Alí Hoseiní Khamenei (en persa, ; )Biografía na web de IRNA, Axencia de Noticies de la República Islámica. foi'l líder supremu d'Irán, máximu dirixente de la clase dirixente clerical conservadora islámica del so país y «fonte de emulación» (marŷaʿ) del chiismu duodecimanu.

Presidente d'Irán ente 1981 y 1989, y Líder Supremu desque fuera designáu p'asoceder al ayatolá Khomeini en dichu cargo en xunu de 1989, foi reconocíu como una de les trés figures que más marcaron la trayeutoria de la República Islámica d'Irán, siendo les otres dos el mesmu Jomeini, fundador de la República Islámica, y el ayatolá Akbar Hashemí Rafsanyaní.Ganji, Akbar, "The Latter-Day Sultan: Power and Politics in Iran", Foreign Affairs, Payares-Avientu de 2008 En 2010, la revista Forbes clasificar como la 26ª "persona más poderosa del mundu".Forbes, visitáu'l 16-XI-2011 (n'inglés).

Biografía

Vida familiar Casáu y con seis fíos, el ayatolá Khameneí baxa d'una familia clerical orixinaria de Tafresh, instalada en Tabriz. Alí Khameneí foi'l segundu d'ocho hermanos, dos de los que son tamién ulemes.

El so hermanu mayor Mohammad ye antiguu miembru del Conseyu d'Espertos Constitucionarios y preside la Fundación Sadra de Sabiduría Islámica. El so hermanu menor Hadí ye miembru influyente de la reformista Asamblea de Clérigos Combatientes, foi delles vegaes diputáu nel Parllamentu, y foi editor del diariu reformista Hayât-y Non, clausuráu en 2003 por orde del Tribunal Especial del Cleru. La so hermana Badri Hoseini Khameneí yera esposa del ulema revolucionariu Sheikh Alí Tehraní. Dambos formaron parte de la organización armada d'oposición Muyahidines del Pueblu d'Irán, hasta l'añu 1995 en que volvieron a Irán del so exiliu iraquín. El so hermanu menor Hasán Khameneí ye responsable de la Comisión de Siguimientu de les Infraiciones Alministratives del ministeriu del Petroleu.سید حسن خامنه ای عضو کارگروه پیشگیری و مبارزه با رشوه در صنعت نفت شد. Consultáu'l 16-XI-2011 (en persa).

Una de les fíes de Alí Khameneí ye nuera de Mohammad Golpayeganí, direutor del Despachu del Líder Supremu dende 1989.از ازدواج انقلابی تا ازدواج سياسی. Consultáu'l 16-XI-2011 (en persa). El so fíu Moŷtabá Khameneí ye xenru de Gholamalí Haddad Adel, antiguu presidente del Parllamentu, miembru del Conseyu de Discernimiento del Interés del Estáu, direutor de l'Academia de la Llingua Persa y miembru del Altu Conseyu de la Revolución Cultural.داستان ازدواج پسر مقام معظم رهبری با دختر دکتر حداد عادل. Consultáu'l 16-XI-2011 (en persa). El so fíu Mostafá ye xenru del ayatolá Joshvaqt, miembru del Conseyu Cimeru de la Revolución Cultural nos primeros años de la Revolución Islámica.

Infancia y formación

Alí Khameneí foi criáu con suma cencellez y austeridá. Dende'l so niñez siguió un currículu tradicional d'estudios islámicos y lliterarios so la supervisión del so padre y otros clérigos. N'asistiendo a los seminarios islámicos de Mashhad, fixo un pelegrinaxe a Nayaf, onde estudió mientres dellos meses hasta que, tres dellos meses, el so padre obligar a tornar a Irán. Ente 1958 y 1964, Khameneí prosiguió colos sos estudios nos seminarios de Qom, onde se benefició de les enseñances de ulemes de gran prestíu, como los grandes ayatolás ‪‪Seyyed Hosein Boruyerdí y Allamé Tabatabaí y del ayatolá Ruhollah Khomeini, que naquellos años empezaba a destacar pol so activismu políticu contra los proyeutos modernistes del Shah.

En 1964 vese obligáu a tornar a Mashhad pa curiar del so padre, que perdió la visión d'un güeyu por causa d'unes catarates. En Mashhad siguió estudiando hasta 1968, amás d'empezar a impartir clases pa los seminaristes más nuevos.زندگينامه. Biografía de Alí Khameneí na so web oficial. Consultáu'l 17-XI-2011 (en persa).

Khameneí apodera'l persa y l'árabe, amás de falar con menos fluidez l'azerbaixanu, llingua materna del so padre. Tornó del árabe al persa dellos llibros, incluyíes obres del influyente teóricu islamista Seyyed Qotb. Como otros numberosos estudiantes de la so dómina, Alí Khameneí implicóse muncho más na militancia política que nos estudios relixosos. Na so mocedá, Alí Khameneí foi bien aficionáu a la poesía ya inclusive la música, y frecuentó los círculos lliterarios de Mashhad, y a los sos poetes más destacaos como Mehdí Ajaván-y Salés y Mohammad-Reza Shafií Kadkaní.

Llucha política contra'l réxime monárquicu

Magar Alí Khameneí preséntase como discípulu del ayatolá Khomeini en materies de fiqh, principios teolóxicos, política y activismu revolucionario, afirma que les primeres chispes del so combate contra'l réxime monárquicu recibir de Navvab Safaví, quien en 1952 entamó xunto al so grupu Fedayines del Islam un encendíu discursu en Mashhad na mesma escuela Soleymán Jan en qu'estudiaba Khameneí, discursu nel que trató de la revivificación del islam y la puesta a valir de los sos mandatos, y amosó la so oposición al réxime Pahlevi y al Reinu Xuníu, acusándolos de falsos y traidores a la nación iranina.

Represión

Alí Khameneí foi deteníu per primer vegada'l 2 de xunu de 1963, y salió llibre a otru día. El 5 de xunu del mesmu añu foi deteníu'l ayatolá Khomeini, dando llugar a un multitudinariu y cruentu movimientu de protesta. Khameneí foi entós de nuevu arrestáu na ciudá de Biryand, y reteníu mientres 10 díes. A finales de xineru de 1964 foi deteníu pola SAVAK en pronunciando un discursu en Kermán, y foi encarceláu en réxime d'aislamientu mientres dos meses en Teḥrán. En 1965, la persecución de la SAVAK poles sos clases de pensamientu islámicu llevar a la clandestinidá. Ente los años 60 y 70 volvió pasar delles vegaes por prisión, nun ambiente pre revolucionariu en que frente a la represión gubernamental surdíen distintos grupos armaos y los clérigos víen aumentar el públicu qu'escuchaba les sos prédiques cada vez más politizaes. Deteníu en xineru de 1975, foi calteníu en réxime d'aislamientu hasta seronda del mesmu añu. En marzu de 1978, foi de nuevu deteníu y desterráu a Iranshahr (en Sistán y Baluchistán) hasta la seronda. En víspores yá de la cayida del réxime Pahlevi, Khamenei foi llamáu por Khomeini a integrar el Conseyu de la Revolución Islámica, xunto a figures como Morteza Motahharí, Mohammad Beheshtí y Rafsanyaní, y en marzu contribuyó a la fundación del Partíu de la República Islámica.

Tres el trunfu de la Revolución

Dende'l trunfu de la revolución, Alí Khameneí ocupó numberosos puestos: en 1979, viceministru de Defensa, xefatura de los acabante formar Cuerpos de la Guardia Revolucionaria Islámica (los Pasdarán) y direutor de la plegaria de vienres en Teḥrán. En 1980, representante del pueblu de Teḥrán nel Parllamentu de Consulta Islámica y delegáu del ayatolá Jomeini nel Conseyu Cimeru de Defensa (yera frecuente la so presencia activa nel frente de guerra arriendes de la invasión del territoriu iranín en setiembre de 1980 pol réxime de Sadam Husein).

En xunu de 1981, en declarándose la organización Muyahidines del Pueblu de pies de guerra contra'l nuevu réxime, Khameneí foi víctima d'un atentáu nuna conferencia de prensa, con un esplosivu camuflao nuna grabadora de casete. Khameneí salvó la vida por pocu, y perdió pa siempres l'usu del so brazu derechu .[ ] Tres l'asesinatu n'agostu del presidente Rayaí, Khameneí foi escoyíu p'asocedelo por una mayoría apolmonante n'eleiciones celebraes n'ochobre, convirtiéndose nel primer clérigu n'ocupar el cargu.

Nel so discursu de invistidura, Khameneí comprometer a esaniciar "les esviaciones, el lliberalismu y el izquierdismo influyíu per Estaos Xuníos". El nuevu réxime enfrentar a la enérxica oposición de distintos sectores, tanto pacífica como violenta (con asesinatos, guerra de guerrilles ya insurrecciones). Tanto antes como mientres la presidencia de Khameneí, la represión estatal foi brutal a lo llargo de la década de 1980, topando la muerte miles de simples miembros de los grupos insurxentes, de cutiu xulgaos sumariamente polos tribunales revolucionarios.

Tres la espulsión del exércitu iraquín d'Irán en 1982, Khameneí foi xunto al primer ministru Mir-Hosein Musaví unu de los principales oponentes a la decisión del ayatolá Khomeini de contraatacar invadiendo'l territoriu iraquín.

En 1985, Alí Khameneí foi reelixíu pa un segundu mandatu presidencial, llogrando'l 85,66% del total de votos emitíos.

En 1989, en siendo forzáu a arrenunciar al so puestu'l gran ayatolá (âyatollâh-ol-ozmâ, آیت‌الله العظما) Hosein Alí Montazerí por criticar les tortures y execuciones nes cárceles, Khomeini designó a Khameneí como direutor de la plegaria pública de los vienres en Teḥrán.

Mientres tola década de los años 80, Khameneí contribuyó na direición del país mientres este travesaba la dura guerra frente a Iraq, lo que-y dexó desenvolver estrechos venceyos cola crecientemente poderosa Guardia Revolucionaria. El presidente Khameneí yera conocíu pol so notable interés nos asuntos militares, presupuestarios y alministrativos.

Lideralgu Supremu de la República Islámica La noción de tutelar d'un alfaquí o xurista islámicu (en persa, ولی فقیه /vali-y faqih/, o /velâyat-y faqih/) sobre'l gobiernu fuera desenvuelta pol ayatolá Khomeini nuna serie de conferencies publicaes dempués en forma de llibru.so legáu espiritual_en_la_revolucion_islamica.html Imam Khomeini y el so legáu espiritual na Revolución Islámica. Consultáu'l 17/XI/2011. La ‪Constitución d'Irán denomina como “Líder”, “Guía” o “Caudiellu” (en persa rahbar: رهبر) al alfaquí qu'exerz felicidá tutela sobre l'Estáu islámicu, función que foi desempeñada pol mesmu ayatolá Jomeini dende'l trunfu de la revolución islámica hasta la so muerte, asocedida'l 3 de xunu de 1989. Un día dempués, l'Asamblea d'Espertos del Lideralgu designó a Alí Khameneí (por mayoría de dos tercios) pa ocupar el cargu, en refugando la formación d'un direutoriu de trés persones (los ayatolás Meshkiní, Musaví Ardabilí y Khameneí), según el Lideralgu del gran ayatolá Mohammad Reza Golpayganí.

Designación de Khameneí y discutiniu sobre la so autoridá relixosa La Constitución de la República Islámica esixía que'l Líder Supremu seya marŷa (marŷa'-y taqlid, مرجع تقلید «fonte de emulación»), grau que nun había alcanzáu Khameneí (nin siquier yera ayatolá). Sicasí, la disconformidá del ayatolá Khomeini colos candidatos disponibles p'asocedelo lleva a designar n'abril de 1989 una comisión pa reformar la Constitución nel sentíu de que se riquir al Líder ser namái espertu en xurisprudencia islámica y tener les capacidaes polítiques y d'alministración afayadices». La élite política de la República Islámica cerró files en redol al designáu y el so estatutu pasó de hoyyatoleslam a ayatolá de la nueche al día. La enmienda constitucional nun fuera entá sometida a plebiscitu, polo que nun primer momentu l'Asamblea d'Espertos dio a Khameneí un títulu provisional, hasta qu'entró a valir la nueva llei fundamental.

L'estatutu de marŷa de Khameneí foi revesosu pa delles persones. En 1994, en finando'l gran ayatolá Mohammad Alí Arakí, l'Asociación de Profesores del Seminariu de Qom declaró a Khameneí como nuevu marŷa. Sicasí, cuatro 'grandes ayatolás' pertenecientes a la oposición iranina negar a reconoce-y esi rangu: Mohammad Shirazí, entós n'arrestu domiciliariu pola so oposición a Khomeini; Hosein Alí Montazerí; Hasán Tabatabaí Qomí y Yasuboddín Rastegarí.