Conocer col nome de Trataos de la Unión Europea al conxuntu de trataos internacionales de los denominaos constitutivos, esto ye, que zarren pola so vocación y conteníu l'enconto constitucional de la Xunión nel so conxuntu, que'l so ordenamientu xurídicu y políticu sofiten y estructuran.Artículu 1 del Tratáu de la Unión Europea

Anguaño son cuatro los testos constitutivos comuñales: El Tratáu de la Unión EuropeaTestu completu del Tratáu de la Unión Europea (TUE), testu base d'inspiración de los principios constitucionales de la Unión; El Tratáu de Funcionamientu de la Unión EuropeaTestu completu del Tratáu de Funcionamientu de la Unión Europea (TFUE), qu'antes se llamó Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea y, primero, Tratáu constitutivu de la Comunidá Económica Europea, herederu del Tratáu de Roma, contién la metodoloxía y el peculiar engranaje xurídicu-políticu que se dio en denominar métodu o sistema comuñal, onde s'enmarquen y establecen la mayor parte de les polítiques concretes que lleva a cabu la Unión; El Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea de la Enerxía AtómicaTestu completu del Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea de la Enerxía Atómica (Tratáu Euratom), que magar la so naturaleza formal constitutiva, anguaño surte una actividá políticamente residual; La Carta de los Derechos Fundamentales de la Unión EuropeaCarta de los Derechos Fundamentales de la Unión Europea (CDF), que magar nun ye en puridad un tratáu, como sí lo son los anteriores, gocia, en virtú de los mesmos, del so mesmu rangu constitucional y d'idénticu valor xurídicu.Artículu 6.1 del Tratáu de la Unión Europea

Según la xurisprudencia del Tribunal de Xusticia de la Unión Europea, estos trataos conformen la "constitución material" de la Unión Europea. Fueron reformaos en numberoses ocasiones per mediu de los trataos modificativos, el postreru de los cualos foi'l Tratáu de Lisboa, robláu en 2007 y a valir dende avientu de 2009.

Estremar del conocíu como Derechu orixinariu, del que formen de xuru parte, porque la so vocación formal y material ye la permanencia, la codificación o unidá formal, y la completud, cualidaes que non necesariamente estremen al restu del Derechu orixinariu (piénsese, por casu, nos trataos d'adhesión o nos trataos puramente modificativos). Son, sía que non, el so componente más importante.

En 2017 el presidente de Francia Emmanuel Macron y la canciller alemana Ángela Merkel manifestaron la so voluntá d'impulsar una refundación de la Unión Europea reformando los Trataos constitutivos de ser necesariu.

El Tratáu de la Unión Europea

El Tratáu de la Unión Europea (TUE) o Tratáu de la Unión ye'l sustratu políticu principal de tola Unión. Robláu en 1992 na ciudá holandesa de Maastricht, foi concebíu como la culminación política d'un conxuntu normativu formáu polos trataos presistentes (los entós vixentes yeren trés, colos nomes de les respeutives Comunidaes Europees a que daben llugar: el Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea del Carbón y del Aceru, el Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea de la Enerxía Atómica, y el Tratáu constitutivu de la Comunidá Económica Europea), denominaos pilastra comuñal, al que'l TUE venía añader otros dos pilastres políticu-xurídicos de nuevu cuñu, qu'él mesmu regulaba: la política esterior y de seguridá común (o segunda pilastra, PESC) y los asuntos de xusticia ya interior (JAI) o tercer pilastra. Concebíase asina'l conxuntu como un templu griegu, conformáu sobre trés grandes pilastres d'integración y funcionamientu que llevantaben un frisu cimeru, la nueva Unión Europea, que presidía tol paisaxe comuñal y integrábalo nuna supraestructura harmónica.

Tres delles reformes, la segunda pilastra (xusticia ya interior) foi esprendiéndose de los sos mecanismos intergubernamentales, atípicos nel sistema comuñal pero necesariu por que los países más escépticos toleraren el so allumamientu, ya integrándose progresivamente nel llamáu "pilastra comuñal", esto ye, nos trataos clásicos y, más particularmente nel Tratáu de la Comunidá Europea, renomada y lliberada del calificativu "económica" dende Maastricht. Tres la firma del Tratáu d'Ámsterdam esta evolución fíxose más patente, cola creación del comuñal Espaciu de Llibertá, Seguridá y Xusticia hasta que finalmente resultó casi dafechu rematada cola entrada a valir del Tratáu de reforma de Lisboa. Tolos asuntos relativos a la cooperación xudicial y policial que permanecíen nel TUE fueron convenientemente reasitiaos nel antiguu Tratáu de la Comunidá Europea, agora rebautizado col nome de "Tratáu de Funcionamientu de la Unión Europea", integrándose les antigües CECA (en 2002) y CE nuna única y refundida Unión Europea. D'esta miente, namái la regulación PESC permaneció, tres esta recién y fonda reforma, nel Tratáu de la Unión.

Coles mesmes, Lisboa introdució nel TUE numberoses disposiciones que, rescataes de la nonata Constitución Europea de 2004, recoyíen d'aquélla preceptos d'un gran simbolismu, con una vocación netamente constitucional; sicasí, haber que se fundieron cola mesma Constitución. Como resultáu, quedó un reconfigurado Tratáu de la Unión Europea, l'actual, que nel so mesmu nome denota una poderosa voluntá omnicomprensiva de tola organización "Unión Europea", acentuada pola nuevu denominación del antiguu Tratáu CE, renomáu "Tratáu de Funcionamientu de la Unión", con enclinos claramente derivativos o secundaries respectu al TUE. Nesti tratáu contiense la mayor parte de los preceptos d'aplicación más xeneral, los valores y principios qu'informen a la mesma Unión y el so Derechu, les disposiciones institucionales básiques y, como residuu asistemático del métodu intergubernamental que la rixe, la regulación de la política esterior y de seguridá común de la Unión, incluyida la relativa a asuntos de la defensa.

Ente los principales conteníos y preceptos establecíos pol Tratáu de la Unión atopen los siguientes: la creación de la Unión y la so llexitimidá (art. 1); los valores de la Unión, nos que s'enconta dafechu (art.2); los oxetivos de la Unión (art. 3); los principios que regulen y establecen la delimitación y l'exerciciu de les competencies de la Unión (arts. 4 y 5); la reconocencia xurídica-constitucional de la Carta de Derechos Fundamentales de la Unión y el mandatu d'adhesión de la mesma al Conveniu Européu de Derechos Humanos del Conseyu d'Europa (art. 6); les sanciones polítiques previstes contra los Estaos miembros que infrinjan o manquen continuadamente derechos fundamentales; los principios democráticos de funcionamientu internu (tol Títulu II), ente los cualos: los d'igualdá y ciudadanía de la Unión, el principiu de democracia representativa de la Unión, qu'inclúi la representación direuta de los ciudadanos nel Parllamentu Européu y indireuta per mediu del Conseyu y el Conseyu Européu, la promoción de la democracia participativa y deliberativa, la representación ideolóxica al traviés de los partíos políticos a escala europea, el principiu de tresparencia, la iniciativa llexislativa popular o ciudadana y los mecanismos de participación de los parllamentos nacionales nes polítiques y na llexislación comuñal; un marcu institucional únicu (Títulu IV), colos principios que rixen el so funcionamientu y les rellaciones interinstitucionales, onde s'inclúin la composición y les funciones constitucionales de: el Parllamentu Européu, primer institución de la Unión y colegislador européu, integráu por diputaos qu'amás escueyen y controlen a la Comisión Europea, encarna'l principiu democráticu nes instituciones, el Conseyu Européu, institución d'impulsu y orientación estratéxica de la Unión, integrada poles sos xefes d'Estáu y de gobiernu y encabezada por un Presidente eleutu permanente con importantes funciones en política interior y esterior, el Conseyu (antes Consejo de la XE), órganu colegislador xunto col Parllamentu, integráu polos ministros de los gobiernos nacionales, encargáu amás de la coordinación de determinaes polítiques comunes, alzar n'institución integradora de los intereses nacionales sol principiu de representación, la Comisión Europea, verdaderu brazu executivu de la Unión, qu'aplica y alministra les polítiques de la Unión Europea, executa los presupuestos, dispón d'un cuasi-monopoliu de la iniciativa llexislativa, encarna l'interés xeneral comuñal y ye guardiana de la correuta aplicación de los Trataos y del Derechu de la Unión, tando integrada pola so Presidente, les sos vicepresidentes (ente los cualos un Alto Representante de la Unión p'Asuntos Esteriores y Política de Seguridá, que ye amás presidente del Conseyu d'Asuntos Esteriores, xefe del serviciu européu d'aición esterior, y que participa nos trabayos del Conseyu Européu) y los demás comisarios (en total 27), a los que'l Presidente encarga la llevanza de les distintes carteres o departamentos, el Tribunal de Xusticia de la Unión Europea, máximu intérprete de los Trataos y del Derechu comuñal, representa l'interés social del respetu del Derechu, el Tribunal de Cuentes, encargáu de velar pol bon usu y la fiscalización de los recursos de que dispón y qu'emplega la Unión Europea, yá los alministre la mesma Unión al traviés de les sos instituciones, órganos y organismos, yá lo faigan los Estaos nel so nome, ye la institución que defende'l control eficiente del gastu y la bona xestión financiera, el Bancu Central Européu ye la institución que dirixe y executa la política monetaria de la zona euro, velando pola estabilidá de los precios y, en menor midida, pol desenvolvimientu de l'actividá económica; les disposiciones relatives a les llamaes "cooperaciones reforzaes" (art. 20); un conxuntu de disposiciones xenerales sobre l'aición esterior de la Unión (incluyida la política esterior y de seguridá común) nos arts. 21 y 22; y tola regulación de la política esterior y de seguridá común de la Unión, incluyida la política común de seguridá y defensa; la personalidá xurídica única de la Unión Europea (art. 47); los procesos de revisión ordinariu y simplificáu de los Trataos (del TUE o del TFUE) nel art. 48; o la regulación mesmu sobre ingreso y abandonu de la Unión por cualesquier Estáu européu (arts. 49 y 50).

Ello tou ente otres disposiciones quiciabes non tan simbóliques o típicamente constitucionales, pero non por ello necesariamente menos relevantes.

El Tratáu de Funcionamientu

El Tratáu de Funcionamientu de la Unión Europea (TFUE) ye, xunto al Tratáu Euratom, el más antiguu de los trés trataos qu'enconten xurídicamente la Unión. Foi robláu en Roma en 1957 como Tratáu CEE, y dende entós sobrevivió con distintes denominaciones (hasta 1992 "Tratáu constitutivu de la Comunidá Económica Europea" y de 1992 hasta 2009 "Tratáu constitutivu de la Comunidá Europea") hasta los nuesos díes, siendo oxetu mentanto de numberoses reformes. Anguaño ye'l testu en que se contién con mayor detalle'l marcu xurídicu en que se desenvuelven les distintes polítiques y aiciones de la Unión en tolos sos ámbitos y los principios constitucionales que los rixen, con esceición de la política esterior y de seguridá común y de la so política común de seguridá y defensa, escepcionalmente allugaes nel TUE. Anque'l TFUE tien el mesmu rangu xurídicu que'l TUE, ye lo cierto que'l so más pormenorizáu conteníu, que ye en gran midida desenvolvimientu de les disposiciones constitucionales conteníes nel TUE, faen que les sos propies cláusules unvien en numberoses ocasiones al marcu de les disposiciones xenerales conteníes nesti postreru, polo que de facto ye precisamente'l TUE el que con frecuencia se considera'l testu más puramente constitucional de los dos. El so propiu títulu -Tratáu de Funcionamientu de la Unión- paez apuntar nesti mesmu sentíu. Ello sicasí, son precisamente estes carauterístiques y la so mayor especialización los que faen qu'esti tratáu tenga una aplicación práutica muncho más habitual.

Estructura El so conteníu s'estructura de la siguiente manera: