipodes sericans (Melsheimer, 1845) Glipodes bordoni (Franciscolo, 1990:105) [Venezuela] Glipodes dietrichi (Franciscolo, 1962:131) [Costa Rica, Venezuela] Glipodes tertia (Ray, 1936:218) [Brasil] Xéneru: Isotrilophus (Liljeblad, 1945) Especie: Isotrilophus erraticus (Smith, 1883) Xéneru: Ophthalmoconalia (Ermisch, 1968:268) Especies: Ophthalmoconalia castanea (Ermisch, 1968:268) [Congu] Ophthalmoconalia strandi (Horák, 1994:189) Xéneru Paraconalia (Ermisch, 1968:237) Especies: Paraconalia brasiliensis (Ermisch, 1968:237) [Brasil] Paraconalia rufopygidialis (Ermisch, 1968:240) [Brasil] Xéneru: Pseudoconalia (Ermisch, 1950:72-73) Especie: Pseudoconalia debeauxi (Franciscolo, 1942) [Sumatra; p.256?] Xéneru: Stenoconalia (Ermisch, 1967:130-131) Especie: Stenoconalia endroedyi Ermisch, 1967:131 [Congu] Xéneru: Xanthoconalia (Franciscolo, 1942:292) Especies: Xanthoconalia patrizii (Franciscolo, 1942:293) [Congu Belxicanu] Xanthoconalia timossii (Franciscolo, 1942:295) [Somalia]
Tribu Mordellini (Siedlitz, 1875) [J.B. Smith 1882; Ermisch 1941b] Xéneru: Adelptes (Franciscolo, 1965:385) Especies: Adelptes clavipalpis Franciscolo, 1965:38 [Portugal, este d'África; mozambica] Adelptes vadoni (Vadoni 1937:29) [Madagascar] Xéneru: Asiamordella (Hong, 2002:126) Especie: Asiamordella furvis (Hong, 2002:128) [Liaoning - China] Xéneru: Austromordella (Ermisch, 1950:63) Especies: Austromordella demarzi (Ermisch, 1963:295) [Oeste d'Australia] Austromordella niveosuturalis Lea [Ermisch 1962 p.357] Austromordella tarsata (Ermisch, 1950:63) [Australia] Austromordella verticordiae Lea [Ermisch 1962 p.358] Xéneru: Binaghia (Franciscolo, 1943:297-298) Especies: Binaghia concii (Franciscolo, 1943:300) Binaghia humerosticta (Franciscolo, 1943:298) Xéneru: Boatia (Franciscolo, 1985:79-82) Especie: Boatia albertae Franciscolo, 1985:83 [Ecuador] Xéneru: Caffromorda (Franciscolo, 1952y:66) Especie: Caffromorda platycephala (Franciscolo, 1952:67) [Sur d'África] Xéneru: Calycina (Blair, 1922:250) Especies: Calycina borneensis (Blair, 1922:224) [Borneo] Calycina gardneri Blair, 1931:203 [India] Calycina guineensis (Blair, 1922:225) [África] Calycina impressa (Pic, 1931:262) [Congu] Calycina major Nomura, 1967:6 [Formosa] Calycina nigriceps (Blair, 1922:224) [Maly] Calycina nigroapicalis Nomura, 1967:5 [Formosa] Calycina palpalis (Blair, 1922:223) [Brasil] Calycina sericeobrunnea (Blair, 1915:539) [Nueva Guinea; Ermisch 1950 p.71] Calycina sudanensis Ermisch, 1968:224 [Sudán] Calycina tarsalis (Blair, 1922:223) [Borneo] Xéneru: Cephaloglipa (Franciscolo, 1952c:331,350) Especie: Cephaloglipa paumomuensis (Franciscolo, 1952:351) [Nueva Guinea] Xéneru: Congomorda (Ermisch, 1955:26) Especie: Congomorda atra (Ermisch, 1955:27) [Congu Belga] Xéneru: Cothurus (Champion, 1891:259-260) Especies: Cothurus bordoni (Franciscolo, 1987:230) [Venezuela] Cothurus iridescens (Champion, 1891:259) [Méxicu] Xéneru: Cretanaspis <small>(Huang & Yang, 1999:125) Especie: Cretanaspis lushangfenensis (Huang & Yang, 1999:129) [Beijing - China] Xéneru: Curtimorda (Méquignon, 1946:58) Especies: Curtimorda bisignata (Redtenbacher, 1849:613) [Europa] Curtimorda maculosa (Neazen, 1794:273) [Europa] Xéneru: Glipa LeConte, 1859 Especies: Glipa hieroglyphica (Schwarz, 1878) Glipa oculata (Say, 1835) Glipa hilaris (Say, 1835) Glipa afrirozui Nakane, 1949:39 [Xapón] Glipa alboscutellata Kônô, 1934:116 [Formosa] Glipa andamana Píc, 1941:10 [Andaman Is.] Glipa angustatissima Píc, 1911:191 [Celebes] Glipa angustilineata Fan & Yang, 1993:54 [Guangxi] Glipa atripennis Píc, 1923:29 [Sumatra] Glipa atriventris Píc, 1923:29 [Congu, Madagascar] Xéneru: Glipidiomorpha (Franciscolo, 1952c:347) Especies: Glipidiomorpha astrolabii Franciscolo, 1952:349 [Nueva Guinea] Glipidiomorpha atraterga Lu & Fan, 2000:2 [Yunnan; Xishuanbanna, Damenlong] Glipidiomorpha burgeoni (Pic, 1929:269) [Bélxica, Congu Glipidiomorpha curticauda Ermisch, 1968:289 Glipidiomorpha fahraei (Maeklin, 1875:565) Glipidiomorpha ideodorsalis Franciscolo, 1955:179 Glipidiomorpha entemedia Franciscolo, 1955:179 Glipidiomorpha kuatunensis Ermisch, 1968:289 Glipidiomorpha leucozona Franciscolo, 1952:347 [Nueva Guinea] Glipidiomorpha obsoleta Franciscolo, 1955:179 [Rhodesia] Glipidiomorpha poggii Franciscolo, 2001:213 [Zimbawe] Xéneru: Hoshihananomia Kôno, 1935 Especies: Hoshihananomia inflammata (LeConte, 1862) Hoshihananomia octopunctata (Fabricius, 1775) Hoshihananomia perlineata (Fall, 1907) Xéneru: Iberomorda (Méquignon, 1946:59) Especies: Iberomorda sulcicauda (Mulsant, 1856:354) [Europa, norte d'África, Asia Menor] Iberomorda viridipennis (Mulsant, 1856) Xéneru: Ideorhipistena (Franciscolo, 2000:395 Especie: Ideorhipistena occipitalis Franciscolo, 2000:399 Xéneru: Klapperichimorda Ermisch, 1968:279 Especies: Klapperichimorda kodadai Horák, 1996:158 Klapperichimorda lutevittata Fan & Yang, 1995:99 Klapperichimorda quadrimaculata Ermisch, 1968:280 Xéneru: Larinomorda Ermisch, 1968:263 Especie: Larinomorda ivoirensis Ermisch, 1968:263 Xéneru: Liaoximordella Wang, 1993 Especie: Liaoximordella hongi Wang, 1993 Xéneru: Machairophora Franciscolo, 1943b:34 Especie: Machairophora fulvipuncta Hampson, 1893 Xéneru: Macrotomoxia Pic, 1922b:208 [Ermisch 1950 p.51] Especies: Macrotomoxia castanea Pic, 1922b:208 [Tonkin, Formosa] Macrotomoxia palpalis (Kôno, 1935:123) Xéneru: Mirimordella Liu, Lu & Ren, 2007:51 Especie: Mirimordella gracilicruralis Liu, Lu & Ren, 2007:52 [Liaoning] Xéneru: Mordella Linnaeus, 1758 Especies: Mordella albosuturalis (Liljeblad, 1922) Mordella angulata (LeConte, 1878) Mordella atrata (Melsheimer, 1845) Mordella brevistylis (Liljeblad, 1922) Mordella capillosa (Liljeblad, 1945) Mordella cinereoatra (Liljeblad, 1945) Mordella fuscocinerea (Fall, 1907 Mordella grandis (Liljeblad, 1922) Mordella hubbsi (Liljeblad, 1922) Mordella immaculata (Smith, 1883) Mordella insulata (LeConte, 1859) Mordella invisitata (Liljeblad, 1945) Mordella knulli (Liljeblad, 1922) Mordella latemaculata (Ray, 1944) Mordella lunulata (Helmuth, 1865) Mordella novemnotata (Ray, 1944) Mordella obliqua (LeConte, 1878) Mordella pretiosa (Champion, 1891) Mordella quadripunctata (Say, 1824) Mordella schwarzi (Liljeblad, 1945) Mordella signata (Champion, 1891) Xéneru: Mordellapygium Ray, 1930a:143 Xéneru: Mordellaria Ermisch, 1950:69 Xéneru: Mordellariodes Ermisch Xéneru: Mordelloides Ray, 1939:227 Xéneru: Mordellopalpus Franciscolo, 1955c:179-181 Xéneru: Neocurtimorda Franciscolo, 1950:1 Xéneru: Neotomoxia Ermisch, 1950:10 Xéneru: Ophthalmoglipa Franciscolo, 1952c:332 Xéneru: Paramordella Pic, 1936:1 Xéneru: Paramordellana Ermisch, 1968:265 Xéneru: Paramordellaria Mariña, 1854 Especie: Paramordellaria triloba Xéneru: Paraphungia Ermisch, 1969c:3-4 Xéneru: Parastenomordella Ermisch, 1950:60 Xéneru: Paratomoxia Ermisch, 1950:5,14 Xéneru: Paratomoxioda Ermisch, 1954c Xéneru: Phungia Pic, 1922:15 Xéneru: Plesitomoxia Ermisch, 1955 Xéneru: Praemordella Shchegoleva-Barovskaya, 1929 Xéneru: Pseudomordellaria Ermisch, 1950:67 Xéneru: Pseudotomoxia Ermisch, 1950:52 Xéneru: Sphaeromorda Franciscolo, 1950:8 Xéneru: Stenaliamorda Ermisch & Chûjô, 1968:35-36 Xéneru: Stenomorda Ermisch, 1950:17 Xéneru: Stenomordella Ermisch, 1941a:115-116 Xéneru: Stenomordellaria Ermisch, 1950:57 Xéneru: Stenomordellariodes Ermisch, 1954a:92 Xéneru: Succimorda Kubisz, 2001:273 Xéneru: Tolidomordella Schilsky, 1908 Especie: Tolidomordella discoidea Xéneru: Tolidomoxia Ermisch, 1950:13-14 Xéneru: Tomoxia Mariña, 1854 Especies: Tomoxia inclusa (LeConte, 1862) Tomoxia lineella (Smith, 1883) Tomoxia abrupta (Ray, 1944) Tomoxia albonotata (Maeklin, 1875) Tomoxia alboscutella (Ermisch, 1955) Tomoxia albosuturalis (Pic, 1924) Tomoxia anotata (Ray, 1949) Tomoxia antipodes (Ray, 1930) Tomoxia auratonotata (Ray, 1936) Tomoxia binotata (Ray, 1939) Tomoxia borealis (LeConte, 1862) Tomoxia brevipennis (Ray, 1939) Tomoxia bucephala (Mariña, 1854) Tomoxia carinata (Smith, 1883) Tomoxia contracta (Champion, 1891) Tomoxia diversimaculata (Ray, 1930) Tomoxia exoleta (Lea, 1917) Tomoxia fascifera (LeConte, 1878) Tomoxia fiebrigi (Ray, 1939) Tomoxia flavicans (Waterhouse, 1878) Tomoxia formosana (Chûjô, 1935) Tomoxia howensis (Lea, 1917) Tomoxia inclusa (LeConte, 1862) Tomoxia innotata (Píc, 1924) Tomoxia entemedia (Ray, 1930) Tomoxia interrupta (Champion, 1891) Tomoxia inundata (Wickham, 1914) Tomoxia latenotata (Píc, 1924) Tomoxia laticeps (Lea, 1895) Tomoxia laticollis (Píc, 1936) Tomoxia latipalpis (Ray, 1946) Tomoxia lineaticollis (Píc, 1933) Tomoxia lineella (LeConte, 1862) Tomoxia maculicollis (Lea, 1902) Tomoxia melanura (Lea, 1917) Tomoxia melasoma (Lea, 1917) Tomoxia multilineata (Pic, 1936) Tomoxia muriniceps (Sharp, 1883) Tomoxia obliquialba (Lea, 1925) Tomoxia paulonotata (Pic, 1936)