José Alberto Mujica Cordano , conocíu como Pepe Mujica, foi un políticu uruguayu. Foi'l cuarentenu presidente d'Uruguái ente 2010 y 2015.
Con un pasáu guerrilleru nel qu'integró'l Movimientu de Lliberación Nacional-Tupamaros, foi escoyíu diputáu y senador, pa darréu ocupar el cargu de ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca ente 2005 y 2008. Foi'l líder del Movimientu de Participación Popular, sector mayoritariu del partíu d'esquierda Frente Ampliu.
Dende 2005 tuvo casáu cola actual vicepresidenta del Uruguái y dirixente histórica del Movimientu de Participación Popular, Lucía Topolansky (1944-), tres una enllargada convivencia.
Biografía Fíu de Demetrio Mujica Terra y Lucy Cordano Giorello. Per llinia paterna, José Mujica yera descendiente de vascos, qu'escontra 1840 llegaron a Uruguái, con orixe na llocalidá vizcaina de Muxika.«Mujica va pasiar por Múxika, la tierra de los sos antepasaos», artículu nel diariu La República (Montevidéu).llaves-de-la-ciudad-de-muxika/ «Mujica recibió les llaves de la ciudá de Múxika», artículu nel diariu La República. Per llinia materna, la so ascendencia ye italiana. Nació'l 20 de mayu de 1935 nel barriu Paso de la Arena, del departamentu de Montevidéu.
Nes tierres de los sos güelos paternos, preparar a los soldaos p'aguantar los llevantamientos contra'l caudiellu Aparicio Saravia. El so güelu maternu tamién yera siguidor del Partíu Nacional, más específicamente del herrerismo, y foi delles vegaes edil de Colonia y amigu personal de Luis Alberto d'Herrera.
La so familia materna taba compuesta por inmigrantes italianos ligures; l'apellíu Cordano, del güelu Antonio, ye orixinariu del valle de Fontanabuona na provincia de Xénova na rexón de Liguria cerca de Rapallo. De la mesma zona venía la familia de la güela Paula, los Giorello.Il Presidente impossibile. Pepe Mujica da guerrigliero a Capo di stato, Nadia Angelucci y Gianni Tarquini prefazione di Erri De Luca, Roma 2014. La so madre nació en Carmelo, llugar onde los padres d'esta, cultivadores de viñes, mercaron cinco hectárees na Colonia Estrella pa cultivar viñeos.
El so padre yera un pequeñu estanciero que s'atopó en quiebra poco primero de morrer, en 1940, cuando Mujica tenía seis años. Cursó los sos estudios primariu y secundariu na escuela y llicéu públicu del barriu onde nació. Termináu'l ciclu básicu, ingresó a preparatorios de Derechu nel Instituto Alfredo Vásquez Acevedo, ciclu que nun llegó a terminar.
Dende la edá de trece años, y hasta los diecisiete, prauticó ciclismu, corriendo en representación de dellos clubes y en toles categoríes. thumb|José Mujica y la so esposa, Lucía Topolansky.
Carrera política
Empiezos El so tíu maternu; Ángel Cordano, proveniente de Carmelo, yera nacionalista y tuvo inflúi sobre la formación política de Mujica. En 1956, José Mujica conoció al entós diputáu nacionalista Enrequier Erro per vía de la so madre, militante del mesmu sector que Erro. De magar, empezó a militar pal Partíu Nacional, nel que aportó a secretariu xeneral de la Mocedá.
Nes eleiciones de 1958, trunfa per primer vegada'l herrerismo y Erro ye designáu ministru de Trabayu, siendo acompañáu por Mujica, anque esti nun aportar# a funcionariu del Ministeriu.
En 1962, Erro y Mujica abandonen el Partíu Nacional pa crear la Unión Popular, xunto al Partíu Socialista del Uruguái y un pequeñu grupu llamáu Nueves Bases. Nes siguientes eleiciones, postulen a Emilio Frugoni como candidatu a presidente de la República, perdiendo rotundamente les mesmes con un 2,3 % del total de los votos.
Etapa de guerrilleru thumb|José Mujica na so dómina de ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca. Nel añu 1964 integrar al Movimientu de Lliberación Nacional-Tupamaros, col que participó n'operativos guerrilleros, de la que trabayaba nel so chacra hasta que, riquíu pola policía, pasó a la clandestinidá. Mientres el gobiernu de Jorge Pacheco Areco la violencia foi n'aumentu. El Poder Executivo usó reiteradamente l'institutu constitucional de les midíes puestes de seguridá pa faer frente a la guerra de guerrilles, según a la creciente oposición de sindicatos y gremios frente a les sos polítiques económiques.
N'enfrentamientos armaos foi mancáu de seis balazo. Foi prindáu cuatro veces y, en dos ocasiones, fugar de la cárcel montevideana de Punta Carretas. En total, Mujica pasó casi quince años de la so vida en prisión. El so últimu periodu de detención duró trelce años, ente 1972 y 1985. Foi unu de los dirixentes tupamaros que la dictadura cívicu-militar tomó como «rehenes», lo que significaba que seríen executaos en casu de que la so organización retomara les aiciones armaes. Nesa condición, pautada pol aislamientu y por dures condiciones de detención, Mujica permaneció once años. Ente los rehenes tamién s'atopaba Eleuterio Fernández Huidobro (quien darréu foi ministru de Defensa Nacional), según el líder y fundador del MLN-Tupamaros Raúl Sendic.«Col senador tupamaro José Mujica: la lliberación nacional, “una etapa inevitable”»
El camín escontra la política formal: 1985-2000 Depués de la torna a la democracia, Mujica salió en llibertá beneficiáu pola Llei nᵘ 15.737 del 8 de marzu de 1985, que decretó una amnistía de delitos políticos, comunes y militares conexos con estos, cometíos a partir del 1ᵘ de xineru de 1962.
Dellos años dempués de l'apertura democrática creó, xunto con otros referentes del MLN y otros partíos d'esquierda, el Movimientu de Participación Popular (MPP), dientro del Frente Ampliu. Nes eleiciones de 1994 foi escoyíu diputáu por Montevidéu. Manifestó sentise «como un floreru» al empezar la so actividá parllamentaria. Sicasí, la so presencia nel sable políticu foi llamando l'atención de la xente, yá que Mujica supo capitalizar el descontentu. Nes eleiciones de 1999 foi escoyíu senador. Simultáneamente, el so sector políticu apuntaba a una estratexa d'acumuladura. Esi añu publicó'l llibru Mujica, de Miguel Ángel Campodónico, nel que se recueyen la vida y pensamientu del guerrilleru convertíu en políticu.Mujica en crudu
Nes eleiciones de 2004, el so movimientu llogró más de 300 000 votos, resultando'l sector cola votación más alta del país, lo que significó un importante porcentaxe dientro del Frente Ampliu, consolidándose según la primer fuercia dientro del partíu, qu'algamó'l gobiernu.
Actuación nel gobiernu frenteamplista thumb|José Mujica xunto al presidente Vázquez y parte del gabinete ministerial El 1 de marzu de 2005 el presidente de la República, Tabaré Vázquez, designar ministru de Ganadería, Agricultura y Pesca. Tuvo acompañáu por Ernesto Agazzi, d'oficiu inxenieru agrónomu, nel cargu de subsecretariu. En pallabres del propiu Mujica, «el verdaderu ministru diba ser Agazzi». Nos fechos, l'actuación de Mujica nel repartu gubernamental asimilóse más a la presencia d'un operador políticu y a un xenerador d'opinión con una novedosa capacidá de diálogu cola sociedá. En particular, destacar poles sos espresiones interesaes, los sos comentarios sorprendentes y les sos «salíes de tonu». Esto gustó en munchos sectores de la ciudadanía, pola franqueza de los planteamientos. Pero tamién hubo quien se quexaron de la supuesta falta de profesionalismo del titular ministerial.
Abandonó'l cargu'l 3 de marzu de 2008, dexándo-y el puestu al so entós viceministru Ernesto Agazzi. Dende entós tornó a la so banca nel Senáu y en tolos medios, tanto políticos como de prensa, mentar con insistencia'l so eventual postulación presidencial, más allá de que'l presidente Vázquez espresara la so preferencia por Danilo Astori.
Llueu Mujica empezó a xenerar fechos políticos que falaben a les clares de la so voluntá de ser candidatu a la presidencia, como la visita al matrimoniu Kirchner n'Arxentina. Esta visita foi bien comentada, yá que nesos momentos, Uruguái y Arxentina pasaben por una situación diplomática comprometida, con incesantes intercambios d'agresiones ente los gobiernos de los dos orielles; Mujica reivindicó una actitú d'acercamientu ente pueblos hermanos.s'averen-al pueblu uruguayu «Mujica pidió a los Kirchner que s'averen al pueblu uruguayu», artículu nel diariu La República (Montevidéu). Consultáu'l 6 de xunetu de 2009.
Camín a la presidencia
Precandidatura presidencial El Congresu Estraordinariu «Zelmar Michelini» del Frente Ampliu, lleváu a cabu los díes 13 y 14 d'avientu de 2008, amás de resolver el programa de gobiernu de cara a un nuevu periodu, proclamar como'l candidatu oficial del Frente Ampliu pa les eleiciones internes del añu 2009, anque habilitó a los otros cuatro candidatos propuestos (Danilo Astori, Daniel Martínez, Marcos Carámbula y Enrequier Rubio) pa participar nesta mesma instancia n'igualdá de condiciones.Con 1694 votos a favor foi escoyíu pol Congresu del FA..El FA escoyó al Pepe Mujica. Mujica ye candidatu oficial del Frente Ampliu. Darréu tanto Martínez como Rubio arrenunciaron del so precandidatura, polo que la disputa nes internes quedó plantegada ente Mujica, Astori y Carámbula.
Antes de les eleiciones, Mujica recibió'l sofitu del kirchnerismu; inclusive tenía un mitin programáu en Mar del Plata, que tuvo de suspender tres la fuerte crítica del so partíu.Uruguái: precandidato Mujica recibe sofitu y financiamientu los Kirchner El 24 de mayu de 2009 presentó l'arrenunciu al so sector políticu, el MPP, al traviés d'una carta na que plantegaba que, a partir d'esi momentu, «dexaba de tar obligáu a la disciplina del grupu y a los sos órganos de direición».movimientu-de-participacion-popular-mpp «Mujica arrenunció al MMP (Movimientu de Participación Popular)», artículu nel diariu La República; consultáu'l 25 de mayu de 2009. La direición del MPP aceptó l'arrenunciu considerando que Mujica tenía d'encarar la so responsabilidá como candidatu de tolos frenteamplistas».«Mujica arrenunció a la Direición del MPP» , artículu nel diariu El País (Montevidéu); consultáu'l 25 de mayu de 2009.
El 28 de xunu d'esi mesmu añu, tres les eleiciones internes, resultó escoyíu como candidatu únicu a la presidencia pol Frente Ampliu, en venciendo a los sos competidores con un 52,02 % de los votos totales.
Candidatura presidencial thumb|Recibimientu de Mujica per parte de Lula da Silva, nel marcu de la campaña presidencial del Frente Ampliu. Depués de les eleiciones internes Danilo Astori aceptó completar, como candidatu a vicepresidente, la fórmula que va presentar esa fuercia política nes eleiciones d'ochobre de 2009. Mientres l'intre de la campaña eleutoral Mujica apuntó a un cambéu d'imaxe, abandonando'l so paxellu informal y vistiendo en delles oportunidaes con traxe a midida, anque nunca usó corbata.
Ente los sos principales asesores de campaña destacáronse Milton Romani (seguridá pública), Héctor Tajam (economía), Juan José Domínguez (rellaciones esteriores), Alma Chiodi (salú) y Carlos Barceló (educación).«Los referentes de Lacalle y Mujica» , artículu nel diariu El País del 24 d'agostu de 2009. Nel mes de setiembre de 2009 publicóse'l llibru Pepe coloquios, del periodista Alfredo García. Nel mesmu recueyen delles entrevistes grabaes a Mujica, col so pensamientu, les sos idees, les sos frases.cambéu-y-l'humanismu-etico Pepe coloquios: les definiciones del depositariu de la esperanza Esti llibru llevantó discutiniu. Al respeutu Mujica declaró: «Equivócome como cualquier fíu de vecín».La pata del Pepe
Eleiciones presidenciales de 2009 El 25 d'ochobre de 2009, Mujica ganó con una votación cercana a la metá del total de votos válidos, lo cual valió pa dir a la segunda vuelta eleutoral contra Luis Alberto Lacalle'l 29 de payares. Esi día foi eleutu presidente con un porcentaxe cercanu al 52 % de los votos emitíos y a la nueche dirixó un mensaxe a la ciudadanía na que llamó ente otres coses a vencer los prexuicios.Una nueche pa papase d'allegríaEl desafíu de Mujica: xunir el paísbarcal-al-sillon Del barcal al sillón
Resultáu de la primer vuelta de les eleiciones de 2009 pa la presidencia de la República.