Soníos
Una traza carauterística del turcu ye la harmonía vocálica, esto ye, qu'una pallabra va contener vocales anteriores (e, i, ö, ü) o vocales posteriores (a, ı, o, u) pero non ambes. Por casu, en vişne (guinda aceda) /i/ ye anterior cerrada non arrondada y /e/ ye anterior abierta non arrondada. Esta regla denominar harmonía palatal».
Amás, les vocales non arrondaes (a, e, ı, i) tienen que ser siguíes por vocales non arrondaes; pero les vocales arrondaes (o, u, ö, ü) pueden ser siguíes por vocales abiertes y non arrondaes (a/e) o por zarraes y arrondaes (o/ü). Esta regla llámase la «harmonía llabial», por casu: oduncu (lleñador), kömürcü (carboneru), köylülerle (colos llabradores).
Según estes regles, cada vocal puede ser siguida namái por dos vocales, que son:
Vocal precedenteVocal siguiente e e, i i e, i ö e, ü ü e, ü a a, ı ı a, ı o a, u u a, u
Tolos sufixos tamién reparen les mesmes regles.
Hai esceiciones a l'harmonía de les vocales:
Les pallabres d'orixe estranxeru (la mayoría son d'orixe árabe y persa, pero tamién les hai d'orixe européu). Sicasí, los sufixos amestaos a tales pallabres tamién concuerden cola vocal de la última sílaba:
Exemplos: memur (funcionariu), memuru,
domates (tomate),
hakim (xuez),
otobüs (autobús).
Un pequeñu númberu de pallabres turques nun concordar cola regla; tratar de pallabres que camudaron col tiempu:
anne (madre), kardeş; (hermanu), elma (mazana), haydi (anda), hadi (anda), hangi (cuál), dahi (tamién), hani (ónde), şişman (gordu), inanmak (creer).
Delles pallabres compuestes nun cumplen l'harmonía de les vocales (p. ex.: bilgisayar, formáu por bilgi (información) y sayar (calculador); ilkbahar (primavera), formada por ilk (primero) y bahar (primavera).
Amás, los siguientes sufixos nun camuden; polo tanto nun concordar cola harmonía vocálica»:
-ken (sufixu temporal)
-ki (sufixu relativu)
-yor (sufixu de los tiempos verbales progresivos)
-mtrak (sufixu axetival)
-leyin (sufixu temporal)
L'acentu tónicu recái de normal na postrera sílaba, salvu en delles combinaciones con sufixos y pallabres como masa /'masa/ (mesa). Tamién nos nomes propios l'acentu ye tresferíu a la penúltima sílaba, como en İstánbul, anque hai esceiciones a esta regla como Ánkara.
Consonantes + Fonemes consonantes del turcu estándar Llabial Labiodental Dental Alveolar Postalveolar Palatal Velar GlotalOclusives p b c k Nasales m nFricatives f v s z hAfricaes Vibrantes simples Aproximantes Aproximantesllaterales l
El fonema , representáu por "ğ" «g nidiu» (yumuşak g), ye en realidá un soníu bastante más débil y articúlase velar anterior o aproximante palatal (ente vocales anteriores). Nunca va al empiezu de la pallabra y siempres sigue a vocal. Cuando ta a la fin de la pallabra o va siguíu d'otra consonante, allarga la vocal precedente.
Vocales Tabla AFI de vocales del turcuFicheru:Turkish_vowel_chart.png
Les vocales del turcu son n'orde alfabéticu a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Nun hai diptongos y nes contaes ocasiones en que dos vocales queden xuntes, siempres forma hiatu.
+ Vocales turques con exemplos Soníu Vocal ExempluAFIDescripción AFIOrtografíaTraducción i Vocal zarrada anterior non arrondada dil llingua, idioma y Vocal zarrada anterior arrondada güneş sol Vocal zarrada posterior non arrondada ılık templáu, nidiu e Vocal media anterior non arrondada yel vientu œ Vocal media anterior arrondada göz güeyu a Vocal abierta central non arrondada dal caña o Vocal media posterior arrondada jol yol vía Vocal zarrada posterior arrondada uçak avión
Ver tamién Idioma turcu Gramática turca Vocabulariu turcu
Referencies ¡
Turcu Categoría:Idioma turcu