Alfonso Antonio Portillo Cabrera ye un empresariu y políticu guatemalianu. Foi presidente de Guatemala ente'l 14 de xineru de 2000 y el 14 de xineru de 2004.
Mientres el so Gobiernu, Portillo Cabrera empezó a esnudar el réxime de privilexos del poder económicu formal en Guatemala depués de la firma de los Alcuerdu de Paz de 1996 ―principalmente los de los productores d'azucre, pollu, cementu y cerveza―, pero la so llexitimidá como presidente foi minada pola reputación internacional del líder del so partíu políticu, el xeneral Efraín Ríos Montt ―a quien se comparaba col xeneral chilenu Augusto Pinochet― y la esistencia d'un Estáu estructuralmente corruptu ya ineficiente en Guatemala. A la fin del so Gobiernu, tenía nel so contra a los miembros d'esi poder político, que tenía una influyencia aplastante nos mercaos, los medios de comunicación masiva y nos grupos de la sociedá civil en Guatemala. Esta influyencia quedó de manifiestu cuando Portillo foi desaposiáu d'inmunidá al ser removíu como diputáu del Parllamentu Centroamericanu ―cargu que-y correspondía como ex-presidente de Guatemala― y darréu encarceláu y enjuicidado en Guatemala; entá ye más, en 2013 foi estraditáu a los Estaos Xuníos acusáu de peculado pol Gobiernu d'Estaos Xuníos, depués de tar prisionaro nuna base militar en Guatemala per dellos años. Portillo declaróse culpable ante los tribunales d'Estaos Xuníos en marzu de 2014, llogrando asina que la so pena de prisión fuera bien amenorgada, amás de que'l tiempu que yá había estáu prisioneru en Guatemala foi-y acredita. Tornó a Guatemala a finales de febreru de 2015 y anunció que, anque nun diba participar en cargos d'eleición, sí diba trabayar p'ayudar al so país. Sicasí, en mayu de 2015 fíxose públicu que participaría como candidatu a diputáu pol llistáu nacional del partíu TOOS nes eleiciones xenerales del 6 de setiembre de 2015, anque'l 13 de xunetu del mesmu añu'l rexistru de ciudadanos del TSE refugó-y la inscripción como candidatu argumentando l'artículu 113 de la Constitución de la República. Aun así siguió siendo imaxe del partíu y faciendo propaganda al partíu creáu por Roberto Alejos.
Biografía Nació en Zacapa, departamentu del oriente del país, nel senu d'una familia de clase media. Camudar a Méxicu a los 19 años onde realizó los sos estudios universitarios na Universidá Autónoma de Guerrero. Recibió la so formación universitaria en Méxicu, llicenciándose primeru en Ciencies Xurídiques y Sociales pola Universidá Autónoma de Guerrero (UAG) y depués doctorándose en Ciencies Económiques pola Universidá Nacional Autónoma de Méxicu (UNAM). Dende finales de los años setenta venceyar nel país azteca a organizaciones indíxenes d'izquierda del estáu de Guerrero y de la mesma Guatemala, concretamente'l Exércitu Guerrilleru de los Probes (EGP), una de les cuatro subversiones armaes qu'en 1982 coordináronse como Unidá Revolucionaria Nacional Guatemaliana (URNG).
El 23 d'agostu de 1982 en Chilpancingo, estáu de Guerrero en Méxicu, Portillo mató a balazos a Gustavo Cabrera Encarnación y Arturo Visoso, dambos estudiantes de la Universidá Autónoma de Guerrero nun incidente asocedíu al rematar un baille. Portillo desenfundó la so pistola, remanar delles vegaes, y Cabrera y Visoso cayeron muertos al intre. Portillo fuxó de la xusticia mexicana, primero a la Ciudá de Méxicu y depués escontra Guatemala.
Según l'Artículu 308 del Códigu Penal Federal Mexicanu, l'homicidiu por reña ye penáu hasta con ocho años de prisión, anque indica que la fixación de penes depende de quién foi'l provocáu y quién el prevocador, según la mayor o menor importancia de la provocación. Per otra parte l'Artículu 101 de dichu códigu penal indica que la prescripción del delitu ye personal y basta pa ella l'intre de la llei, pero alvierte que los plazos pa la prescripción van doblar pa quien s'atopen fuera de Méxicu; pela so parte, l'Artículu 105 del mesmu códigu indica que l'acción penal prescribe nun plazu igual al permediu aritméticu de la pena privativa de la llibertá que señala la llei pal delitu de que se trate. D'alcuerdu a esto, al escapar a Guatemala, Portillo doblaría los tiempu de prescripción pal so delitu, estendiéndolo d'un máximu posible de dieciséis a trenta y dos años y de un mínimu d'ocho a diceiséis años, yá que se-y imputaron dambos asesinatos.
Sicasí, el 15 d'agostu de 1995, el xuez primero de primera instancia del ramu penal del Distritu Xudicial de Bravo, declaró prescrita l'acción penal contra Portillo, a los trelce años de cometíos los asesinatos contra los estudiantes polo que s'abarrunta de tráficu de compra-venta d'influyencies pa llograr que se llevantada la so persecución xudicial.
Llegada al poder Empecipió la so vida política afiliándose al Partíu Socialista Democráticu (PSD), más palantre en 1989 incorporar al partíu Democracia Cristiana Guatemaliana (DCG), del cual aportó a secretariu xeneral. Nel añu 1995 retirar del partíu Democracia Cristiana Guatemaliana y a la temporada intégrase al partíu de derecha Frente Republicanu Guatemalianu fundáu pol xeneral retiráu Efraín Ríos Montt, partíu orixinalmente pensáu pa sofitar les aspiraciones presidenciales de Ríos Montt. Esto fai posible la candidatura de Portillo, quien pierde les eleiciones de 1995 contra Álvaro Arzú Irigoyen. En 1999 Alfonso Portillo vuelve postulase, esta vegada llogrando una amplia victoria, sobre'l candidatu del oficialismo Óscar Berger, tomando posesión en xineru de 2000.
Presidencia (2000-2004) Asumió la presidencia la . Mientres l'actu de toma de posesión foi investido pol xeneral Efraín Ríos Montt, quien entós yera presidente del Congresu de Guatemala, y nos sos primeros discursos faló de la tarrecible situación en que s'atopaba'l país, y de la so intención d'investigar y esclariar la situación financiera de Guatemala. Propunxo amás a los otros partíos políticos, principalmente al opositor partíu d'izquierda, Alianza Nueva Nación (ANN), a un pactu de gobernabilidad nel qu'él pudiera cumplir col so plan executivu.
Aciertos y popularidá Dientro de los llogros del so Gobiernu atopen los subsidios pa la construcción de viviendes populares y l'impulsu a la Reforma Educativa y a la capacitación docente.Dellos analistes coinciden en que nun foi Portillo quien tuvo la idea d'ameyorar y modernizar el sistema educativu guatemalianu al traviés d'una reforma, una y bones esa idea venía dende los Gobiernos de Ramiro de León Carpio y Álvaro Arzú. Mientres el so Gobiernu hubo control de la cesta básica, meyora de los salarios, y creóse la tarifa social na enerxía llétrica; toos estos factores fixeron que'l presidente Portillo fuera bien popular ente les capes baxes de la población guatemaliana, que componen más del setenta per cientu de la población del país. Coles mesmes, el so discursu tuvo munchos elementos de llucha de clases yá que partía d'una posición que favorecía a los probes, los escluyíos, los quitaos, al empar que se plantegaba un claru enfrentamientu contra los empresarios, contra los monopolios nel país, contra tolos privilexos que tien esi sector económicu; esto averar a la izquierda, a les demandes y necesidaes de los sectores populares, predominantes nes árees rurales del país.
Economía A lo llargo de 2001, les movilizaciones de diversos coleutivos populares en protesta pol incumplimientu de les promeses eleutorales nel terrén social y la xubida a finales de xunetu del Impuestu al Valor Agregáu (IVA) del 10 al 12 %, alza de tributu indireutu que foi la única reforma fiscal destacada nel cuatrieniu, anque nun modificar la carga impositiva sobre les rentes nin amontó la llucha contra'l fuximientu y el fraude. Eso sí, yá nesi añu los escándalos y polémiques envolubraben al Gobiernu y el FRG, acusaos peruquier de tar llevando a les instituciones del Estáu a un nivel de corrupción ensin precedentes; per otra parte, l'afitamientu de bolses de fame nes árees más ablayaes del país.
Quiebra de los bancos ximielgos En 2000, col entamu del Gobiernu del FRG empezó a mentase en Guatemala el nome de Francisco José Alvarado MacDonald, conocíu tamién como don Paco, o «L'Inxenieru», quien yera un empresariu y banqueru y que, d'alcuerdu a informaciones de la dómina, foi'l principal financista de la campaña presidencial de Portillo. Les sos principales empreses yeren dos bancos: el Bancu Metropolitanu y el Bancu Promotor; los bancos ximielgos, como tamién se-yos llamaba. Cuando Portillo ganó la presidencia, Alvarado MacDonald dio-y en préstamu una amplia casa nuna zona luxosa de la capital guatemaliana. Según informó la prensa nesa oportunidá, antes de ganar la Presidencia, Portillo fuera l'asesor que remanaba les rellaciones públiques, institucionales y polítiques de les múltiples empreses de Alvarado MacDonald, especialmente les de los bancos ximielgos.
Según súpose na prensa, a principios de los 90, el banqueru conoció al ex-presidente Portillo y dende entós cultivaron una entrañable amistá; en 1995, Alvarado gastó más de tres millones de dólares na campaña presidencial de Portillo, según reportes estraoficiales.
Al tomar el poder, Portillo nomó a dos fíos de Alvarado MacDonald en puestos claves:
José Francisco Alvarado: xerente de la Presidencia de la República, coles mesmes que yera miembru del Conseyu d'Alministración del Bancu Metropolitanu y tesoreru d'una empresa que viende autos europeos de luxu; tamién coordinaba la Comisión Multisectorial del Tresporte, onde'l Gobiernu remanaba tolos asuntos de los autobuseros, munchos de los cualos son veceros d'esa compañía que representa una marca de automotores. Alfredo Alvarado: Secretariu d'Asuntos Particulares de la Presidencia, y tamién yera miembru del Conseyu d'Alministración del otru bancu, El Promotor.
Portillo tamién aceptó qu'un autu qu'utilizada yera propiedá del banqueru.
En xineru de 2001, Portillo ordenó a la Xunta Monetaria que-y inyectara cientu diez millones de dólares a los bancos ximielgos por que nun se desencaxar; pero'l 1.° de marzu de 2001, la Xunta Monetaria ordenó la intervención de los bancos ximielgos, por irregularidaes alministratives. L'Estáu inyectó más de doscientos millones de dólares a los bancos pa garantizar los aforros de los cuentahabientes; meses dempués, el Bancu de Guatemala reconoció qu'esi dineru, práuticamente, taba perdíu.
Enfrentamientu col sector empresarial Portillo convertir nel gobernante más repunáu pal poder económico formal de Guatemala nel sieglu yá que s'enfrentó direutamente a dichu grupu y de una manera que reflexaba más bien un prestu propiu qu'un oxetivu políticu. Por casu, Portillo fixo abrir los contingentes d'importación de carne de pollu, de farina, d'azucre y d'otros productos pa combatir l'alza a productos de consumu básicu, que yeren controlaos por grupos monopólicos en Guatemala. Amás de los discursos griespos que pronunciaba y que-y ganaben enemistaes colos empresarios guatemalianos, al debilitar el combate al narcotráficu y amosase hosco frente a representantes diplomáticos d'Estaos Xuníos cultivó una perceguera que más tempranu que tarde se volvió en contra so.
Los monopolios que Portillo enfrentó fueron:
Cerveza: la cerveza representa'l 1.7 % del productu nacional brutu en Guatemala y hasta 2002 yera monopoliu de la Cervecería Centroamericana, que tenía más d'un sieglu d'esistencia. En 2003, el Gobiernu de Portillo dexó la entrada nel mercáu de la Cervecería Río, subsidiaria de la compañía brasilana AMBEV, y dexó l'entamu d'operaciones de la Distribuidora de Bébores del Norte, que taba acomuñada cola cervecería mexicana Cuauhtémoc Moctezuma, que llanzó la cerveza Nortiza ya importa la cerveza Tecate. La cerveza Brahva entró al mercáu con un preciu un 30 % menor al de la cerveza Gallo y n'añu mediu llogró prindar el 30 % del mercáu.