Puerto Barrio (n'honor al ex-presidente Justo Rufino Barrios) ye un conceyu y cabecera del departamentu d'Izabal, na República de Guatemala. Ta allugáu a veres de la Badea interna de Santu Tomás, na Badea de Amatique nel mar Caribe. La cabecera municipal, tamién llamada Puerto Barrio, tien categoría de ciudá y ye una de les más importantes en Guatemala, por cuenta de les sos actividaes comerciales por ser el principal puertu na mariña atlántica guatemaliana.
El 22 de payares de 1896 inauguróse'l tramu de Zacapa a Puerto Barrio del Ferrocarril del Norte. Nesi entós el Norte de Guatemala yera una rexón ensin esplorar y la construcción de la llinia ferroviaria yera l'entamu de la esplotación industrial y comercial de la rexón.
En 1935, mientres el gobiernu del xeneral Jorge Ubico, en Puerto Barrio se filmaron delles escenes de la producción cinematográfica de Hollywood Les Nueves Aventures de Tarzán, que tamién se filmó en Livingston, la selva petenera, Ríu Duce, Chichicastenango y Antigua Guatemala.
Toponimia
El 19 de xunetu de 1895, formúlase'l Decretu Gubernativu Non. 513, el gobiernu del xeneral José María Reyna Barrios estableció qu'ente los ríos Escondío y Estrecho, estableciérase la ciudá portuaria, que tomaría'l nome de «Puerto Barrio» n'honor al fináu ex-presidente Justo Rufino Barrios.
Xeografía física
Clima El clima de la ciudá ye diversu, anque predominantemente ye calorosu. A continaución preséntense los permedios rexistraos:
La ciudá cunta con una estación d'observación del INSIVUMEH que tien preseos de midida de temperatura, precipitación, evaporamientu, lluz solar y calidá del aire, que ta allugada nel Aeropuertu de Puerto Barrio.
Allugamientu xeográficu El conceyu de Puerto Barrio ta nel departamentu d'Izabal y tien altitúes dende 0 msnm en Punta de Manabique hasta 1276 msnm nel Cuetu San Gil, y atópase a veres de la badea interna de Santu Tomás, que forma parte de la badea de Amatique. La rexón cunta con una pequeña península llamada Punta de Manabique qu'estrema la badea del golfu d'Hondures, y qu'amás sirve como barrera natural y proteición contra nubes y furacanes.
Los sos colindancias son:
Norte: Mar Caribe, Océanu Atlánticu Sur: Morales, conceyu del departamentu de Izabal y la República d'Hondures Este: República d'Hondures Oeste: Livingston, conceyu del departamentu d'Izabal
República d'Hondures
Gobiernu municipal
Los conceyos atópense regulaos en diverses lleis de la República, qu'establecen la so forma d'organización, lo relativo a la conformanza de los sos órganos alministrativos y los tributos destinaos pa los mesmos. Anque se trata d'entidaes autónomes, atópense suxetos a la llexislación nacional y les principales lleis que los rixen dende 1985 son:
+Principales lleis que rixen a los conceyos de GuatemalaNon.Lleistyle="background:#659ec7;" align=center|Descripción1Constitución Política de la República de GuatemalaTien una regulación llegal específica pa los conceyos nos artículos 253 al 262.2Llei Eleutoral y de Partíos PolíticosLlei de calter constitucional aplicable a los conceyos na tema de la conformanza de les sos autoridaes electes.3Códigu MunicipalDecretu 12-2002 del Congresu de la República de Guatemala. Tien la categoría de llei ordinaria y contién preceptos xenerales aplicables a tolos conceyos, y inclusive contién llexislación referente a la creación de los conceyos.4Llei de Serviciu MunicipalDecretu 1-87 del Congresu de la República de Guatemala. Regula les rellaciones entra la municipalidá y los servidores públicos en materia llaboral. Tien la so base constitucional nel artículu 262 de la constitución qu'ordena la emisión de la mesma.5Llei Xeneral de DescentralizaciónDecretu 14-2002 del Congresu de la República de Guatemala. Regula'l deber constitucional del Estáu, y per ende del conceyu, de promover y aplicar la descentralización y desconcentración económica y alministrativa.
El gobiernu de los conceyos ta al cargu de un Conceyu Municipal ente que'l códigu municipal —llei ordinaria que contién disposiciones que s'apliquen a tolos conceyos— establez que «el conceyu municipal ye l'órganu colexáu superior de deliberación y de decisión de los asuntos municipales […] y tien la so sede na circunscripción de la cabecera municipal»; l'artículu 33 del mentáu códigu establez que «[-y] correspuende con exclusividad al conceyu municipal l'exerciciu del gobiernu del conceyu».
El conceyu municipal integrar col alcalde, los síndicos y conceyales, electos direutamente por sufraxu universal y secretu pa un periodu de cuatro años, pudiendo ser reelectos.
Esisten tamién les Alcaldíes Auxiliares, los Comités Comuñales de Desenvolvimientu (COCODE), el Comité Municipal del Desenvolvimientu (COMUDE), les asociaciones culturales y les comisiones de trabayu. Los alcaldes auxiliares son escoyíos poles comunidaes d'alcuerdu a los sos principios y tradiciones, y axúntense col alcalde municipal el primer domingu de cada mes, ente que los Comités Comuñales de Desenvolvimientu y el Comité Municipal de Desenvolvimientu entamen y faciliten la participación de les comunidaes priorizando necesidaes y problemes.
Puerto Barrio ye sede de les delegaciones departamentales de les principales instituciones gubernamentales, como la Contraloría Xeneral de Cuentes, la Procuradoría Xeneral de la Nación, el Tribunal Supremu Eleutoral, sedes de los Ministerios de Gobiernu, ente otros.
Historia
Sieglu
200px|miniaturadeimagen|Manantiales del Cuetu San Gil
Los primeros proyeutos pa construyir un puertu nel Atlánticu guatemalianu atribuyir a Gil González Dávila, qu'en 1524 fundó'l primer asentamientu al que nomó San Gil de Buena Vista, nome qu'entá se caltién nel área protexida de Cerro San Gil. Sicasí de los proyeutos que llegaron a concretase'l primeru foi en 1534, cuando, por orde de Carlos V, Don Pedro de Alvarado fundó'l Puertu de Veracruz que foi utilizáu pa comunicación con España y proteición de los pirates, sicasí este foi, en 1549, sustituyíu pol Puertu del Golfu Duce qu'aprovía mayor seguridá.
Sieglu XVII Darréu, el día 7 de marzu de 1604, el navegante Francisco Navarro y l'Alcalde Mayor de Guatemala Don Esteban de Alvarado funden el Puertu de Santo Tomás de Castilla, nome que-y foi dau por cuenta de que foi fundáu'l día de Santu Tomás d'Aquino y l'organizador de la misión d'esploración yera'l Dr. Alonso Criado de Castiella, Presidente de la Real Audiencia., pero por cuenta de los constantes ataques de pirates treslladóse nuevamente al Golfu Duce en 1647.
Dómina Lliberal
200px|miniaturadeimagen|Entamu de la llinia del Ferrocarril del Norte de Guatemala en 1905 en Puerto Barrio. En 1883, el xeneral lliberal y presidente Justo Rufino Barrios tuvo la idea de xunir la Ciudá de Guatemala con un puertu na mariña del Atlánticu por aciu un ferrocarril p'asina, sacar la producción de café de les sos finques y les de los sos correlixonarios lliberales, polo cual, el 4 d'agostu del mesmu añu emitióse un decretu qu'afitaba'l pagu de 4 pesos añales mientres diez años, a les persones que teníen un salariu de más d'ocho peso al mes, a efeutu de que la obra fuera financiada polos mesmos guatemalianos, teniendo'l derechu a ser accionistas.
Sicasí, tres la muerte del mandatariu na Batalla de Chalchuapa los planes quedaron nel olvidu mientres el mandatu del so socesor Manuel Lisandro Barillas, por que, darréu, en 1892, al llegar al poder el xeneral José María Reyna Barrios, sobrín del Xeneral Barrios, retomárense los proyeutos suspendíos. El 19 de xunetu de 1895, formúlase'l Decretu Gubernativu Non. 513, qu'establez, la nueva ciudá, Puerto Barrio; l'actu de fundación foi'l 5 d'avientu d'esi mesmu añu, cola presencia del xeneral Reyna Barrios. Adicionalmente, en 1896, formúlase'l Decretu Gubernativu Non. 524 que declara a Puerto Barrio como «Puertu Mayor de la República» y ordena el treslláu de l'aduana, de Livingston a Puerto Barrio.
Dómina Contemporánea En 1902, el gobiernu del llicenciáu Manuel Estrada Cabrera publicó la Demarcación Política de la República; nesa dómina'l muelle y el ferrocarril taben abandonaos, pos Guatemala inda nun se recuperara del colapsu económicu de 1897. La Demarción Política describe a Puerto Barrio asina: «la so cabecera ye'l pueblu del mesmu nome, a 12 km de Livingston, ocupa un área de 4 caballeríes. El so clima ye templáu y enfermizu, y el so principal cultivu ye la banana. Hai repastos pa ganáu, y los sos habitantes dedíquense a la pesca, principalmente.».
El 31 d'agostu del 1908 aprobóse'l contratu celebráu con representantes de “Guatemala Railway Company” pa faer los trabayos necesarios p'ameyorar les condiciones sanitaries de la ciudá de Puerto Barrio, inclúin la escavación d'un pozu p'abastecer d'agua potable a la población.
El 19 d'abril de 1920, malapenes unos díes dempués del derrocamientu del llicenciáu Manuel Estrada Cabrera, Puerto Barrio foi alzada a la categoría de conceyu, entamando la so correspondiente municipalidá; y el 17 de mayu de 1920, por alcuerdu gubernativu del presidente ;Carlos Herrera y Luna, mandóse treslladar a Puerto Barrio la cabecera del departamentu d'Izabal.
Recursos naturales Puerto Barrio cunta con una gran riqueza natural, les sos principales árees naturales son la Reserva Proteutora de Manantiales Cerro San Gil y l'Abellugu de Vida Montesa Punta de Manabique, nestos dos llugares puede atopase gran variedá de fauna y flora.
Ente los animales pueden mentase reptiles, ente tortúes y dellos tipos de culiebres ya iguanes; inseutos, gran variedá de caparines; mamíferos como tapires y xabalinos, ya inclusive delles especies de monos y Xaguares nes árees protexíes. En Izabal habita más del 50% de les especies d'aves qu'habiten y migren escontra Guatemala, lo que lo fai un destín bien visitáu polos observadores d'aves.
En Puerto Barrio tamién s'atopen grandes estensiones de manglares, anque se foi amenorgando ate l'actividá humana.
Na agricultura predominen los cultivos de banano, pa la so esportación; y palma africana.
Tamién traviesen el conceyu una gran cantidá de ríos, anque dalgunos yá evidencian la estrema contaminación, dalgunos d'estos son: Les Escobes, qu'aprove d'agua a la ciudá, Ríu Escondíu, Piedras Negras, Quebrada Seca, Cacáu y San Carlos, ente otros. Tamién nel área fronteriza con Honduras desagua'l Ríu Motagua, el más estensu de Guatemala.
Esisten delles instituciones que s'encarguen de la proteición de los recursos, ente estes tán: la Policía Nacional Civil de Guatemala nes sos División de Proteición a la Naturaleza, y el Conseyu Nacional d'Árees Protexíes -CONAP-, del llau oficial; y FUNDAECO, Fundación Mario Dary, ente otres, per parte de la iniciativa privada.
Relixón
En Puerto Barrio, la mayoría de les persones profesen la fe cristiana[Católica y Evanxéliques Protestantes], ilesies o templos d'otres denominaciones non cristianes son práuticamente inesistentes na ciudá.
La Ilesia Católica ta alministrada pol Vicariato Apostólicu de Izabal que tien la so sede na Catedral de la Inmaculada Concepción de María y de la cual ye obispu Monseñor Domingo Buezo Leiva ; tamién tán les parroquies Espíritu Santu nel cascu urbanu, Santu Tomás d'Aquino y del Santu Hermanu Pedro en Santo Tomás de Castilla, la Ilesia Garífuna San Martín de Porres y el Monesteriu de les Esclaves del Santísimu y la Inmaculada Concepción que son alministraos polos párrocos de la catedral.
Mientres la Selmana Santa tomen llugar tamién, como en tol país, les espresiones de fervor relixosu al traviés de les procesiones y la ellaboración d'alfombres y andes procesionales; la procesión más vista y con más cargadores de la ciudá ye la del Santu Entierru del Señor Soterráu de Catedral.
Tamién esisten dos capielles de La Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes, una ilesia episcopal, una ilesia luterana, ilesies adventistes, congregaciones de los Testigos de Xehová, y numberoses ilesies evanxéliques, ente otres.
Deportes