Diáspora Implica la dispersión de grupos étnicos o relixosos qu'abandonaron el so llugar de procedencia orixinaria y que s'atopen partíos pel mundu. Si mayoritariamente el términu foi emplegáu pa referise al exiliu xudíu fuera de la Tierra d'Israel y la posterior dispersión del pueblu xudíu pel mundu, amplióse'l so significáu pa designar tou pueblu que s'atope tremáu fuera del so país d'orixe.
Diáspora xudía
thumb|250px|right|Beth Hatefutsoth, casa dedicada al estudiu y documentación de les diáspores hebrees, Israel. thumb|250px|Relieve romanu colos Espolios de Xerusalén, sieglu IY.C.Tratar nesti casu d'un retruque del relieve orixinal romanu, que s'atopa nel Arcu de Tito. Esta imaxe foi frecuentemente emplegada como marca emblemática del entamu de la Diáspora xudía, resultando ella supuestamente del castigu unviáu a los xudíos pol Creador enraxonáu arriendes de los pecaos del so pueblu.Dende yá muncho primero del añu 70Y.C., parte del pueblu xudíu vivía n'Israel y parte nel esterior. Sicasí, la presencia de comunidaes xudíes n'otros contestos xeográficos deber en dellos casos a la mesma voluntá de dellos xudíos de permanecer fuera d'Israel, datando ello a lo menos de siete sieglos antes del episodiu equí ilustráu.Dientro de la historia xudía, exemplu notable d'ello ye lo asocedío en Mesopotamia una vegada acabada la cautividá en Babilonia en 537a.Y.C.: en cuenta de tornar a Xerusalén, parte de la comunidá xudía permaneció nel Creciente Fértil, dende entós y hasta'l sieglu XXY.C., esto ye, non menos de 2500 años. Más allá de la destrucción del Templu, lo cierto ye qu'históricamente los xudíos llograron derechos de ciudadanía dientro del Imperiu romanu, onde caltuvieron les sos tradiciones y amás espolletaron.Diverses muertes arqueolóxiques topaos na cuenca mediterránea, según n'otres rexones euroasiátiques, dan testimoniu de la esistencia d'importantes y poderoses comunidaes xudíes nun periodu que toma dende la Captividad en Babilona nel sieglu VIa.Y.C. hasta (a lo menos) l'adopción del cristianismu como relixón oficial del Imperiu romanu nel sieglu IVY.C. . thumb|250px|En Mesopotamia: Purim. Esther y Mordecai escriben les cartes a los xudíos, sieglu Va.Y.C. Oleu d'Arent de Gelder (1675).Siendo identificaos a partir de la cronoloxía de los reis de Persia, y al traviés de Xerxes I en particular, Ester y Mardoqueo pertenecen al sieglu V e. C. ("Ahasuerus", Jewish Encyclopedia, Nueva York, 1906; Robert J. Littman, "The Religious Policy of Xerxes and the Book of Esther", The Jewish Quarterly Review, 65/3, xineru de 1975, páxs. 145-148; Simón Dubnow, Historia Xudía, Buenos Aires: Sigal, 1977, capítulu XIV; "Ahasuerus", Chabad, aportáu 11 d'agostu de 2014); atípicamente, fueron propuestos los sieglos III-II e. C. (Shaul Shaked, "Book of Esther", Encyclopaedia Iranica, 1998-2012, VIII:6, páxs. 655-657); consultaos 11 d'agostu de 2014. Oleu por Aert de Gelder, 1675. Coleición Hirsch, Muséu Nacional de Belles Artes, Buenos Aires. thumb|250px|Documentu redactáu n'Exiptu. Ketubá (contratu matrimonial xudíu) de Anania y Tamut (n'araméu escritu con calteres hebreos), 3 de xunetu de 449a.Y.C.Papiru exipciu, probablemente alexandrín, periodu de la Dinastía XXVII; calteníu nel Muséu de Brooklyn (Nueva York). thumb|120px|Nuevu xudíu ucraín. thumb|120px|Chicu etíope xudíu. thumb|120px|Familia xudía de Cochin, India. thumb|120px|Deportista sefardín. thumb|120px|Xudíos chinos. thumb|120px|Rabín asquenazí. thumb|120px|Chiques xudíes del Cáucasu. thumb|120px|Educador y neños xudíos de Samarcanda.
La diáspora del pueblu d'Israel ye conocida n'hebréu como galut (גלות—'exiliu') o tefutsot (תפוצות—'diáspores'). El Muséu Nahum Goldmann de la Diáspora Xudía denominar tamién Beth Hatefutsoth (בית התפוצות), espresión que significa "Casa de les Diáspores".Les coleiciones educatives de Beth Hatefutsoth atópense axuntaes nel campus de la Universidá de Tel Aviv. Trátase d'un muséu d'historia y antropoloxía dedicáu a les comunidaes xudíes esperdigaes pel mundu y la so continuidá identitaria dende hai a lo menos 2000 años.
Na historia del pueblu d'Israel, depués de la división del reinu de Salomón, les doce tribus formaron dos reinos hebreos: Xudá y Israel. La casa de Xudá, incorporó a la tribu de Benjamín, y dambes formaron la Casa de Xudá. A ella na actualidá, conocer como pueblu xudíu, y alcuéntrase tantu n'Israel como n'otros 80 países del mundu. Les diez tribus restantes tán toes entá esperdigaes, y ensin llograr caltener los sos raigaños hebreos.
El primer exiliu arreyó cierta diáspora xudía y asocedió nel añu 586 e.C. , cuando'l rei de los babilonios, Nabucodonosor II, conquistó'l Reinu de Xudá, destruyendo'l Primer Templu de Xerusalén y treslladando a los líderes xudíos a Babilonia, naquello que se conoz como'l Cautiverio en Babilonia. En 537 e.C., cuasi cincuenta años más tarde y en conquistando a los babilonios, el rei persa Ciro II el Grande dexó a los xudíos retornar a la Tierra d'Israel. Sicasí, dellos xudíos permanecieron en Mesopotamia, dando orixe col tiempu a una importante comunidá xudía en Bagdag.Esta comunidá esistió hasta a lo menos hasta mediaos del sieglu XX, momentu en que tuvo llugar la emigración de la mesma escontra'l Estáu d'Israel.
El segundu exiliu producir nel añu 70 d.C. cuando'l xeneral romanu Tito (futuru emperador) ganó a los xudíos na primer guerra xudeo-romana y destruyó el Segundu Templu de Xerusalén.
Un númberu entá mayor de xudíos foi espulsáu de Xudea dempués de ser entartallada la rebelión de Bar Kojba nel añu 135 d.C. Dende entós los xudíos esperdigáronse per tol Imperiu romanu y, darréu pel mundu, atopándose en cuasi tolos países. Sicasí, siempres hubo xudíos que nunca salieron de la rexón del Llevante Mediterraneu.
La dispersión de xudíos pel mundu convertir nuna minoría relixoso y cultural en numberosos países, lo cual dio llugar a sieglos de convivencia pacífica y desenvolvimientu, pero tamién provocó choques que dieron llugar a persecuciones, matances y espulsiones coleutives.
Mientres la segunda metá del sieglu XIX, pensadores tales como Theodor Herzl y Lleón Pinsker propunxeron remediar esta situación por aciu el reestablecimientu d'un Estáu Nacional pal pueblu xudíu. Esto condució a la formulación del movimientu sionista y la Declaración Balfour de 1917. La Shoah foi un factor decisivu pa la ulterior creación del Estáu d'Israel en 1948.
Cola proclamación del Estáu d'Israel dar por remataos los cuasi 2000 años de Galut (Exiliu de la Tierra Prometida), yá que dende entós tolos xudíos del mundu tienen la posibilidá d'inmigrar a Israel ensin costu dalgunu y llograr la ciudadanía israelina. N'Israel, yá nun se fala de galut (exiliu) sinón tefutsoth (diáspores), lo qu'en dichu contestu equival a dicir comunidaes diaspóricas (como contrapuesta a la güei irreal noción de comunidaes exiliaes).Shlomo Sand y otros historiadores recién sostienen que la diáspora xudía nun resultó d'un éxodu masivu, sinón qu'arreyó a unos pocos miles de xudíos (a lo más). Espliquen de la mesma la esistencia de xudíos en diverses partes d'Europa, África y Asia como frutu de diverses conversiones (pueblu/judio/invencion Entrevista con Shlomo Sand nel diariu Público en xunu de 2008). Les poblaciones d'Europa oriental, según Sand, podríen tener el so orixe nos jázaros, un pueblu turcu procedente del Asia central que se convirtió al xudaísmu escontra'l sieglu VIII (La pantasma de los jázaros, La Nación, 14 d'agostu de 1999 ). Sicasí, tamién se demostró que les poblaciones xudíes askenazíes, sefardinaes y d'oriente mediu atópense más rellacionaes xenéticamente ente sí que colos sos conciudadanos nel mundu (genoma-revela-que-las-dos-ramas-de.html SAFED-TZFAT-ZEFAT, 6 de xineru de 2011), amosando relativamente pocos amiestos y considerable parentescu xenéticu, particularmente colos demás pueblos d'Oriente Próximu y, principalmente, con aquellos del Llevante Mediterraneu (Los Xenes Xudíos). Fora d'Israel, y anque esisten delles poques esceiciones, los países con comunidaes xudíes son na so mayoría democráticos, de manera tal que, si los xudíos presentes en cada unu d'ellos deseyaren tornar a Israel, nada nin naide torgar: el fechu de que cuasi dos tercios de la población xudía mundial viva nesos países llibres (y non n'Israel), yá nun puede de nenguna manera ser xustificáu en términos de "exiliu" (y menos entá "la Diáspora", con mayúscula); de resultes d'ello, la espresión comunidaes diaspóricas terminó per reemplazar a la güei inconsistente y obsoleta idea d'un pueblu xudíu condergáu al exiliu.La noción de pueblu xudíu nel exiliu (de cutiu denominada "la Diáspora" con mayúscula) pudo tener sentíu solu antes de la creación del modernu Estáu d'Israel. A partir de la creación del mesmu en 1948, l'usu del términu "Diáspora" per un sitiu volvióse obsoleto: Santiago Kovadloff esplica que'l so orixe ye d'orde relixosu y el mesmu foi de cutiu emplegáu pa xustificar la condición d'exiliu nel casu de los israelites, quien en delles oportunidaes viéronse obligaos a dexar la Tierra d'Israel para subsecuentemente asitiase en territorios estranxeros. Ello dio notoriedá a la descripción del pueblu xudíu como una "nación apátrida" mientres cuasi dos mil años. Sicasí, demuestra Kovadloff, el pueblu xudíu de fechu conoció numberoses foles emigratories antes, mientres y dempués de la esistencia del cualesquier de los Estaos hebreos autónomos de l'Antigüedá. Ye arriendes de ello que, a partir de 1948, según Kovadloff, resulta non aparente denominar "Diáspora" a la condición de toos aquellos xudíos que viven fora d'Israel: israelites o israelinos, lo cierto ye que na gran mayoría de los casos ellos nun tán forzaos a vivir fora d'Israel; y, de deseyalo, munchos d'ellos podríen establecese ellí; mas —afirma Kovadloff desmitificando la tradición relixosa— si nun lu faen, ello nun se debe a que na actualidá tal proceder sía-yos impidíu, sinón porque parte considerable d'ellos opta por vivir fora d'Israel (Santiago Kovadloff, La estinción de la diáspora xudía, Buenos Aires: Emecé, 2013). Distribución de la población xudía nel mundu
Diáspora sefardina
Conocer col nome de diáspora sefardina a la diáspora de los xudíos que fueron espulsaos d'España en 1492 por orde de los Reis Católicos.
Distribución de la población xudía nel mundu