La declinación del griegu antiguu espresa numberoses rellaciones gramaticales dientro de la oración. El griegu antiguu ye una llingua flexiva na cual el sistema nominal (sustantivos, axetivos, pronomes y determinantes) indica la so función sintáctica per mediu de sufixos:
__TOC__
Casos Nominativu El casu nominativu utilízase principalmente coles funciones de suxetu y atributu. Sigue una llista detallada: Suxetu: ὁ παῖς παίζει, «el neñu xuega». Predicáu (atributu): Κῦρος βασιλεὺς ἐγένετο, «Ciro foi rei». Esclamativu: Νήπιος, «¡Neciu!». Vocativu: ὁ παῖς ἀκολούθει, «neñu, síguime»; Ζεῦ πάτερ, ᾿Ηέλιός τε, «¡oh, padre Zeus y Heliu!»; ὦ φίλ' Αἴας, φίλος ὦ Μενέλαε, «¡oh, envaloráu Ayante; oh, envaloráu Menelao!».
Vocativu El casu vocativu utilizar p'apelar a la persona a la que se dirixe la pallabra: Vocativu: ὦ ἄνδρες ᾿Αθηναῖοι, «¡oh, atenienses!».
Acusativu El casu acusativu utilízase principalmente coles funciones de complementu direutu, predicativu y circunstancial d'espaciu o tiempu. Sigue una llista detallada: Suxetu d'una oración d'infinitivu: λέγει σε ἐλθεῖν, «diz que tu vinisti». Complementu direutu (oxetu esternu): τύπτω τὸν δοῦλον, «cuto al esclavu» Utilizar con sentíos que n'español son intransitivos: beneficiar o perxudicar: ὁ Σωκράτης οὐδένα ἠδίκησεν, «Sócrates nun foi inxustu con naide». fuxir, escapar, escondese: φεύγειν τὸν πατέρα', «fuxir del so padre». tener un sentimientu (medrana, vergüenza): εὐλαβοῦ ψόγο, «cúriate de reprochar». Complementu direutu (oxetu internu): etimolóxicu: μάχην ἐμάχοντο, «lluchaben nuna batalla». de significáu relativu al verbu: πόλεμον ἐστράτευσαν, «tomaron parte nuna guerra». determinación d'un acusativu internu sobrentendíu: γάμους ἑστιᾶν, «entamar una llacuada de bodes» con determinación alverbial: μέγα ψεύδεται, «miente grandemente». efeutu de l'acción verbal: ἕλκος οὐτάσαι, «producir una mancada». Complementu direutu (con dos acusativos): διδάσκω τοὺς παῖδας τὴν γραμματικήν, «enseño a los neños gramática». Complementu direutu (con predicáu): ἔλαβε τοῦτο δῶρον, «recibió eso como regalu». De rellación: κεφαλὴν ἴκελος Διί, «paecíu na cabeza a Zeús». D'estensión: nel espaciu: πλεῖν θάλασσαν, «navegar pel mar». nel tiempu: ἔμεινεν ἡμέρας πέντε, «quedóse cinco díes». Alverbial: τὴν ταχίστην, «pol [camín] más curtiu»; τέλος, «por fin». De direición: ἧλθες ῎Αργος, «vinisti a Argos». Absolutu: προσταχθὲν ἀναχωρῆσαι, «siendo ordenada la retirada».
Xenitivu El casu xenitivu utilízase principalmente cola función de complementu del nome (posesión), anque tamién toma parte de les funciones del antiguu casu ablativu. Sigue una llista detallada: Con sustantivos: de parentescu: Σωκράτης ὁ Σωφρονίσκου, «Sócrates, el fíu de Sofronisco». de propiedá: ἡ οἰκία τοῦ πατρός, «la casa del padre». de materia: τεῖχος λίθου, «paré de piedra». de conteníu: δέπας οἴνου, «una copa de vinu». de preciu: δοῦλος πέντε μνῶν, «un esclavu que val cinco mines». d'autor:Δημοσθένους λόγος, «un discursu de Demóstenes». de causa: γραφὴ κλοπῆς, «acusación de robu». calidable: πολίτου ἀρετή, «virtú ciudadana». de denominación: ᾿Ιλίου πτολίεθρον, «la ciudá de Troya». Partitivu: πότερος τῶν ἀδελφῶν;, «¿cuál de los hermanos?». Suxetivu: ὁ φόβος τῶν πολεμίων, «el mieu que tienen los enemigos». Oxetivu: ὁ φόβος τῶν πολεμίων, «el mieu que se tien a los enemigos». Con axetivos: de pertenencia: νεὼς τοῦ ᾿Απόλλωνος ἱερός, «templu consagráu a Apolo» de participación: μέτοχος τοῦ πόνου, «parte del trabayu». de potencia: ἐγκρατὴς ἑαυτοῦ, «amu d'unu mesmu». de plenitú: πλέος εὐφροσύνης, «llenu d'allegría». de conocencia o memoria: ἔεμπειρος τῶν ὁδῶν, «conocedos de los caminos». de preciu o valor: πλείστου ἄξιος, «de gran valor». Con alverbios: πέραν τοῦ ποταμοῦ, «al otru llau del ríu»; πῶς ἔχεις δόξης;, «¿cómo tienes d'opinión? [¿Qué opines?]». Con verbos: de participación: μετεῖχον τῆς ἑορτῆς, «participaben de la fiesta»; πίνειν τοῦ οἴνου, «beber vinu». de beneficiu: ἀπολαύειν τοῦ βίου, «esfrutar de la vida». d'alcordanza o curiáu: ἐπιλανθάνεσθαι τῶν φίλων, «escaecese de los amigos»; κήδεται ἑαυτοῦ, «curia de sí mesmu». de tactu o entamu: λαμβάνειν τῆς χειρός, «coyer de la mano»; ἄρχεσθαι τῆς παιδείας, «empezar la educación». de deséu o llogru: ἐραν τῶν ἀδυνάτων, «querer lo imposible»; τυγχάνειν τοῦ σκοποῦ, «algamar l'oxetivu». de gobiernu o poder: ἐβασίλευε τῶν Περσῶν, «reinaba sobre los perses». de bayura: εὐπορεῖν χρημάτων, «tener enforma dineru». de xuiciu o acusación: ἀσεβείας κρίνειν, «xulgar de impiedad». de compra o venta: πρίασθαι ταλάντου, «mercar por un talentu». de perceición: ἀκούω τῶν λόγων, «oyo les pallabres». compuestos con κατά: καταγελᾶν τίνος, «rise de daquién». compuestos con otra preposición: ὑπεραλγῶ τῆς πατρίδος, «siento pena de la patria». De separación: παύεσθαι μάχης, «cesar na batalla». D'ausencia: πόλις κενὴ ἀνδρῶν, «ciudá carente d'homes». De comparanza: νεώτερος σοῦ, «más mozu que tu». De causa: θαυμάζω σε τῆς σωφροσύνης, «te almiro pola to moderación». Esclamativu: φεῦ τοῦ ἀνδρός, «¡ai del home!» De tiempu: ἑκάστου ἔτους, «tolos años». D'espaciu: θέουσαι πεδίοιο, «corriendo pola llanura». Axente: πρὸς πάντων ἐπονομαζόμενος, «llamáu per tol mundu». Absolutu: οὐδενὸς κωλύοντος, «ensin que naide lo torgar».
Dativu El casu dativu utilízase principalmente cola función de complementu indireutu y de circunstancial qu'indique puntu exactu nel espaciu o'l tiempu. Toma coles mesmes parte de les funciones de los antiguos casos ablativu y llocativu. Sigue una llista detallada: Complementu indireutu: δώσω σοι τὰς πόλεις, «te voi dar les ciudaes». Con verbos: de proximidá: πλησιάζειν αὐτῷ, «averase a él». de roxura, irritación o hostilidá: πολεμεῖν τοῖς ᾿Αθηναίοις, «lluchar contra los atenienses». de compañía o persecución: ἀκολουθεῖν τῷ βασιλεῖ, «siguir al rei». d'ayuda o auxiliu: βοηθεῖν τοῖς φίλοις, «ayudar a los amigos». d'unión, amiestu o rellación: ὁμιλεῖν μοι, «tratar conmigo». con terciopersonales: πρέπει μοι οὐκ εἴκειν, «me convién nun vencer.» Con axetivos: d'igualdá: τὰ αὐτὰ Κύρῳ ὅπλα, «les mesmes armes que Ciro». de benvolencia o hostilidá: ἐναντίος τῇ γνώμῃ, «contrariu a la opinión». de parentescu o comunidá: πράξεις κοιναὶ πᾶσιν, «fechos comunes a toos». Con alverbios: ὁμοίως ἐκείνῳ, «igual qu'aquél». Con compuestos de preposición: ἐπιβουλεύειν τῷ δήμῳ, «conspirar contra'l pueblu». Con sustantivos: ἡ τοῖς φίλοις βοήθεια, «l'ayuda a los amigos». D'interés: πᾶς ἀνὴρ αὑτῷ πονεῖ, «cada home trabaya pa sí». Posesivos: πολλοί μοι φίλοι εἰσίν, «hai munchos amigos pa mi [tengo munchos amigos]». Éticu: βέβηκεν ἡμῖν ὁ ξένος, «se nos foi'l güéspede». Axente: πάνθ' ἡμῖν πεποίηται, «tou ta fechu por nós». De rellación: τέθνηχ' ἡμῖν πάλαι, «pa nós va tiempu que morrió». Presea: ὁρῶμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς, «víen colos güeyos». De causa: τελευτᾶν νόσῳ, «morrer por enfermedá». De motivu: ἁμαρτάνομεν ἀγνοίᾳ, «equivocámonos por inorancia». De manera: σιγῇ, «en silenciu». De puntu de vista: ὕστερος τῇ τάξει, «el postreru por posición». De midida: πολλῷ ὕστερον, «enforma dempués». Llocativu (estáticu): Μαραθῶνι, «en Maratón». Llocativu (direición): πεδίῳ ἔπεσε, «cayó a tierra». De tiempu: τῇδε τῇ νυχτί, «esta nueche».
Artículu
+Artículu definíu en griegu clásicuCasuSingular Plural DualMasculín Femenín NeutruMasculín Femenín NeutruComúnNominativu ὁ ho ἡ hē τό to οἱ hoi αἱ hai τά ta τω tōAcusativu τόν ton τὴν tēn τό to τοὺϛ tous τάϛ tās τά ta τῶ tō Xenitivu τοῦ tou τῆϛ tēs τοῦ tou τῶν tōn τῶν tōn τῶν tōn τοῖν toin Dativu τῷ tō τῇ tē τῷ tō τοῖϛ tois ταῖϛ tais τοῖϛ tois τοῖν toin
En griegu áticu y na koiné, solo esiste'l artículu definíu. Nun esiste l'artículu indefiníu, anque en koiné suplir n'ocasiones colos pronomes indefiníos.
Axetivos La declinación de los axetivos ye, en realidá, la mesma que la de los sustantivos correspondientes a la forma utilizada en cada unu de los xéneros. Numbérense de siguío les distintes clases d'axetivos con referencia al sustantivu qu'en cada xéneru sirve de modelu.
Axetivos de tres terminaciones {|class=wikitable ! Tipu !! Xéneru !! Forma !! Declinación |- | rowspan=3| I || masc. || δίκαι-ος || como βίος (2ª dec.) |- | fem. || δικαί-α || como λύρα (1ª dec. I)la forma xónica δικαί-η tórnase como τιμή (1ª dec. III) |- | neutr. || δίκαι-ον || como μέτρον (2ª dec.) |- | rowspan=3| II || masc. || δῆλ-ος || como βίος |- | fem. || δήλ-η || como τιμή (1ª dec. III) |- | neutr. || δῆλ-ον || como μέτρον
Los axetivos comparativos en -τερος /α /ον y los axetivos verbales en -τέος /α /ον tornen como'l tipu I.
Axetivos irregulares Son irregulares los axetivos μέγας (grande) y πολύς (enforma), que se tornen de la siguiente manera:
Númberu Caso Masculín Femenín Neutru Númberu Caso Masculín Femenín NeutruSingularN.μέγαςμεγάλημέγα SingularN.πολύςπολλήπολύA.μέγανμεγάληνμέγα A.πολύνπολλήνπολύG.μεγάλουμεγάληςμεγάλου G.πολλοῦπολλῆςπολλοῦD.μεγάλῴμεγάλῃμεγάλῳ D.πολλῷπολλῇπολλῷPluralN.μεγάλοιμεγάλαιμεγάλα PluralN.πολλοίπολλαίπολλάA.μεγάλουςμεγάλαςμεγάλα A.πολλούςπολλάςπολλάG.μεγάλωνμεγάλωνμεγάλων G.πολλῶνπολλῶνπολλῶνD.μεγάλοιςμεγάλαιςμεγάλοις D.πολλοίςπολλαίςπολλοίς
Sustantivos Primer declinación Caso fem. I tipu fem. II tipu fem. III tipu masc. IV tipu masc. V tipuSingularN.λύραγλῶσσατιμήνεανίαςπολίτηςV.λύραγλῶσσατιμήνεανίαπολῖταA.λύρανγλῶσσαντιμήννεανίανπολίτηνG.λύραςγλώσσηςτιμῆςνεανίουπολίτουD.λύρᾳγλώσσῃτιμῇνεανίᾳπολίτῃPluralN.λύραιγλῶσσαιτιμαίνεανίαιπολῖταιV.λύραιγλῶσσαιτιμαίνεανίαιπολῖταιA.λύραςγλώσσαςτιμάςνεανίαςπολίταςG.λυρῶνγλωσσῶντιμῶννεανιῶνπολιτῶνD.λύραιςγλώσσαιςτιμαῖςνεανίαιςπολίταις
El I tipu entiende aquellos sustantivos femeninos a que la so -α preciede ρ, ι o ε (ej. λύρα). Estos denominar "alfa pura" porque se caltién en tola declinación. El II tipu entiende toos aquellos sustantivos femeninos precedíos de σ, σσ, ττ, λλ, ξ, ψ, αιν, ειν, οιν (ej. γλῶσσα). Estos denominar "alfa impura", porque camuden el so α por η en xenitivu y dativu (dambos singulares). El III tipu entiende'l restu de sustantivos femeninos (ej. τιμή). El IV tipu entiende los sustantivos masculinos que'l so tema acaba como l'I tipu (ej. νεανίας). El V tipu entiende'l restu de sustantivos masculinos (ej. πολίτης) y, como'l IV tipu, tien -ς nel nominativu y forma el xenitivu en -ου. El plural ye idénticu pa tolos tipos d'esta flexón. Tolos casos lleven l'acentu na mesma sílaba que'l nominativu, sacante'l xenitivu plural, que tien circunflexu na postrera. Nesti estrémase esti casu del xenitivu plural de munchos sustantivos de la segunda declinación (como λόγος, xen. pl. λόγων). El acentu circunflexu de la penúltima sílaba convertir n'agudu nos casos en que la postrera vocal ye llarga. De la mesma, l'agudu de la postrera sílaba ye llarga pasa a ser circunflexu cuando la postrera vocal ye curtia. En Homero y el xónicu atópase -η nel singular I y IV tipu (σοφίη); nel xenitivu plural les desinencies -άων, -έων; nel dativu plural -ῃσι, -ῃς. Nel V tipu, nominativos en -α (ἱππότα); nel IV y V, xenitivu singular en -αο, εω, -ω. Emprestar a tracamundiu'l xenitivu singular y acusativu plural del I tipu, que se suelen estremar pol artículu, si apaez; y el xenitivu singular del IV y V, idénticu al de la segunda declinación. Nel V tipu dar n'ocasiones del vocativu -η (ἀτρείδης). Dellos sustantivos caltienen -α- en tola flexón (ej. μνᾶ -ᾶς, χρόα -ας); otros caltienen la -η- en tol singular (ej. χόρη -ης, δέρη -ης, ἔρση -ης). Τόλμα, ἔρευνα y δίαιτα siguen l'II tipu. Esta declinación corresponder cola primera y quinta del llatín.
Segunda declinación Caso Masc./fem. Neutru Singular Plural Dual Singular Plural DualN.βίοςβίοιβίωμέτρονμέτραμέτρωV.βίεβίοιβίωμέτρονμέτραμέτρωA.βίονβίουςβίωμέτρονμέτραμέτρωG.βίουβίωνβίοινμέτρουμέτρωνμέτροινD.βίῳβίοιςβίοινμέτρῳμέτροιςμέτροιν
L'acentu caltiénse invariable en tolos casos sacante nes pallabres preparoxítones, que se converten en paroxítones cuando la postrera sílaba ye llarga (ej. ἄγγελος, ἀγγέλου).