Annaba (عنّابة, antes conocida como Bona [Bône en francés]) ye una ciudá arxelina y ye la capital de la provincia del so mesmu nome, asitiada cerca del ríu Seibús y de la frontera con Tunicia. En 2004 calculábase que la so población yera de 235 100 habitantes.
Toponimia Annaba ye una de les ciudaes más antigües d'Arxelia, fundada nel 1295 e.C. foi modificando'l so nome a lo llargo de la historia. Cronológicamente, la ciudá recibió los nomes d'Ubon, Hippo Regius, Hipona, Bouna, Bled El Aneb, Bône hasta l'actual Annaba.
El nome Annaba procede del vocablu árabe annab que remite a un frutu, conocíu como azufaifo, que se daba enforma na so contorna.
Historia
Prehistoria La rexón d'Annaba ye rica en xacimientos arqueolóxicos que daten de la prehistoria. El homo erectus vivó nesta rexón dende'l paleolíticu cimeru.
Antigüedá thumb|Mosaicu del muséu d'Hipona ilustrando a unos ánxeles viticultores|izquierda thumb|left|Llocalización de les ciudaes romanes nel norte d'África La evolución interna de la Numidia oriental xunto col allugamientu con respectu al mar Mediterraneu influyeron nel orixe y nacencia del primer asentamientu. La ciudá de Hipona cuntaba con un escelente puertu natural que facilitó les rellaciones comerciales de los fenicios sirviéndo-yos d'escala nos sos viaxes a Tartesos nel sureste español. Los romanos llamar Hippo Regius.Plinio el vieyu Historia Natural llibru v - 22.
Hipona cristiana (240 a 640) - San Agustín (354-430)
Invasión vándala (431-533) - Reconquista bizantina (533) Los vándalos (pueblos xermánicos), emburriaos polos hunos vense obligaos a emigrar hasta atopar un asentamientu estable, intentándolo nun primer momentu na Galia (406) y de siguío en Hispania (409) dende onde saltaron al norte d'África al traviés del estrechu de Xibraltar nel 429. En mayu del 430, la ciudá d'Hipona foi asediada., páx. 250, el 21 de xineru de 2013
La Ilesia encargar de planiar el caltenimientu de la biblioteca y de los manuscritos de San Agustín tres la so muerte. La muerte d'esta figura eminente coincide cola perda de la hexemonía romana na rexón por cuenta de los saqueos vándalos. La ciudá contuvo l'asediu mientres 18 meses anque les ciudaes colindantes nun se salvaron del pillaje. Tres la cayida de la ciudá, Genserico, rei de los vándalos, dota a la ciudá del rangu de capital hasta'l so posterior desplazamientu a Cartago.
A partir d'esti momentu la ciudá va gociar d'un periodu relativamente sele sacante delles incursiones bereberes esporádiques. Nel añu 533, un exércitu compuestu por unos 18 000 homes procedente de Constantinopla so les órdenes de BelisarioArteHistoria Xunta de Castiella y Lleón, el 21 de xineru de 2013 foi unviada pol emperador bizantín Xustinianu I el Grande pa lliberar l'antigua provincia romana del dominiu vándalu. La batalla de Tricamerón va suponer la cayida de los vándalos. A pesar de tolos esfuercios, los bizantinos nun consiguieron que la ciudá resurdiera y rellumara como antaño y a lo sumo la ciudá constituyó una escala pal reavituallamiento de la flota bizantina.
Periodu de les dinastíes islámiques thumb|Mapa de Piri Reis na que s'apaez Annaba sol nome árabe Qalaãt Balad El Unnãb
La conquista del Magreb realizar dende Exiptu al traviés de pequeñes folaes a partir del añu 647 anque nun ye hasta la llegada de los omeyes que se retoma la política espansionista.
Ye a partir d'esta segunda etapa espedicionaria cuando la Numidia oriental contauta coles hordas árabes. Alredor del 666, tres les conquistes de Djerba y Bizerta, los árabes lleguen a Hipona. Protexida por un sólidu amurallamientu y guarnida por fuercies bizantines, el sitiu foi de poca duración y los árabes arrenunciaron nel so intentu tres amburala. A pesar de que bereberes, bizantinos y árabes taben en conflictu los unos colos otros, Hipona siguía calteniendo cierta actividá especialmente tres un enorme contingente apurríu dende Constantinopla, calteniendo la hexemonía. La fundanción de kairuán nel 670 por Uqba ibn Nafi, va suponer definitivamente la instalación de los árabes en Ifriqiya (actual Tunicia) y nel este arxelín.
Tres la cayida definitiva de Cartago nel añu 698, la ciudá de Hipona convertir nun abellugu improvisáu pa los cartaxineses emigraos y va ser afarada polos árabes poniendo asina fin a la pertenencia al Imperiu romanu. L'antigua ciudadela va ser en parte restaurada y afecha a un nuevu modelu de vida oriental. Mientres los primeros momentos del dominiu árabe, estos rebautizaron la ciudá como Medina Seybouse y darréu Buna, pronunciación más senciella pa la dicción árabe. Vencíes, delles tribus bereberes convirtiéronse y contribuyeron a la espansión del islam.
A principios del sieglu XI, la ciudá antigua foi abandonada por nuevu allugamientu asitiáu a 3 km al norte de la primera. Esta nueva ciudá recibió'l nome de Buna Al Haditha (Buna la Nueva) y el so centru ta construyíu a un altor de 40 metros a diferencia de los 3 metros de la ciudá antigua. Alredor de 1040 la ciudá queda arrodiada por muralla p'ameyorar la defensa natural qu'apurre l'altor. Esta ciudá árabe convertir nun importante puertu comercial dende'l sieglu XI hasta'l XIX.
Periodu otomanu y español L'emperador Carlos V unvió en 1535 una escuadra española coles mires de conquistar Bona.Conquista de Túnez 1533-1536, páx. 224, el 21 de xineru de 2013 Por causa de un severu bloquéu marítimu per parte de los otomanos, Carlos V ordena evacuar la ciudá en 1540, nun considerándola rentable.
Periodu francés thumb|Antigua imaxe de Bona.
El desarrollu económicu de la zona, tres los primeros años de conquista, foi notable. La ciudá esperimentó una próspera economía basada na agricultura vinícola y arborícola. El ríu Seibús 'Seybouse' facilitó'l regadío intensivu a les tierres colindantes. La industria tamién se vio afeutada por esti periodu de bonanza y desenvolviéronse una fábrica de tratamientu de fosfatos, diverses cooperatives agrícoles que, xunto cola modernidá del so puertu que conectaba l'este d'Arxelia cola metrópolis, dieron un impulsu importante a la ciudá.
I y II Guerres Mundiales El 4 d'agostu de 1914, llanzáronse dos talos bombardeos navales dende los cruceros alemanes Goeben y Breslandsobre les ciudaes de Bona (Annaba) y Philippeville, actual Skikda. El númberu d'obuses llanzaos contra la ciudá calcular n'alredor 140. Los oxetivos afeutaos fora la Estación de tren, la fábrica de gas, los cuarteles, el puertu y el Cabu de Guardia 'Cap de Garde'.
Tocantes a la II Guerra Mundial, más de 100 000 soldaos d'Estaos Xuníos desembarcaron en Bugía, Philippeville y Bona (actuales Skikda y Annaba respeutivamente) ensin atopase con resistencia. Sicasí, ente los díes 13 de payares de 1942 y 30 de xunu de 1943 la ciudá viose afeutada por una serie de bombardeos per parte de los nazis. Según fontes oficiales, mientres l'intre d'esos ocho meses, el balance foi 164 finaos, de los cualos 123 fueron musulmanes, 202 mancaos, de los cualos 113 fueron musulmanes. Tocantes a les víctimes militares el cómputu xube a 885 soldaos aliaos. El presidente de la República francesa, Vincent Auriol, dio a la ciudá la distinción Cruz de guerra 'Croix de guerre' en xunu de 1949. thumb|Plan del exércitu d'Estaos Xuníos de la ciudá de Bona mientres la II Guerra mundial
Independencia Tres la independencia d'Arxelia de Francia nel añu 1962, la ciudá va sufrir l'éxodu masivu de la población europea y xudía. Magar el repoblamientu nun se fixo esperar una y bones Annaba acoyó l'éxodu rural que se vivió nes zones estremeres.
Clima
Demografía Evolución demográfica d'Annabapopulstat.info1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1948 1954 1960 1966 1974 1977 1987 1998 2008 37 000 42 900 42 000 45 200 51 900 68 800 83 300 102 800 114 100 164 000 168 800 213 200 222 600 222 500 247 701 257 359
thumb|upright=3.5|center|Panorama costeru d'Annaba.
Turismu La ciudá d'Annaba ye unu de los principales destinos turísticos del país anque llindada a turismu nacional. La ciudá tien el curiosu de disponer de zones montascoses relativamente cerca de les sos más de 40 quilómetros de mariña, que les sos sableres atraen a una gran cantidá de turistes.http://chetaibi.blogspot.fr/2008/06/chetaibi--y-booster-touristique.html Amás la ciudá dispón d'un muséu al campu coles muertes de la so dómina romana y los cimientos de la ciudá, destruyida polos vándalos nel sieglu VI, El muséu ta próximu a la basílica de San Agustín.
Tresportes Annaba dispón d'una estación ferroviaria asitiada na redoma del puertu y de la estación d'autobuses.
Dispón tamién d'un aeropuertu asitiáu a 9 km al sur de la ciudá. Los vuelos que dende equí operen xunen Annaba coles ciudaes arxelines d'Arxel y Orán y colos franceses de París, Lyon y Marsella.
Amás, la ciudá tien una escelente rede de taxis que'l so preciu ta de normal afitáu según el destín. Los taxis llucen un llamativu color mariellu que recuerda a los taxis neoyorquinos.
P'aportar a los montes de Seraidi, instalóse un teleféricu.
Cultura
Música Annaba ye una ciudá tradicionalmente conocida pol maluf, xéneru musical bien enraigonáu nel este arxelín representáu por artistes como Hassan Alannabi, Hamdi Benani, Cheikh Dib, et Allaoua El Far.
Educación Annaba, al ostentar la categoría de capital de la rexón, ufierta una numberosa ufierta educativa a nivel de primaria école y secundaria college y lycée.
La ciudá ye sede de la Universidá Badji Mokhtar d'Annaba, magar ye ciertu, que la mayoría de les sos instalaciones tán nes ciudaes de la periferia.
Deporte La ciudá ta representada por dellos equipos de fútbol que'l so principal esponente ye l'USM Annaba, equipu que tuvo intermitentemente na Primer División Nacional de Fútbol arxelina y de consiguir el campeonatu en 1964.
Tamién la ciudá entama campeonatos de tenis d'ámbitu internacional nes sos instalaciones de Tabacoop.
Relixón Práuticamente la gran totalidá de los habitantes profesen la relixón musulmana anque ta dexada la práctica del cristianismu a la minoría estranxera na basílica de San Agustín.
Gastronomía Les especialidaes culinaries d'Annaba amás del cuscús y del tajín lahlú: la bureka annabí, la shurba frik ('chorba frik', según la trescripción a la francesa ) y la mloukhiya.
Ciudaes hermaniaes Ciudaes hermaniaes País Ciudá Fecha de hermanamiento Web de la ciudá Habitantes Imaxe Tunicia Túnez (ciudá) www.comune-tunis.gov.tn 728 453 70px Francia Saint-Étienne 1982 www.saint-etienne.fr 177 480 70px Tunicia Bizerta 1985 www.bizerte.org 114 371(en francés) Recensement de 2004 (Institut national de la statistique) 70px Francia Dunkerquewww.djazairess.com 14 d'agostu de 2009 www.ville-dunkerque.fr 92 005 70px</small>
Personaxes rellacionaos thumb|300 px|Acta de nacencia del Mariscal Alphonse Juin, fechada'l 16 d'avientu de 1888. San Agustín d'Hipona, filósofu y teólogu cristianu, obispu d'Hipona. Morrió nesta ciudá'l 28 d'agostu del 430. Ahmed El Bouni, escritor medieval, autor de Chams el maâref el Kobra y precursos de Nostradamus . Ibn al Annabi, teólogu muertu en 1850 y emigráu a Exiptu. Alphonse Juin, mariscal francés nacíu en Bona. Valentine Prax, pintor, nacíu en Bona el 23 de xunetu de 1897. H'sen Derdour, historiador, astrónomu y músicu, nacíu en Bona en 1911 y muertu en 1997. Hassan Al-annabi, cómicu y gran representante del maluf annabí (1925-1991) como residente. Hamdi Benani, cantante y músicu arxelín de maluf, como residente. Edwige Fenech, actriz francu-italiana, nacida en Bona el 24 d'avientu de 1943. Jean-Charles Naouri, empresariu, nacíu en Bona el 8 de marzu de 1949. Guy Bedos, cómicu que pasó la so infancia y adolescencia. Bachir Belounis, artista, pintor y escultor de sonadía. Moró gran parte de la so vida.Belounis Bachir, Bourdine Moussa, Djemaï Rachid, Guita Moncef, Hioun Salah, Larbi Arezki, Nedjaï Mustapha, Oulhaci Mohamed, Zoubir Hellal: musée national des beaux-arts [Alger], mai 1997 Zahia Dahel Hebrih, pintor y escultor. Nacíu en Bona el 11 de febreru de 1952.