Los disturbios de Stonewall consistieron nuna serie de manifestaciones bonales y violentes en protesta contra una redada policial que tuvo llugar na madrugada del 28 de xunu de 1969, nel pub conocíu como Stonewall Inn, allugáu nel barriu neoyorquín de Greenwich Village. Frecuentemente cítense estos disturbios como la primer ocasión, na hestoria d'Estaos Xuníos, en que la comunidá LGBT lluchó contra un sistema qu'escorría a los homosexuales col beneplácito del gobiernu, y son xeneralmente reconocíos como'l catalizador del movimientu modernu pro-derechos LGBT n'Estaos Xuníos y en tol mundu.
Mientres les décades de 1950 y 1960 los gais y lesbianes d'Estaos Xuníos teníen d'enfrentase a un sistema llegal muncho más contrariu colos homosexuales qu'en munchos de los países al este del telón d'aceru.Carter, p. 15.Tolos estaos del país, sacante Illinois, penalizaben el sexu homosexual consentíu ente adultos nel ámbitu priváu. En 1961: «Un adultu acusáu del crime de tener sexu con otru adultu de manera consensuada na privacidá de la so casa podría tener una multa llixera o llegar a pasar cinco, diez o venti años -inclusive tola so vida- en prisión. En 1971 venti estaos calteníen lleis sobre 'sexu sicopático' que dexaben la detención d'homosexuales por esa sola razón. En Pennsylvania y California los ofensores sexuales podíen ser zarraos n'instituciones mentales pa tola vida y [en] siete estaos podíen ser capaos». (Carter, p. 15) La capadura, la terapia emética, la hipnosis, la terapia de electroshock y les lobotomías yeren usaes polos psiquiatra pa intentar "curar" a los homosexuales de los sos deseos mientres la década de 1950 y la de 1960.(Katz, p. 181–197.) (Adam, p. 60.); vease tamién Terapia de reorientación sexual. Los primeros grupos homófilos de EE. XX. intentaron demostrar que les persones homosexuales yeren parte de la sociedá, y fomentaron una cultura de non confrontación ente homosexuales y heterosexuales. Sicasí, los últimos años de la década de 1960 fueron bien aturbolinaos, yá que había munchos movimientos sociales activos, tales como'l movimientu afroamericanu polos derechos civiles, la contracultura de los 60, el movimientu hippie y les manifestaciones contra la guerra de Vietnam. Esti clima batallosu, xunto al ambiente lliberal de Greenwich Village, influyó por que se produxeren los disturbios de Stonewall.
Yeren pocos los establecimientos qu'acoyíen a persones abiertamente homosexuales mientres les décades de 1950 y 1960. Los que sí lo faíen yeren xeneralmente chigres, anque los sos propietarios y alministradores raramente yeren gais. El Stonewall Inn, naquella dómina, yera propiedá de la mafia.Duberman, p. 183.Carter, p. 79–83. Sirvía a gran variedá de veceros, pero yera conocíu por ser popular ente les persones más marxinaes de la comunidá gai: transexuales, drag queens, nuevos amuyeraos, prostitutos masculinos y nuevos ensin techu. Les redaes policiales nos chigres gais yeren daqué rutinariu mientres la década de los 60, pero los axentes de policía perdieron de secute el control de la situación nel Stonewall Inn y atraxeron a un ensame, provocando que se remontaren. La tensión ente la policía de Nueva York y los residentes gais de Greenwich Village produció más protestes la siguiente tarde, y socesivamente delles nueches dempués. En cuestión de selmanes, los residentes del Village rápido entamáronse en grupos d'activistes pa concentrar esfuercios n'ares d'establecer llugares por que gais y lesbianes pudieren manifestar abiertamente la so orientación sexual ensin mieu a ser arrestaos.
Tres los disturbios de Stonewall, los gais y lesbianes de Nueva York fixeron frente a torgues de índole xeneracional, de clase y de xéneru pa formar una comunidá cohesionada. A los seis meses creárense dos organizaciones d'activistes gais en Nueva York, con oxetu de realizar protestes de confrontación, y amás fundáronse trés periódicos pa promover los derechos pa gais y lesbianes. En pocos años fundáronse organizaciones de derechos homosexuales a lo llargo de too Estaos Xuníos y a nivel internacional. El 28 de xunu de 1970 tuvieron llugar les primeres coles del arguyu gai nes ciudaes de Nueva York y Los Angeles, conmemorando l'aniversariu de los disturbios. Col tiempu, otres ciudaes fueron entamando marches similares. Anguaño celébrense manifestaciones del arguyu añalmente per tol mundu escontra finales de xunu, pa recordar los disturbios de Stonewall."Pride Coles and Parades", in Encyclopedia of Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender History in America, Marc Stein, ed. (2004), Charles Scribner's Sons.
Contestu
La homosexualidá na primer metá de sieglu Tres el baturiciu social producida pola Segunda Guerra Mundial, muncha xente nos Estaos Xuníos sintió un fervosu deséu de "restaurar l'orde social anterior a la guerra y caltener a raya les fuercies del cambéu", según l'historiador Barry Adam.Adam, p. 56. Aguiyáu pol énfasis anticomunista nacional, el senador Joseph McCarthy entamó interrogatorios na so comisión senatorial p'alcontrar a comunistes nel gobiernu d'Estaos Xuníos, l'exércitu de EE. XX. y otres instituciones subvencionaes pol gobiernu, dando llugar a una paranoya nacional. Los comunistes, anarquista y otres persones catalogaes como antiamericanes y subversives yeren consideraes un riesgu pa la seguridá. Los homosexuales fueron incluyíos nesa llista en 1950 pol Departamentu d'Estáu de EE. XX., so la teoría de qu'estes persones yeren frecuentemente susceptivas de chantaxe. El secretariu d'Estáu James E. Webb señaló nun informe que, "créese xeneralmente qu'aquellos que realicen actos abiertamente maldadosos escarecen de la estabilidá emocional de les persones normales".Edsall, p. 277. Ente 1947 y 1950, 1.700 solicitúes de trabayu federales fueron refugaes, 4.380 persones fueron espulsaes del exércitu y 420 fueron despidíes de los sos trabayos nel gobiernu pol barruntu de que fueren homosexuales.Adam, p. 58.Vease tamién la voz «Terror lila».
Mientres los 50 y 60, el FBI y los departamentos de policía realizaron llistes d'homosexuales conocíos, rexistrando los sos establecimientos favoritos y les sos amistaes. Per otru llau, el Serviciu Postal de los Estaos Xuníos caltenía un rexistru de les cases a los que s'unviaba per corréu material rellacionáu cola homosexualidá.Edsall, p. 278. Los gobiernos local y estatal siguieron esi exemplu: los chigres que sirvíen a homosexuales fueron zarraos, y los sos veceros arrestaos y públicamente espuestos nos periódicos. Les ciudaes realizaben campañes pa llibrar a los vecinderos, parques, chigres y sableres de los gais. Prohibióse l'usu de la vistimienta del sexu contrario, y les universidaes espulsaben a los profesores sospechosos de ser homosexuales.Adam, p. 59. Miles de gais, lesbianes y persones tresxéneru fueron públicamente humildaos, acosaos físicamente, despidíos, encarcelaos o ingresaos n'hospitales psiquiátricos. Munchos vivíen una doble vida, calteniendo les sos vides privaes de callao y alloñaes de les sos vides profesionales.
En 1952, l'Asociación Americana de Psiquiatría catalogó la homosexualidá nel Manual diagnósticu y estadísticu de los trestornos mentales (Diagnostic and Statistical Manual, DSM) como un trestornu sociopático de la personalidá. Un estudiu detalláu de la homosexualidá de 1962 xustificaba la inclusión del trestornu como un mieu oculto al sexu opuesto, causáu por rellación padre-fíu traumátiques. Esta opinión tuvo una amplia influencia nel oficiu médicu de la dómina. Sicasí, Evelyn Hooker realizó en 1956 un estudiu que comparaba la felicidá y adautación a la so redolada d'homes que s'identificaben a sigo mesmos como homosexuales, con homes heterosexuales, y nun atopó nenguna diferencia.Edsall, p. 310. El so estudiu conmocionó a la comunidá médica y convertir nuna heroína pa munchos gais y lesbianes,Marcus, p. 58–59. pero la homosexualidá permaneció nel DSM hasta 1973.
Activismu homófilo y disturbios anteriores thumb|El chigre Stonewall Inn en 2005. En respuesta al enclín antihomosexual xeneralizada, formárense dos organizaciones independientes pa defender la causa de los homosexuales y procurar oportunidaes sociales por que gais y lesbianes pudieren caltener contactos sociales ensin mieu a ser arrestaos. En 1950 un home gai llamáu Harry Hay y un grupu de siguidores, cansaos del tratu discriminatoriu pola so orientación sexual, fundaron la Sociedá Mattachine.Marcus, p. 24–25. Esta organización xunió a gais qu'habíen estáu aisllaos nel exércitu y animar a lluchar polos sos derechos, apurriendo amás asistencia llegal, lideralgu ya información.Adam, p. 62–63. Al atopar una gran oposición a la so posición radical, en 1953 la sociedá decidió empobinase escontra la busca de la respetabilidad y l'aceptación. El razonamientu yera que podríen camudase más mentalidaes no relativo a la tema de la homosexualidá demostrando que gais y lesbianes yeren persones normales que nun s'estremaben de los heterosexuales.Adam, p. 63–64.Marcus, p. 42–43. Poco tiempu dempués, delles muyeres de San Francisco axuntar pa formar el grupu Daughters of Bilitis (DOB) pa lesbianes.Marcus, p. 21. Anque les ocho muyeres que crearon DOB xuntábense primero nos salones de les sos cases pa poder tener un llugar seguru onde poder baillar, al crecer DOB desenvolvieron oxetivos similares a los de la sociedá Mattachine, y animaron a los sos miembros a implicase na sociedá.Gallu, páxs. 1–5, 11.
Unu de los primeros desafíos contra la represión gubernamental llegó en 1953. Una organización llamada ONE publicó la revista ONE, Inc. y el Serviciu Postal negar a unviala per corréu. El númberu de la revista, unviáu nun envoltoriu de papel ordinariu, trataba sobre los homosexuales en matrimonios heterosexuales. El Serviciu Postal alegó que contenía material obsceno. El casu llegó al Tribunal Supremu, qu'en 1958 sentenció que'l vetu yera illegal y que One, Inc. podía distribuyir el so material al traviés del Serviciu Postal de los Estaos Xuníos.Marcus, p. 47–48.
Les organizaciones homófilas, como yeren conocíos los grupos gais, crecieron en númberu y espandiéronse hasta la Mariña Este. Gradualmente los miembros d'estes organizaciones fueron volviéndose más atrevíos. Frank Kameny fundó la Mattachine de Washington, D.C. Fuera despidíu del Serviciu de Mapes del exércitu d'Estaos Xuníos por ser homosexual, ya interpunxo demandes pa ser readmitido ensin ésitu. Kameny escribió que los homosexuales nun yeren distintos de los heterosexuales, frecuentemente dirixendo los sos esfuercios a los profesionales de la salú mental (dalgunos de los cualos asistieron a xuntes de DOB y Mattachine, diciendo a los asistentes que yeren anormales).Marcus, p. 80–88. En 1965 Kameny, inspiráu pol movimientu afroamericanu de derechos civiles,Adam, p. 71. entamó un piquete na Casa Blanca y otros edificios gubernamentales pa quexase de la discriminación llaboral que sufríen. Los piquetes causaron una fuerte impresión ente munchos homosexuales, anque nun gustaron a dalgunos de los líderes de Mattachine y DOB.Marcus, p. 105–108.DiGuglielmo, Joey (5 de xunu de 2009). Steps to Stonewall, Washington Blade. Consultáu'l 8 de xunu de 2009. Coles mesmes, les manifestaciones de los movimientos feministes y de derechos humanos y la oposición a la guerra de Vietnam fueron aumentando en prominencia, frecuencia y seriedá a lo llargo de la década de 1960, al par que los enfrentamientos cola policía.Adam, p. 72–73.