Fernando Errázuriz Aldunate o Fernando de Errázuriz y Martínez de AldunateJosé Toribio Medina, Ampliaciones feches por Carlos J Larraín, Publicáu en 1964 Santiago de Chile, páxines 37 a 42 y páxines 191 a 203 foi rexidor, diputáu, senador, miembru de la Xunta de Gobiernu, Direutor Supremu Delegáu, Presidente provisional y Vicepresidente de la República de Chile.
Orixe Foi'l segundu de los fíos homes de Francisco Javier de Errázuriz y Madariaga y de Rosa Martínez de Aldunate y Guerrero y el que taba destináu a ocupar la más alta xerarquía nos solmenaos díes de la emancipación de Chile. Foi bautizáu pol so tíu José Antonio de Errázuriz Madariaga na parroquia del Sagrariu'l 19 de xunu de 1777, siendo los sos padrinos José Guerrero y Mercedes Madariaga.
Fernando Errázuriz Aldunate casóse na catedral de Santiago'l 2 d'ochobre de 1801 con María del Carmen Sotomayor Elzo, fía de Francisco de Sotomayor y Serrano y de María de la Concepción Elzo y Ureta. La so suegra yera hermana de Juana de Dios Elzo, esposa de Santiago de Errázuriz Madariaga, la so tía política por consecuencia, que coles mesmes yera la carnal de la novia. Ye de suponer la so influencia pa la realización d'esta boda de familia. Los novios taben amestaos, amás, por un alloñáu parentescu, pos dambos veníen del fonduxe de Carrera. La nueva casada, una faneguera heredera, llevó al matrimoniu la respetable suma de $ 36 252.
Fueron padres d'ocho fíos: Francisco Javier, Fernando, Dolores, José Manuel, Tadea, Pedro, Mariana y Fidela.Biblioteca Nacional sobre Fernando Errázuriz Aldunate
Estudios Terminaos los sos estudios preliminares, prosiguió los superiores na Real Universidá de San Felipe y ellí cursó los cuatro años de Teoloxía, eximiéndose en 1793 sobre les 332 cuestiones esixíes. La so receición a los Graos cimeros anició violentos discutinios nesa dómina en que los bandos de los Larrain y de los Eyzaguirre van apostase la supremacía de la Universidá“. Errázuriz, partidariu d'una reforma de los estudios y de una mayor llibertá espiritual, empecipió la so carrera xurídica'l 4 de xunu de 1800, dempués d'una brillosa práutica na Real Audiencia.José Toribio Medina, Ampliaciones feches por Carlos J Larraín, Publicáu en 1964 Santiago de Chile, páxines 118 y 119El Tribunu de Caracas, páxina 299 de Benjamín Vicuña MackennaEstudios sobre la Independencia de Chile de José Toribio Medina, páxina 191
Réxime colonial El nome de Fernando Errázuriz figura per primer vegada como políticu nes acabadures del réxime colonial, cuando empezó l'antagonismu del Cabildru de Santiago col gobernador García Carrasco. Enrolado ente aquellos que postulaben les nueves doctrines de la ilustración o filosofismo del sieglu XVIII, en cuanto sonó la hora de la Independencia, foi, como escribe Manuel A. Tocornal, “unu de los chilenos más decidíos pola causa de la llibertá”. Cuando García Carrasco pretendió poner cortapisas pa la designación de los miembros del Conceyu que tenía de rexir el 19 de xineru de 1809, el Cabildru escoyó pal cargu d'alcalde ordinariu a dos persones qu'encarnaben lo que podría llamase'l partíu reformista: don Fernando Errázuriz y Jose M. Aranguiz. Ye sabíu qu'estos nomamientos contribuyeron a agravar les rocees d'aquel Gobernador.
L'espíritu progresista del nuevu Errázuriz tresformar bien llueu, según espresa Miguel Luis Amunátegui, en “la voz del Cabildru de Santiago”, estremándose ente los sos contemporáneos “pol talentu y especialmente pola entereza del so calter” que-y dexó exercer una fonda influencia nel Conceyu y sobre el vecinderu. La so firma apaez en tolos actos decisivos que conducieron a un gobiernu nacional. Combatió enérxicamente les demasías de García Carrasco y foi l'alma de la corriente que sostuvo, con toa atrevencia nesa dómina de tatexos, que nun tuviera de reconocer se'l Conseyu de Rexencia d'España. Foi'l principal promotor de la rotura del Cabildru col Gobernador. El so nome ye'l primeru qu'encabeza les firmes d'un memorial que'l Conceyu de Santiago unvió a la Xunta Central d'España'l 14 de payares de 1809, esponiendo les competencies y contradicciones asocedíes ente ellos.
Primer Xunta de Gobiernu thumb|Primer Xunta de Gobiernu|348x348px Cuando'l 13 d'agostu de 1810, aldericóse'l xuramentu que tenía d'emprestase al Conseyu de Rexencia, Fernando Errázuriz estremar ente los patriotes, según refier el Diariu” de Manuel Talavera, pol ardor con qu'aldericó esta idea. “El Rexidor don Fernando Errázuriz -diz- combatió descaradamente la reconocencia del Supremu Conseyu de Regenda, tratando de demostrar los vicios de nulidá que revistía la so instalación” y llogró imponer esti paecer aprobáu por mayoría. Muncho más violentos fueron los sos ataques a les disposiciones de dichu Conseyu manifestaos el 12 de setiembre de 1810 y el so entusiasta y valiente participación nes solmenaes sesiones pa llograr que se verificara una Asamblea de corporaciones y venos que produció la instalación de la primer Xunta de Gobiernu, el memorable 18 de setiembre de 1810, que la so acta tuvo l'honor d'asumir.
A otru día, Errázuriz allegó nun sitiu destacáu, na so calidá de cabildante, al brillosu desfile cívicu militar, “montando nun caballu lujosamente enjaezado” y percorriendo les cais de Santiago metanes vítores y tambores en celebración del Fausto acontecimientu.Historia de Chile de Francisco A. Encina. Tomu VII páxina 17
Primer congresu de Chile Pocos díes más tarde, 22 de setiembre, Fernando Errázuriz foi designáu col títulu de Comisionáu del Gobiernu pa treslladase a Valparaíso col propósitu de faer reconocer ellí la nueva Xunta. Errázuriz llogró'l mayor ésitu na so xestión, y el día 25 celebrar nel puertu un Cabildru abiertu que reconoció y proclamó con toa solemnidá'l nuevu Gobiernu, celebrando esti actu con salves d'artillería, Tedeum na Ilesia Matriz y llume de la ciudá mientres tres nueches.Historia de Valparaíso, Tomu II, páxina 359 de B. Vicuña Mackenna Nes eleiciones que se verificaron el 6 de marzu de 1811, Fernando Errázuriz foi escoyíu Diputáu por Rancagua, en que les sos vecindaes esmucir los primeros díes de la so infancia. El 4 de xunetu tuvo d'abandonar el so cargu de Rexidor del Cabildru pa ocupar el que fuera designáu xunto col so hermanu Francisco Javier que desempeñaba l'Alcaldía, cuando s'inauguró'l congresu qu'asocedía al Gobiernu provisional establecíu'l 18 de setiembre de 1810.
Esti Congresu foi la primer manifestación del réxime representativu de Chile, y anque taba, naturalmente, compuestu por xente qu'escarecía de toa noción política, actuó con sinceru patriotismu. Los sos 42 miembros “tapaben la vaciedad de les sos idees -diz Barros Arana, y la escualidez de la so ciencia, con frases ampulosas y con citaciones oportunes o inoportunes de delles comentaristes llatinos”. Anque la mayoría de los sos componentes yeren persones ineptes y pacatas que solo aspiraben a un gobiernu templao y benigno, fala dellos homes de cierta cultura y de conocencies práutiques y progresistes, y ente ellos remaneció Bernardo O'Higgins.Historia Central de Chile. Tomu XIV. páxina 55 de Diego Barros Arana
“El curtiu mandu direutu de l'aristocracia santiaguina, representada por Eyzaguirre, los Errázuriz ya Infante foi'l gobiernu con más amplia base de la Patria Vieya. El so pensamientu central basar nuna intuición de la realidá.
Nesi ambiente, Fernando Errázuriz sorteó como pudo les dificultaes de too orde que s'amenaron y sobrevivió a la eliminación qu'asocedió al golpe del 4 de setiembre qu'impunxo una mayoría d'idees radicales n'oposición a les moderaes qu'antes predominaben ellí. Metanes maneros discutinios y de proyeutos esbarriaos alcordáronse delles coses de verdaderu interés, como'l censu que se llevó a cabu más tarde; el campusantu fuera de la ciudá, qu'O'Higgins pudo establecer diez años dempués, pero sobre manera, quépe-y l'honor de llograr que Chile fora'l primer país d'América y unu de los primeros del mundu, n'abolir la esclavitú. A pesar de la estrecha vinculación que'l so hermanu Ramón tenía con Jose Miguel Carrera el golpe d'Estáu y el gobiernu d'esti caudiellu tuvo d'acorviar l'espíritu rectillinio y llegalista de Fernando Errázuriz, y dende el so advenimiento desvenceyar de la causa pública, dedicándose a los sos negocios particulares.
Ciertu ye qu'esto coincidió cola muerte del so padre, en que les sos particiones correspondió-y la pervalible facienda de Tentehue, en Melipilla, onde se soterró dedicándo-y los sos enfotos mientres llargos años. Nella travesó l'aturbolináu periodu de Reconquistar nel mayor sigilo y en perfectu anonimatu, escorríu poles sos idees llibertaries, sufriendo'l y la so familia crueles, amargures.
Patria Nueva En 1817, dempués del trunfu de Chacabuco, Fernando Errázuriz vuelve volver# a entamar los sos llabores nel Cabildru de Santiago, y ye escoyíu Rector de la Universidá de San Felipe. Como alcalde de la capital gánase la simpatía de los patriotes y de los homes de derechura moral pola probidad del so comportamientu. Les actes edilicias dan testimoniu de les sos actividaes: reprime violentamente los xuegos d'azar; obliga a una fiscalización espartana de los dineros fiscales; y realiza obres de hermoseamiento de la ciudá.
Gobiernu d'O'Higgins Los últimos meses del gobiernu de Bernardo O’Higgins fueron aciares y una escasez afaraba al país, especialmente nes provincies del sur. Acorviada poles penuria y aburrida pola ferrial dictadura, lo aceptable en tiempos de guerra, la opinión pública esixía la convocación d'un Congresu que dictara la Constitución definitiva de la República, esperando qu'esto solliviara los sos males. En 1822, Fernando Errázuriz ye escoyíu diputáu pa la Convención preparatoria pola circunscripción de Rancagua. Nella trata d'alloñar por tolos medios a aquellos elementos que por exercer cargos alministrativos podíen sufrir la influencia del gobiernu; presenta un proyeutu d'incompatibilidá que ye refugáu; ye miembru dirixente de la comisión encargada de vixilar el cumplimientu de la llibertá d'imprenta y nun se tora ante les imposiciones d'O’Higgins. “Home apasionáu -diz Barros Arana-, d'una enerxía estraordinaria, adversariu tarrecible pola so riqueza, poles sos numberoses rellación de familia y d'amistá y más que tou pola impetuosidad del so calter, Errázuriz nun acepta que la Comisión Preparatoria firme un proyeutu de Constitución trabayáu por mano de José Antonio Rodríguez Aldea y tresfórmase nel caudiellu de la oposición que llucha contra los poderes dictatoriales d'O'Higgins.Miguel Luis Amunátegui, La dictadura d'O'Higgins, páxina 380
Xunta de gobiernu de 1823 thumb|right| Abdicación d'O'Higgins. Nos momentos supremos de l'abdicación del prócer, Fernando ye'l del movimientu coleutivu y dirixe les escenes finales de la so cayida con un dramatismu qu'hai esbozáu en forma magnífica Benjamin Vicuña Mackenna. Errázuriz tuvo nestos sucesos una actuación sobresaliente. Cuando'l Direutor Supremu apelláu por José Miguel Infante, que yera curtiu de xeniu y falaba bien mal, preguntó-y que con qué derechu se arrogaba la representación de los pueblos que naide -y dio, esti intimado, cortóse tou. Fernando Errázuriz salió nel so defensa y salvó la situación, contestando que yá que el país topábase sopelexáu y en víspores d'una guerra civil, cualesquier bon ciudadanu tenía derechu pa esos males y pidir respetuosamente remediu. Nel encaloráu discutiniu que se siguió, esixir a O'Higgins que depunxera'l mandu ante una asamblea respetable de vecinos de Santiago, y aceptáu a la fin esti proceder pol Direutor Supremu, la Comisión popular designó una Xunta de Gobiernu encargada de los poderes executivos, compuesta por Agustín Eyzaguirre, Fernando Errázuriz y José Miguel Infante, ante quien abdicó, tomándo-y el xuramentu d'estilu, nuna actitú digna y serena que ye una de les más formoses páxines de la nuesa hestoria.Francisco Antonio Encina, Tomu IX, páxines 8 a 24 dambes incluyíes