El términu « francofonización » o « afrancesamientu » designa un tresformamientu d'una pallabra o d'una espresión o de daqué, empobinada a da-y una apariencia francesa o una apariencia d'orixe francés o de cultura francesa. Estos dos términos son usaos y aplicaos en llingüística (francofonización de pallabres y d'espresiones), n'informática (afrancesamientu de logicales), en socioloxía y educación y cultura (afrancesamientu de conceutos y de maneres de ser y d'actuar), en derechu marítimu (afrancesamientu de barcos y de procedimientos), o inclusive en rellación a ciudaes, estaciones de metro, etc. (afrancesamientu cosméticu de construcciones o d'oxetos o de moblame o d'emblemes o inclusive hasta de loxística). El conceutu algama tamién a los trámites alministrativos efectuaos por una persona d'orixe estranxeru y que quier consiguir la nacionalidá francesa (adautación del nome y del apellíu d'orixe a la llingua francesa y a la so cultura, etc.); como exemplu de cambeos en nomes y apellíos según el país, puede señalara'l casu de Gérard Jean Vossius, nome y apellíu francesaos/llatinizaos que n'otros idiomes espresar por Gerrit Janszoon Vos, o por Gerhard Johannes Vossius, o por Gerardus Iohannes Vossius, o inclusive por Gerardus Joannes Vossius o por Gerhard Jan Voss.Gerhard Jan Voss
Definiciones
Llingüística La « francofonización » engloba los cambeos d'ortografía y de gramática de préstamos léxicos, l'usu preferencial de calcos semánticos o de calcos de traducción, y l'usu de neoloxismos, col fin de llograr un lema que respete les tradiciones y regles de la llingua francesa, tocantes a fonética y gramática, ya inclusive tamién teniendo en cuenta o respetando ciertos aspeutos d'orde semánticu.
Nos países francófonos, l'afrancesamientu ye xeneralmente validáu y hasta encamentáu polos organismos oficiales de terminoloxía de la llingua francesa, como por casu la Delegación Xeneral de la Llingua Francesa y de les Llingües de Francia (Délégation générale à la langue française et aux langues de France) y la Oficina Quebequesa de la Llingua Francesa (Office québécois de la langue française).(en francés) Dispositif d'enrichissement de la langue française en France.
Exemplos d'usos comunes tocantes a amiestos y tresformamientos ortográficos: « Gazole » en llugar de gas-oil (« diesel », el so sinónimu, llográu por antonomasia del so inventor Rudolf Diesel, y dacuando tamién tresformáu en « diésel »). « Conteneur » en llugar de container. « Cédérom » para CD-ROM. « Bon Weekend » o « Bon wekeende » como equivalente de "Bon fin de semaine".
Exemplos de calcos de traducción: « Lune de miel » por honeymoon.(en francés) Henriette Walter, Dictionnaire des mots d'origine étrangère, Larousse, 1991, p. 251 : lune de miel n.f., traduction de l'anglais honeymoon, première lunaison qui suit le mariage, de honey, « miel », et de moon, « lune »; XIXe siècle. Le Webster's New World Dictionary of American English , 3rd College Edition, donne aussi comme anicie possible le vieux norois (Old Norse) hjūnōttsmānathr, llit. wedding-night month. « Disque compact » por compact disc. « Disque numérique polyvalent » por dixital versatile disc (DVD).
Exemplos de neoloxismos: Courriel por e-mail (usu popularizáu en Québec, y fechu oficial en Francia a partir del añu 2003). Pourriel por spam. Numéro d'urgence (22 de setiembre de 2000) o "aide en ligne" (28 de xunetu de 2001) o "téléassistance" (14 d'avientu de 2004) en llugar de hotline. Biodégradable.
Afrancesamientu per usu de sigles: FAQ, del inglés Frequently Asked Questions, afrancesáu en « foire aux questions ». GPS, del inglés Global Positioning System, afrancesáu en « guidage par satellite » o tamién en « géolocalisation par satellite ».
Afrancesamientu
A. Nel mundu El númberu de francófonos nel mundu tou nun cesa d'aumentar, pasando de 106 millones en 1985 a 173.2 millones en 1997, 183 millones nel añu 2005, 300 millones nel añu 2007,(en francés) Rapport de L'OIF 2006-2008 Sitiu Francophonie.org y 500 millones nel añu 2024 (más de 10 % adicional al respeutive de 2015).(en francés) monde,34384.html La langue française dans le monde 2010 Sitiu Francophonie.org
La OIF (en francés) Rapport Francophonie 2008-2010 du Secrétaire général de la Francophonie OIF, Nathan, 384 pages. preve un fuerte aumentu del númberu de francófonos n'África col aumentu ellí del nivel educativu: El númberu de persones qu'apoderen el francés tendría d'algamar 500 millones nel añu 2025, y 715 millones nel añu 2050, esto ye, nesi periodu podía multiplicase por cuatro, ente que n'igual ralu la población mundial solamente multiplicaríase por 1,5 (solamente amontaríase nun 50 %).(en francés)Cahiers québécois de démographie, vol. 32, n° 2, 2003, páxs. 273-294. Sitiu Erudit.orgRichard Marcoux, Agora: La francophonie de demain
Según estes proyeiciones, la población de fala francesa tendría de pasar del 3 % nel añu 2000 a más de 8 % de la población mundial nel añu 2050 (y ente ellos, nueve de cada diez francófonos ente 15 y 29 años seríen africanos).
Y tamién según la OIF, la cifra de 450 millones de francofalantes nel 2023 taría subvalorada,(en francés) Francophonie: un avenir africain nel sitiu Tv5.org pos ellí nun se consideraríen namás que les persones que pueden entender y falar y escribir corrientemente el francés, escluyendo asina nesa contabilización a una gran parte de la población africana, porque nun sabe escribir.(en francés) L'Afrique, un continent refuge pour la francophonie nel sitiu Afriqueavenir.org
Y el francés ye amás la llingua pa la cual el porcentaxe de llocutores aumenta más rápidu nel mundu.
El Conseyu Económicu y Social de Francia, pela so parte, envalora que'l númberu mundial de persones de fala francesa bien podría superar la barrera de los 500 millones nel añu 2000, si fixérense los cálculos y les estimaciones sobre otres bases.(en francés) les derniers discours nel sitiu Francophonie.org (en francés) Prochains évènements nel sitiu Conseil-economique-et-social.fr
Dempués de la so creación, cada vez más gobiernos xunten a la OIF, pos el númberu de los sos integrantes pasó de 21 nel momentu de la so creación nel añu 1970, a 75 nel añu 2010; los postreros n'ingresar fueron Emiratos Árabes Xuníos, República Dominicana, Montenegru, Bosnia y Estonia, lo que fai qu'ésta seya la más grande organización llingüística mundial.
El francés ye tamién una de les llingües estranxeres más estudiada y valorada nel mundu, dempués del inglés.
N'efeutu, les persones qu'estudien el francés tán en fuerte aumentu nel mundu, cerca del 30 % ente 1994 y 2004, y onde África ta a la cabeza, con un aumentu de 60,37 % dende 1994 a 2002, pos pasó de de francofalantes nel añu 1994, a nel añu 2002, siguida de cerca por Asia, con un aumentu de 48,8 % dende 1994 a 2004.
B. Renacimientu de la vitalidá del francés n'Europa Según el grupu prospectivu Global Europe Anticipation Bulletin (GEAB), la importante crecedera demográfica de Francia (y de los países francófonos d'onde vienen una gran parte de los inmigrantes que lleguen a la Xunión Europea), ye la clave de la renacencia y fortalecimientu del francés en cuanto llingua trans-europea de primer planu.
Colos sos cerca de 80 millones de francofalantes (en rápidu aumentu), el francés ye güei día la segunda llingua d'Europa (superada solamente pol alemán). Escaeciendo'l periodu de posguerra, nel cual el francés perdió parte del so curiosu en cuanto llingua política de les élites, lo antes señaláu verdaderamente xuega un rol positivu nel resurdimientu de la vitalidá del francés.(n'inglés) Global Europe Anticipation Bulletin (GEAB), Which languages will the Europeans speak in 2025? Heavy trends in the EU's new linguistic equilibriums in one generation from now , Excerpt GEAB N°13 (March 16, 2007) :
C. Quebec left|thumb|500px|El afiche billingüe manca la fibra francófila de los residentes de Québec, como lo atestigua'l vandalismo sufríu por esta señal ARRÊT-STOP, y en referencia a la llei 101 de la Carta de la llingua francesa (Charte de la langue française).
El billingüismu nun convence a tolos quebequenses, como lo demuestra'l vandalismo de la señal amosada na semeya, n'alusión a la Llei 101 (los residentes nesta provincia mayoritariamente inclinar pola cultura y llingua franceses como la única a usar en forma cotidiana).
Los inmigrantes llegaos dende Francia nel marcu de la llamada "Nouvelle France" (1534-1759), formaron la primer población francófila nel mundu en realizar la so unidá llingüística, y ello inclusive dos sieglos primero que na mesma metrópolis, y ensin verdadera intervención o sofitu estatal.
Quebec trabaya viviegamente nel afrancesamientu del so territoriu, dempués de la puesta en vixencia, n'agostu de 1977, de la llamada Carta de la llingua francesa (o Llei 101). Quebec entós pasó a ser la única provincia canadiana unillingüe, una y bones les otres son billingües (exemplos: Manitoba, Nueva Brunswick) o a cencielles anglófonas con delles facilidaes francófonas (exemplos: Ontario, Saskatchewan).Langues et Provinces au Canada.
Esta loi 101, que s'empobina a faer respetar la llingua francesa y a afrancesar a los inmigrantes, instaura reglamentos llingüísticos inéditos, por casu, obligación de cartelera unillingüe en francés nel esterior de los comercios, y na cartelería interna, obligación de presentar los testos en francés de manera más destacada que nel casu d'otros idiomes.(en francés) La loi 101 en ligne.
La referida llei fuercia al estudiu nuna escuela pública francófona, salvu si'l padre o la madre fixeron estudios primarios o secundarios en Canadá nuna escuela anglófona. De resultes d'esta disposición, el númberu d'estudiantes anglófonos cayó nun 43 % en venti años, pasando de alumnos en 1971-1972 a alumnos en 1994-1995. Esti fenómenu ye entá más acentuáu na isla de Montreal, onde los qu'optaron pol inglés menguó nun 60 % ente 1971 y 1995.(en francés) Le nombre d'élèves anglophones a chuté de 43 % en vingt ans.
Per otra parte, un certificáu d'afrancesamientu ye alcordáu a les empreses de 100 trabayadores o más, si demuestren que los sos emplegaos pueden espresase y trabayar en francés (la tasa de certificación d'empreses quebecuenses pasó de 71,4 % en 2002 a 80,7 % en 2007).(en francés) Rapport de l'OIF .
Esta política de francofonización ensin dulda tuvo ésitu, yá que na provincia, la proporción de anglófonos pasó del 14 % nel 1971 al 7 % nel 2006,(en francés) y tocantes a los inmigrantes qu'escoyíen l'inglés como llingua d'estudios, el porcentaxe pasó del 90 % nel añu 1966 al 4 % nel añu 2006.(en francés)
La conocencia del francés en Quebec, nel so conxuntu, pasó de 93,6 % nel añu 1991 a 93,9 % nel añu 1996, y a 94,6 % nel añu 2001.(en francés) Ente les persones de llingua maternal inglesa, l'aptitú pa falar el francés pasó de 35 % nel añu 1971 a 60 % nel añu 1991, y a 67,2 % nel añu 2001,(en francés) La connaissance du français et de l'anglais par langue maternelle, 1991, 1996, 2001. y depués a 71 % nel añu 2006.(en francés) les Canadiens et le bilinguisme: Rapport final.
Ente les persones de llingua materna distinta del inglés y del francés, l'aptitú pa falar el francés pasó de 35 % en 1971(en francés) Connaissances des langues, par langue maternelle et région ensemble du Québec, 1971-1991 . a 68,6 % en 1991, a 73,5 % nel añu 2001,(n'inglés) y depués a 75.3 % nel añu 2006.(en francés) Synthèse du rapport sur l'évolution de la situation linguistique au Québec
D. Estrie Estrie, antes llamada « Eastern Townships » pola so llocalización fronteriza colos Estaos Xuníos, foi a fines del sieglu XVIII y nel sieglu XIX un territoriu abellugo pa los anglófonos realistes que fuxíen de la revolución americana, pos l'imperiu británicu ufiertó tierres nesa rexón de la Nouvelle France apocayá conquistada. A partir de los años 1760, la población ellí entós ye per lloñe predominantemente anglófona.